ACC® mini - (IR): skład i postać farmaceutyczna
Lek jest dostępny w dwóch postaciach farmaceutycznych o jednakowej zawartości substancji czynnej. W 3 g proszku do sporządzania roztworu, czyli w jednej saszetce, znajduje się 100 mg acetylocysteiny. Jedna tabletka również zawiera 100 mg acetylocysteiny. Wybór między saszetką a tabletką zależy od wygody przyjmowania: proszek rozpuszcza się w płynie, tabletkę można zarówno rozpuścić, jak i połknąć w całości.
Składy substancji pomocniczych w obu postaciach różnią się i ma to znaczenie praktyczne. Proszek zawiera sacharozę: 3 g proszku, czyli jedna saszetka, zawierają 2,829 g sacharozy, co odpowiada 0,24 wymiennika węglowodanowego. Tabletki zawierają laktozę, a jedna tabletka zawiera mniej niż 0,01 wymiennika węglowodanowego.
Jak działa ACC® mini - (IR)
Acetylocysteina jest pochodną aminokwasu cysteiny. Działa sekretolitycznie, upłynniając wydzielinę oskrzelową, oraz sekretomotorycznie, ułatwiając odkrztuszanie wydzieliny z dróg oddechowych. Mechanizm polega na rozrywaniu wiązań dwusiarczkowych w łańcuchach mukopolisacharydów i na depolimeryzacji łańcuchów DNA w ropnej wydzielinie: po przerwaniu tych wiązań lepkość śluzu zmniejsza się i jest on łatwiej usuwany podczas kaszlu.
Drugi mechanizm działania wynika ze zdolności reaktywnych grup sulfhydrylowych (SH) do wiązania wolnych rodników i ich unieczynniania. Ponadto acetylocysteina uczestniczy w zwiększaniu syntezy glutationu — substancji ważnej dla detoksykacji szkodliwych czynników. U pacjentów z przewlekłym zapaleniem oskrzeli lub mukowiscydozą profilaktyczne stosowanie acetylocysteiny wiązało się ze zmniejszeniem częstości zaostrzeń i złagodzeniem ich przebiegu.
Wskazania do stosowania
Lek stosuje się krótkotrwale jako środek upłynniający wydzielinę dróg oddechowych i ułatwiający jej odkrztuszanie u pacjentów z objawami zakażenia górnych dróg oddechowych. Pomaga wtedy, gdy wydzielina jest gęsta, trudno się odkrztusza i zalega w drogach oddechowych.
Wskazanie sformułowano jako stosowanie krótkotrwałe, czyli lek jest przeznaczony na ostry okres zakażenia, a nie na długą kurację. Obie postacie — proszek i tabletki — mają to samo wskazanie i taką samą dawkę substancji czynnej.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę dobiera się według wieku, niezależnie od wybranej postaci. Dorosłym i młodzieży powyżej 14 lat podaje się 400-600 mg acetylocysteiny na dobę w 2-3 dawkach podzielonych, czyli po 2 saszetki 2-3 razy na dobę. Dzieciom w wieku 7-14 lat podaje się 400 mg na dobę w 2-4 dawkach podzielonych: po 1 saszetce 4 razy na dobę lub po 2 saszetki 2 razy na dobę. Dzieciom w wieku 3-6 lat podaje się 200-300 mg na dobę w 2-3 dawkach podzielonych, czyli po 1 saszetce 2-3 razy na dobę. U dzieci poniżej 3 lat leku nie stosuje się.
| Wiek | Dawka dobowa | Schemat przyjmowania |
|---|---|---|
| Dorośli i młodzież powyżej 14 lat | 400-600 mg | 2 saszetki 2-3 razy na dobę |
| Dzieci 7-14 lat | 400 mg | 1 saszetka 4 razy na dobę lub 2 saszetki 2 razy na dobę |
| Dzieci 3-6 lat | 200-300 mg | 1 saszetka 2-3 razy na dobę |
| Dzieci poniżej 3 lat | nie stosuje się | nie stosuje się |
Zasady przyjmowania dla obu postaci
Lek przyjmuje się po posiłku. Zawartość saszetki rozpuszcza się w chłodnym płynie — wodzie, soku, herbacie — i wypija bezpośrednio po rozpuszczeniu. Tabletkę rozpuszcza się w połowie szklanki wody i wypija natychmiast po rozpuszczeniu; można ją także połknąć w całości, bez rozgryzania, popijając odpowiednią ilością płynu. Ostatnią dawkę dobową przyjmuje się nie później niż 4 godziny przed snem. W trakcie leczenia zaleca się pić więcej płynów, a długotrwałego kontaktu przygotowanego roztworu z metalem i gumą należy unikać.
Przeciwwskazania
Leku nie stosuje się przy nadwrażliwości na acetylocysteinę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w czynnej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, w ostrym stanie astmatycznym oraz przy nietolerancji fruktozy.
Osobno wyróżniono zmniejszoną zdolność odkrztuszania wydzieliny: jeśli pacjent nie może skutecznie odkrztuszać, upłynniona wydzielina będzie gromadzić się w drogach oddechowych. Lek jest również przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Acetylocysteinę stosuje się ostrożnie u pacjentów z astmą oskrzelową ze względu na możliwość skurczu oskrzeli, u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie, u osób w podeszłym wieku oraz przy niewydolności oddechowej. Ostrożność jest potrzebna także przy nietolerancji histaminy: acetylocysteina wpływa na metabolizm histaminy i może wywołać objawy nietolerancji — ból głowy, naczynioruchowy stan zapalny błony śluzowej nosa, świąd, dlatego u takich pacjentów unika się długotrwałego leczenia. Bardzo rzadko podczas stosowania acetylocysteiny obserwowano ciężkie reakcje skórne — zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella; w razie pojawienia się zmian na skórze lub błonach śluzowych należy przerwać przyjmowanie i niezwłocznie zwrócić się po pomoc medyczną.
- przy jednoczesnym doustnym przyjmowaniu antybiotyków zachować odstęp co najmniej 2 godzin;
- proszek zawiera sacharozę i nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy;
- tabletki zawierają laktozę i nie są odpowiednie dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy;
- przy cukrzycy należy uwzględnić: 1 saszetka zawiera 2,829 g sacharozy, czyli 0,24 wymiennika węglowodanowego, a 1 tabletka — mniej niż 0,01 wymiennika węglowodanowego.
Nie uzyskano danych wskazujących, że acetylocysteina zaburza zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Jednoczesne stosowanie acetylocysteiny i leków przeciwkaszlowych może prowadzić do zalegania wydzieliny wskutek osłabienia odruchu kaszlowego. Doniesienia o inaktywacji antybiotyków przez acetylocysteinę i inne leki mukolityczne dotyczą wyłącznie doświadczeń in vitro, w których substancje te mieszano bezpośrednio ze sobą, jednak ze względów bezpieczeństwa acetylocysteinę i antybiotyki doustne przyjmuje się osobno, z odstępem co najmniej 2 godzin.
Opisane niezgodności dotyczyły przede wszystkim półsyntetycznych penicylin, tetracyklin, cefalosporyn i aminoglikozydów. Nie stwierdzono niezgodności acetylocysteiny z amoksycyliną, doksycykliną, erytromycyną, tiamfenikolem i cefuroksymem. Chlorowodorek tetracykliny, z wyjątkiem doksycykliny, oraz proszek do sporządzania roztworu należy przyjmować osobno, z przerwą co najmniej dwóch godzin. Jednoczesne stosowanie acetylocysteiny z nitrogliceryną lub innymi azotanami może nasilać ich działanie rozszerzające naczynia i hamowanie agregacji płytek krwi.
Ciąża i karmienie piersią
Ze względu na brak doświadczenia ze stosowaniem acetylocysteiny w okresie ciąży i karmienia piersią leku nie należy stosować u kobiet w tym czasie. Ograniczenie to wskazano również wśród przeciwwskazań, dlatego w ciąży lub podczas karmienia piersią lekarz dobiera inny lek na kaszel.
Badania na zwierzętach — szczurach i królikach — nie wykazały działania teratogennego acetylocysteiny. Wyniki doświadczeń na zwierzętach nie zastępują jednak danych o bezpieczeństwie u ludzi, dlatego ograniczenie pozostaje w mocy niezależnie od wybranej postaci farmaceutycznej.
Działania niepożądane
Profil działań niepożądanych obu postaci jest podobny: przeważają reakcje alergiczne i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, ciężkie reakcje występują bardzo rzadko.
Proszek do sporządzania roztworu
- niezbyt często: ból głowy, gorączka, szumy uszne;
- niezbyt często: reakcje alergiczne — świąd, pokrzywka, wyprysk, wysypka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy, tachykardia, niedociśnienie tętnicze;
- niezbyt często: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, ból brzucha, biegunka, wymioty, zgaga, nudności;
- rzadko: duszność i skurcz oskrzeli, głównie przy nadreaktywności oskrzeli w przebiegu astmy;
- bardzo rzadko: reakcja anafilaktyczna aż do wstrząsu, niedokrwistość, krwiak osierdzia, krwawienie.
Tabletki
Niezbyt często obserwowano zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, ból głowy i szumy uszne. Rzadko występowały zgaga, nudności, biegunka i wymioty, a także reakcje alergiczne ze świądem, pokrzywką, wysypką, skurczem oskrzeli, tachykardią i obniżeniem ciśnienia tętniczego; rzadkie przypadki skurczu oskrzeli dotyczyły głównie pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli w przebiegu astmy oskrzelowej. Rzadko opisywano krwawienia, częściowo związane z reakcjami alergicznymi, a bardzo rzadko, aż do pojedynczych przypadków — niedokrwistość, krwawienie i krwiak osierdzia. W różnych badaniach obserwowano zmniejszenie agregacji płytek krwi w obecności acetylocysteiny, ale znaczenia klinicznego tego zjawiska nie da się na razie ustalić.
Przedawkowanie
Nie ma doniesień o przypadkach zatrucia po doustnym przyjęciu acetylocysteiny. U ochotników przyjmujących acetylocysteinę w dawce 11,6 g na dobę przez 3 miesiące nie obserwowano ciężkich działań niepożądanych, a dawki do 500 mg na kilogram masy ciała były dobrze tolerowane, bez objawów zatrucia.
Przedawkowanie może wywołać objawy żołądkowo-jelitowe — nudności, wymioty i biegunkę. U niemowląt istnieje ryzyko nadmiernego wydzielania. W razie potrzeby stosuje się leczenie objawowe. Doświadczenie u ludzi w leczeniu zatrucia paracetamolem dotyczy dożylnego podawania acetylocysteiny w maksymalnych dawkach dobowych do 30 g; podanie dożylne w skrajnie dużych stężeniach, zwłaszcza szybkie, prowadziło do częściowo nieodwracalnych reakcji rzekomoanafilaktycznych, a w jednym przypadku znaczne przedawkowanie wywołało zakończony zgonem napad drgawek i obrzęk mózgu.
Jak otrzymać receptę na ACC® mini - (IR) online
Do uzyskania recepty na ACC® mini - (IR) niezbędna jest konsultacja lekarska: lek ma przeciwwskazania, jest różnie dawkowany w poszczególnych grupach wiekowych i występuje w dwóch postaciach z różnymi substancjami pomocniczymi — sacharozą w proszku i laktozą w tabletkach. Lekarz ustali wiek pacjenta, charakter i czas trwania objawów, choroby współistniejące oraz przyjmowane leki.
Konsultacja online pozwala omówić te kwestie zdalnie, a przy istnieniu wskazań lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
