Acatar® Zatoki: skład i postać farmaceutyczna
Acatar® Zatoki jest dostępny w postaci tabletek powlekanych. Jedna tabletka zawiera 200 mg ibuprofenu i 30 mg chlorowodorku pseudoefedryny. Jest to połączenie niesteroidowego leku przeciwzapalnego i składnika obkurczającego naczynia, ukierunkowane jednocześnie na ból, gorączkę i niedrożność nosa.
Produkt zawiera biologicznie czynne substancje pomocnicze. W jego skład wchodzi sacharoza, dlatego nie należy go stosować u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy. Obecność barwnika „sunset yellow” (E110) może wywoływać reakcje alergiczne.
Jak działa Acatar® Zatoki
Produkt leczniczy wykazuje działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe, zmniejsza obrzęk błony śluzowej nosa i ilość wydzieliny, przywracając drożność nosa i zatok przynosowych. Ibuprofen jest pochodną kwasu propionowego z grupy NLPZ. Jego efekt jest związany z hamowaniem syntezy prostaglandyn: ibuprofen hamuje cyklooksygenazę kwasu arachidonowego indukowaną w przebiegu stanu zapalnego, w wyniku czego zahamowane zostaje powstawanie nadtlenków cyklicznych – bezpośrednich prekursorów prostaglandyn. Jednoczesne nieselektywne hamowanie konstytutywnej formy enzymu, COX‑1, wyjaśnia działania niepożądane: zmniejszenie syntezy prostaglandyn chroniących błonę śluzową przewodu pokarmowego, uszkodzenie nerek oraz zmniejszenie syntezy tromboksanu.
Pseudoefedryna jest prawoskrętnym izomerem efedryny o działaniu presyjnym około 75% słabszym niż efedryna. Pobudza receptory alfa‑adrenergiczne mięśniówki gładkiej naczyń, co prowadzi do skurczu tętniczek oporowych błony śluzowej nosa, ograniczenia przepływu krwi przez łożysko włośniczkowe oraz zmniejszenia objętości krwi w zatokach żylnych – stąd redukcja obrzęku i uczucia zatkania nosa. Należy osobno pamiętać o interakcjach ibuprofenu z kwasem acetylosalicylowym: dane eksperymentalne wskazują, że ibuprofen może w sposób konkurencyjny osłabiać działanie przeciwpłytkowe małych dawek ASA, dlatego regularne, długotrwałe stosowanie ibuprofenu może ograniczać jej efekt kardioprotekcyjny; stosowanie doraźne nie jest uznawane za klinicznie istotne.
Wskazania do stosowania
Produkt jest przeznaczony do doraźnego stosowania w celu łagodzenia objawów grypy i przeziębienia. Należą do nich ból i uczucie zatkania zatok przynosowych, katar, ból głowy, gorączka, a także bóle stawowo‑mięśniowe.
Innymi słowy, preparat jest przeznaczony do sytuacji, gdy jednocześnie występują dolegliwości bólowe z podwyższoną temperaturą oraz zaburzone oddychanie przez nos. Jest to krótkotrwała, objawowa pomoc, a nie leczenie przyczyny zakażenia.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dorosłym i dzieciom powyżej 12 lat podaje się 1–2 tabletki co 4 godziny po posiłku. Nie wolno przekraczać dawki 6 tabletek na dobę: odpowiada to maksymalnej dobowej dawce 1200 mg ibuprofenu i 180 mg chlorowodorku pseudoefedryny w dawkach podzielonych. Dzieciom poniżej 12 lat preparatu nie podaje się. U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności modyfikacji dawkowania, o ile nie występują zaburzenia czynności nerek lub wątroby; w przeciwnym razie dawkę dobiera indywidualnie lekarz.
| Grupa pacjentów | Dawka jednorazowa | Odstęp | Maksymalna dawka dobowa |
|---|---|---|---|
| Dzieci poniżej 12 lat | nie stosować | — | — |
| Dorośli i dzieci powyżej 12 lat | 1–2 tabletki po posiłku | co 4 godziny | 6 tabletek |
| Osoby w podeszłym wieku z zaburzoną czynnością nerek lub wątroby | według zaleceń lekarza | według zaleceń lekarza | według zaleceń lekarza |
Minimalna dawka i krótki czas leczenia
Działania niepożądane można ograniczyć, stosując najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas, konieczny do złagodzenia objawów. Jeżeli konieczne jest przyjmowanie preparatu dłużej niż 3 dni lub stan się pogarsza, należy skonsultować się z lekarzem.
Przeciwwskazania
Preparat jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, a także u pacjentów, u których po przyjęciu kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ kiedykolwiek wystąpiły objawy alergii w postaci kataru, pokrzywki lub napadu astmy oskrzelowej. Nie stosuje się go w czynnej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy ani w przypadku takiej choroby w wywiadzie, przy perforacji lub krwawieniu, w tym związanych ze stosowaniem NLPZ, a także w przypadku skazy krwotocznej.
- ciężka niewydolność wątroby, nerek lub serca (klasa IV wg NYHA);
- ciąża i okres karmienia piersią;
- jednoczesne stosowanie innych NLPZ, w tym inhibitorów COX‑2;
- ciężkie zaburzenia sercowo‑naczyniowe, tachykardia, nadciśnienie tętnicze, dławica piersiowa;
- nadczynność tarczycy i cukrzyca;
- jaskra z zamkniętym kątem przesączania;
- przerost gruczołu krokowego;
- pheochromocytoma nadnerczy.
Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności
Główne ryzyko dotyczy przewodu pokarmowego: możliwe jest krwawienie, owrzodzenie lub perforacja, które mogą zakończyć się zgonem i nie zawsze są poprzedzone objawami ostrzegawczymi. W przypadku wystąpienia krwawienia lub owrzodzenia leczenie należy natychmiast przerwać. Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie, zwłaszcza w podeszłym wieku, powinni zgłaszać lekarzowi wszelkie nietypowe objawy ze strony żołądka i jelit, przede wszystkim krwawienie, i stosować najmniejsze dawki. Ostrożność jest konieczna także przy jednoczesnym stosowaniu leków zwiększających ryzyko takich powikłań – kortykosteroidów, leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna i acenokumarol, oraz leków przeciwpłytkowych, takich jak kwas acetylosalicylowy.
- toczeń rumieniowaty układowy i mieszana choroba tkanki łącznej – ryzyko zapalenia opon mózgowych o etiologii aseptycznej;
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego‑Crohna w wywiadzie – możliwość zaostrzenia;
- nadciśnienie tętnicze i zaburzenia czynności serca – retencja płynów i obrzęki podczas stosowania NLPZ;
- zaburzenia czynności nerek – ryzyko dalszego pogorszenia, zwłaszcza w odwodnieniu;
- zaburzenia czynności wątroby;
- astma oskrzelowa i choroby alergiczne – możliwość skurczu oskrzeli;
- podeszły wiek – zwiększona częstość reakcji niepożądanych;
- stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, innych sympatykomimetyków, leków hamujących łaknienie, preparatów o działaniu amfetaminopodobnym i leków psychotropowych.
Ryzyko sercowo‑naczyniowe i reakcje skórne
Badania kliniczne wskazują, że stosowanie ibuprofenu, zwłaszcza w dużej dawce 2400 mg na dobę, może być związane z niewielkim zwiększeniem ryzyka tętniczych incydentów zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu; dla dawek do 1200 mg na dobę dane epidemiologiczne nie potwierdzają takiego wzrostu ryzyka. U pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, zastoinową niewydolnością serca (NYHA II–III), chorobą niedokrwienną serca, chorobami naczyń obwodowych lub mózgowych leczenie ibuprofenem należy rozpoczynać po starannej ocenie. Bardzo rzadko podczas stosowania NLPZ opisywano ciężkie reakcje skórne – złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa‑Johnsona, toksyczną nekrolizę naskórka; ryzyko jest największe w pierwszym miesiącu leczenia, a przy pierwszych objawach wysypki lub uszkodzenia błon śluzowych lek należy odstawić. Istnieją dane, że inhibitory cyklooksygenazy mogą przejściowo zaburzać owulację i płodność u kobiet; długotrwałe równoczesne stosowanie różnych leków przeciwbólowych grozi nefropatią analgetyczną. Podczas leczenia należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Preparatu nie wolno stosować jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy ani w ciągu 14 dni od ich odstawienia: połączenie inhibitora MAO z sympatykomimetykami może wywołać przełom nadciśnieniowy. Ze względu na zawartość pseudoefedryny nie zaleca się równoczesnego stosowania agonistów receptorów dopaminergicznych i pochodnych alkaloidów sporyszu (bromokryptyna, kabergolina, lizuryd, pergolid), dopaminergicznych leków zwężających naczynia (dihydroergotamina, ergotamina, metyloksergometryna), linezolidu, a także innych leków udrażniających błonę śluzową nosa stosowanych doustnie lub donosowo – fenylefryny, efedryny, fenylopropanoloaminy: wzrasta ryzyko skurczu naczyń i wzrostu ciśnienia tętniczego.
- inne NLPZ i glikokortykosteroidy – zwiększone ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego;
- kwas acetylosalicylowy – połączenie nie jest zalecane, możliwe osłabienie działania przeciwpłytkowego;
- leki hipotensyjne i diuretyki – ibuprofen może osłabiać ich działanie, a pseudoefedryna zmniejsza skuteczność metylodopy, mekamylaminy, rezerpiny, guanetydyny;
- leki przeciwzakrzepowe, lit, metotreksat, chinidyna – ryzyko nasilenia działania lub zwiększenia stężenia we krwi;
- zydowudyna u pacjentów HIV‑pozytywnych z hemofilią – zwiększone ryzyko wylewów krwi do stawów i krwiaków;
- trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki hamujące łaknienie, psychostymulanty o działaniu amfetaminopodobnym;
- leki zobojętniające sok żołądkowy przyspieszają wchłanianie pseudoefedryny, kaolin je spowalnia;
- halogenowe anestetyki wziewne – ryzyko ostrej reakcji nadciśnieniowej, dlatego preparat należy odstawić na 24 godziny przed planowanym znieczuleniem ogólnym.
Ciąża i karmienie piersią
Preparatu nie należy stosować w okresie ciąży. Przyczyną jest możliwy związek pomiędzy narażeniem na pseudoefedrynę w pierwszym trymestrze a wadami rozwojowymi płodu; w badaniach na zwierzętach nie wykazano działania teratogennego ibuprofenu, jednak zakaz dotyczy całego skojarzenia substancji.
Zarówno ibuprofen, jak i pseudoefedryna w niewielkich ilościach przenikają do mleka kobiecego, dlatego preparatu nie należy stosować również u kobiet karmiących piersią. W przypadku objawów przeziębienia w tym okresie leczenie powinien dobrać lekarz.
Działania niepożądane
Najczęściej występują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego: niezbyt często – niestrawność, ból brzucha, nudności; rzadko – biegunka, wzdęcia, zaparcia, wymioty, zapalenie żołądka. Bardzo rzadko mogą wystąpić smoliste stolce, krwiste wymioty, owrzodzenia jamy ustnej, zaostrzenie zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego‑Crohna. Może rozwinąć się choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, perforacja i krwawienie z przewodu pokarmowego, niekiedy zakończone zgonem, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku.
- niezbyt często: ból głowy; rzadko – zawroty głowy, bezsenność, pobudzenie, drażliwość, zmęczenie;
- pojedyncze przypadki: depresja, reakcje psychotyczne, szumy uszne, aseptyczne zapalenie opon mózgowo‑rdzeniowych u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi;
- rzadko: obrzęki; bardzo rzadko – zmniejszenie ilości wydalanego moczu, niewydolność nerek, martwica brodawek nerkowych;
- bardzo rzadko: zaburzenia czynności wątroby, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania;
- bardzo rzadko: niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia, pancytopenia, agranulocytoza – pierwsze objawy to gorączka, ból gardła, owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, skłonność do krwawień;
- bardzo rzadko: rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa‑Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka;
- niezbyt często: pokrzywka i świąd; bardzo rzadko – ciężkie reakcje nadwrażliwości z obrzękiem twarzy, języka i krtani, dusznością, tachykardią, niedociśnieniem i wstrząsem;
- z powodu pseudoefedryny: tachykardia, zaburzenia rytmu, niepokój, bezsenność, nadmierna potliwość, pragnienie, drżenie, lęk, omamy, osłabienie mięśni.
Podczas stosowania dużych dawek NLPZ obserwowano obrzęki, nadciśnienie tętnicze i niewydolność serca, a duże dawki ibuprofenu wiązano z niewielkim wzrostem ryzyka zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. W przypadku wystąpienia objawów krwawienia, ciężkiej reakcji skórnej lub reakcji alergicznej przyjmowanie leku należy natychmiast przerwać i zasięgnąć pomocy medycznej.
Przedawkowanie
Objawy zależą od przyjętej dawki oraz czasu, jaki upłynął od jej przyjęcia. Zwykle jako pierwsze pojawiają się nasilone nudności, wymioty, ból głowy i zawroty głowy, ból w nadbrzuszu, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz przyspieszenie akcji serca. W przypadku znacznego przedawkowania – dla ibuprofenu powyżej 400 mg na kilogram masy ciała – możliwe są śpiączka, tachykardia, hiperkaliemia z zaburzeniami rytmu serca, kwasica metaboliczna, gorączka, zaburzenia oddechowe oraz upośledzenie czynności nerek. Po długotrwałym stosowaniu rzadko może rozwinąć się niedokrwistość hemolityczna, granulocytopenia i trombocytopenia.
Jeżeli od ostrego przedawkowania upłynęła nie więcej niż godzina, zaleca się wywołanie wymiotów, płukanie żołądka lub podanie węgla aktywowanego. Nie istnieje swoista odtrutka ani specyficzne leczenie. Postępowanie objawowe polega na monitorowaniu parametrów życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem ciśnienia tętniczego i zapisu EKG, a także objawów krwawienia z przewodu pokarmowego, kwasicy metabolicznej oraz zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku silnego pobudzenia wywołanego pseudoefedryną i braku typowych przeciwwskazań można zastosować benzodiazepiny.
Jak uzyskać receptę na Acatar® Zatoki online
Do uzyskania recepty na Acatar® Zatoki konieczna jest konsultacja lekarska: preparat łączy niesteroidowy lek przeciwzapalny i składnik obkurczający naczynia, ma szeroką listę przeciwwskazań dotyczących serca, układu krążenia i przewodu pokarmowego oraz liczne interakcje z innymi lekami. Lekarz doprecyzuje charakter objawów, choroby żołądka i jelit, stan układu sercowo‑naczyniowego oraz wszystkie przyjmowane produkty lecznicze.
Konsultacja online pozwala omówić te kwestie na odległość, a w razie wskazań lekarz wystawia e‑receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
