Abiraterone Zentiva: skład i postać
Substancją czynną leku jest octan abirateronu, a jedna tabletka zawiera go 500 mg. W organizmie odszczepia się reszta octanowa i działanie wywiera już sam abirateron, dlatego w opisie farmakologii mowa jest właśnie o nim. Dawka dobowa uzyskiwana jest poprzez przyjęcie dwóch tabletek; lek nie jest stosowany jako monoterapia — zawsze podaje się go łącznie z prednizonem lub prednizolonem.
Substancje pomocnicze tabletek obejmują laktozę, przez co preparat nie jest odpowiedni dla osób z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp oraz zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy. Kolejny istotny składnik to sód: w czterech tabletkach jego zawartość przekracza 1 mmol, czyli ponad 27,2 mg, co ma znaczenie przy diecie z ograniczeniem sodu.
Jak działa Abiraterone Zentiva
Guz gruczołu krokowego zachowujący wrażliwość na androgeny reaguje na każde leczenie obniżające ich poziom. Problem standardowej supresji androgenowej polega na tym, że zarówno agoniści LHRH, jak i orchidektomia eliminują jedynie jądrowe źródło hormonów, podczas gdy nadnercza oraz sam nowotwór nadal produkują androgeny. Abirateron blokuje właśnie tę drogę.
Mechanizm działania polega na wybiórczym hamowaniu enzymu CYP17, który wykazuje aktywność 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy i przekształca pregnenolon i progesteron w prekursory testosteronu — dehydroepiandrosteron i androstendion. Ponieważ CYP17 funkcjonuje równocześnie w jądrach, nadnerczach i tkance guza, jego zahamowanie na tle terapii agonistą LHRH lub po kastracji chirurgicznej obniża stężenie testosteronu w osoczu do wartości niewykrywalnych. Z tej blokady wynika przewidywalne następstwo: nadnercza zaczynają wytwarzać więcej mineralokortykoidów, co stanowi podłoże całej grupy działań niepożądanych.
Wskazania do stosowania
Preparat jest przeznaczony dla dorosłych mężczyzn i we wszystkich sytuacjach stosuje się go łącznie z prednizonem lub prednizolonem. Istnieją trzy wskazania różniące się stopniem zaawansowania choroby i wcześniejszym leczeniem:
- nowo rozpoznany, hormonowrażliwy rak gruczołu krokowego o wysokim ryzyku z przerzutami — w skojarzeniu z terapią supresji androgenowej;
- rak gruczołu krokowego oporny na kastrację z przerzutami u mężczyzn bez objawów lub z niewielkimi objawami, u których supresja androgenowa okazała się nieskuteczna, a brak jeszcze klinicznych wskazań do chemioterapii;
- rak gruczołu krokowego oporny na kastrację z przerzutami, który ulega progresji w trakcie chemioterapii docetakselem lub po jej zakończeniu.
Dobór terapii należy do lekarza odpowiedniej specjalizacji, który uwzględnia stopień zaawansowania choroby, wyniki dotychczasowego leczenia oraz choroby współistniejące. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży.
Sposób podawania i dawkowanie
Standardowa dawka dobowa wynosi 1000 mg raz na dobę — są to dwie tabletki po 500 mg, które należy połykać w całości, popijając wodą. Kluczowy jest czas przyjmowania: nie później niż 1 godzinę przed posiłkiem lub nie wcześniej niż 2 godziny po nim, ponieważ pokarm znacząco zwiększa wchłanianie abirateronu. Dawka kortykosteroidu zależy od wskazania: 5 mg prednizonu lub prednizolonu na dobę w raku hormonowrażliwym z przerzutami i 10 mg na dobę w raku opornym na kastrację. Mężczyźni, u których nie wykonano kastracji chirurgicznej, kontynuują kastrację farmakologiczną analogami LHRH. Pominiętej dawki dobowej nie należy uzupełniać — następnego dnia przyjmuje się zwykłą dawkę.
Co kontroluje się w trakcie leczenia
Aminotransferazy w surowicy oznacza się przed rozpoczęciem terapii, następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a później raz w miesiącu. Ciśnienie tętnicze, potas w surowicy i objawy retencji płynów ocenia się co miesiąc, a przy istotnym ryzyku zastoinowej niewydolności serca — co 2 tygodnie w pierwszych 3 miesiącach. Jeżeli hipokaliemia występowała przed leczeniem lub rozwinęła się w jego trakcie, stężenie potasu utrzymuje się na poziomie co najmniej 4,0 mmol/l. Toksyczność w stopniu 3 i wyższym, w tym nadciśnienie tętnicze, hipokaliemia i obrzęki, wymaga przerwania terapii do czasu zmniejszenia nasilenia objawów do stopnia 1 lub do wartości wyjściowych.
Postępowanie w razie zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych
| Sytuacja | Postępowanie |
|---|---|
| ALT lub AST >5-krotność górnej granicy normy | natychmiast przerwać przyjmowanie, ściśle monitorować czynność wątroby |
| Parametry powróciły do wartości wyjściowych | wznowienie terapii w zmniejszonej dawce 500 mg raz na dobę |
| Nawrotny epizod przy dawce 500 mg | leczenie należy zakończyć |
| ALT lub AST >20-krotność górnej granicy normy | leczenie całkowicie przerwać i nie wznawiać |
| Klasa A wg Childa-Pugha | korekta dawki nie jest wymagana |
| Klasa C wg Childa-Pugha | preparatu nie stosować |
Po wznowieniu terapii w zmniejszonej dawce aminotransferazy kontroluje się co najmniej raz na 2 tygodnie przez 3 miesiące, a następnie co miesiąc. W zaburzeniach czynności nerek dawki się nie zmienia, jednak u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek konieczna jest ostrożność: brak danych klinicznych dla tej grupy.
Przeciwwskazania
Lista przeciwwskazań jest krótka, lecz każde z nich ma charakter bezwzględny:
- nadwrażliwość na octan abirateronu lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- ciężkie zaburzenia czynności wątroby, klasa C wg Childa-Pugha;
- ciąża i podejrzenie ciąży: lek nie jest stosowany u kobiet;
- skojarzenie preparatu i prednizonu lub prednizolonu z radem-223.
Abiraterone Zentiva jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych mężczyzn. U dzieci i młodzieży nie występują odpowiednie wskazania do jego stosowania.
Środki ostrożności i szczególne ostrzeżenia
Główna cecha leku to mineralokortykoidowe działania wynikające z blokady CYP17: wzrost ciśnienia tętniczego, obniżenie stężenia potasu i retencja płynów. Jednocześnie podawany kortykosteroid hamuje wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego i zmniejsza częstość oraz nasilenie tych reakcji. Przed rozpoczęciem terapii należy wyrównać nadciśnienie tętnicze, hipokaliemię i retencję płynów, leczyć niewydolność serca i zoptymalizować czynność serca — przy istotnym ryzyku zastoinowej niewydolności serca wskazane może być wykonanie echokardiografii.
- ostrożność jest konieczna w przypadku chorób sercowo-naczyniowych w wywiadzie, ciężkiej lub niestabilnej dławicy piersiowej, niedawno przebtego zawału mięśnia sercowego, komorowych zaburzeń rytmu oraz ciężkiej niewydolności nerek;
- przy jakichkolwiek klinicznych objawach uszkodzenia wątroby aktywność aminotransferaz należy oznaczyć niezwłocznie; po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano rzadkie przypadki ostrej niewydolności wątroby i piorunującego zapalenia wątroby, częściowo zakończone zgonem;
- po odstawieniu prednizonu lub prednizolonu należy obserwować objawy niewydolności nadnerczy, a jeśli leczenie abirateronem jest kontynuowane bez kortykosteroidu — objawy nadmiaru mineralokortykoidów;
- w sytuacjach znacznego stresu może być konieczne zwiększenie dawki kortykosteroidu przed, w trakcie i po ich wystąpieniu;
- u pacjentów z cukrzycą należy często kontrolować glikemię, gdyż glikokortykosteroidy nasilają hiperglikemię;
- gęstość mineralna kości w rozsianym raku gruczołu krokowego ulega zmniejszeniu, a skojarzenie z glikokortykosteroidami może ten proces nasilić;
- opisywano przypadki miopatii, a u części pacjentów rabdomiolizy z niewydolnością nerek, częściej w pierwszym miesiącu leczenia i z ustępowaniem po odstawieniu leku;
- odpowiedź na leczenie może być słabsza u mężczyzn wcześniej leczonych ketokonazolem z powodu raka gruczołu krokowego.
Bezpieczeństwo i skuteczność jednoczesnego stosowania z chemioterapią cytotoksyczną nie zostały określone, a silnych induktorów CYP3A4 unika się, jeśli to możliwe: obniżają one stężenie abirateronu. Wpływ leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn jest niewielki lub nie występuje.
Interakcje lekowe
Pierwsza interakcja nie dotyczy leku, lecz pokarmu: jedzenie znacząco zwiększa wchłanianie octanu abirateronu, a bezpieczeństwo i skuteczność takiego przyjmowania nie zostały ocenione, dlatego popijanie tabletek podczas posiłku jest niedopuszczalne. Pozostałe interakcje wiążą się z układem cytochromu P450.
Induktory i inhibitory CYP3A4
Rifampicyna w dawce 600 mg na dobę przez 6 dni zmniejszała średnie pole pod krzywą stężenia abirateronu w osoczu o 55%. Z tego powodu podczas terapii należy unikać fenytoiny, karbamazepiny, rifampicyny, rifabutyny, rifapentyny, fenobarbitalu oraz preparatów z dziurawcem zwyczajnym, o ile istnieje alternatywa. Ketokonazol — silny inhibitor CYP3A4 — nie wpływał w istotny klinicznie sposób na farmakokinetykę abirateronu.
Leki zależne od CYP2D6 i CYP2C8
Abirateron hamuje oba te enzymy. Całkowita ekspozycja na dekstrometorfan przy jednoczesnym stosowaniu zwiększała się około 2,9-krotnie, dlatego leki o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowane przez CYP2D6 należy stosować ostrożnie i rozważyć zmniejszenie ich dawki: dotyczy to metoprololu, propranololu, desipraminy, wenlafaksyny, haloperydolu, rysperydonu, propafenonu, fl ekainidu, a także kodeiny, oksykodonu i tramadolu, dla których CYP2D6 jest niezbędny do tworzenia metabolitów o działaniu przeciwbólowym. Pole pod krzywą stężenia pioglitazonu zwiększało się o 46%. Ponadto supresja androgenowa może wydłużać odstęp QT, dlatego ostrożność wymagana jest w skojarzeniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III, metadonem, moksyfloksacyną i lekami przeciwpsychotycznymi. Spironolakton wiąże się z receptorem androgenowym i może zwiększać stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA), dlatego nie zaleca się jego jednoczesnego stosowania z abirateronem.
Ciąża i karmienie piersią
Kwestia ciąży wygląda tu inaczej niż w przypadku większości leków: Abiraterone Zentiva nie jest stosowany u kobiet w żadnym wieku i jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u kobiet, u których ciąża jest możliwa. Brak danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży, natomiast w badaniach na zwierzętach wykazano szkodliwy wpływ na funkcje rozrodcze.
Główne środki ostrożności dotyczą partnerek pacjenta. Nie wiadomo, czy abirateron i jego metabolity przenikają do nasienia, dlatego przy kontaktach seksualnych z kobietą w ciąży konieczne jest stosowanie prezerwatywy, a jeśli partnerka jest w wieku rozrodczym — prezerwatywy oraz innej, skutecznej metody antykoncepcji. U szczurów lek wpływał na płodność samców i samic, jednak działania te były całkowicie odwracalne.
Działania niepożądane
Reakcje obserwowane u co najmniej 10% pacjentów to: obrzęki obwodowe, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, zakażenia dróg moczowych, zwiększona aktywność ALT i AST oraz biegunka. Działania mineralokortykoidowe występowały częściej niż w grupie placebo: hipokaliemia u 18% vs 8%, nadciśnienie tętnicze u 22% vs 16%, retencja płynów z obrzękami u 23% vs 17%. Zazwyczaj reakcje te poddawały się leczeniu, a równoczesne stosowanie kortykosteroidu zmniejszało ich częstość i nasilenie.
- często: niewydolność serca, dławica piersiowa, migotanie przedsionków, tachykardia;
- często: sepsa, hipertriglicerydemia, niestrawność, wysypka, krwiomocz, złamania;
- niezbyt często: niewydolność nadnerczy, inne zaburzenia rytmu serca, miopatia, rabdomioliza;
- rzadko: alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, piorunujące zapalenie wątroby, ostra niewydolność wątroby;
- częstość nieznana: reakcje anafilaktyczne, zawał mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QT.
Hepatotoksyczność w stopniu 3–4 — zwiększenie aktywności ALT lub AST powyżej 5-krotności górnej granicy normy lub wzrost stężenia bilirubiny — obserwowano u około 6% pacjentów, zwykle w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii, a w większości przypadków parametry normalizowały się po odstawieniu leku. Cięższy przebieg działań niepożądanych obserwowano u mężczyzn w wieku 75 lat i starszych oraz u pacjentów z wyjściowo gorszym stanem ogólnym. Duszność, narastające obrzęki, niewyjaśnione osłabienie i ból mięśni są wskazaniem do natychmiastowego kontaktu z lekarzem.
Przedawkowanie
Doświadczenie dotyczące przedawkowania octanu abirateronu u ludzi jest ograniczone, swoistej odtrutki nie ma. W takiej sytuacji leczenie należy przerwać i wdrożyć ogólne postępowanie podtrzymujące.
Monitorowanie ukierunkowane jest na możliwe zaburzenia rytmu serca, hipokaliemię oraz objawy retencji płynów; dodatkowo ocenia się czynność wątroby.
Jak otrzymać receptę na Abiraterone Zentiva online
Abiraterone Zentiva jest wydawany z przepisu lekarza i ordynowany przez lekarza odpowiedniej specjalizacji: terapia wymaga obowiązkowego stosowania prednizonu lub prednizolonu, kontynuacji supresji androgenowej oraz regularnego monitorowania enzymów wątrobowych, ciśnienia tętniczego i stężenia potasu. Dla lekarza istotne są: rozpoznanie, dotychczasowe leczenie oraz wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta.
Kwestie te można omówić zdalnie podczas konsultacji online, a przy istnieniu wskazań lekarz wystawia e-receptę na realizację w wybranej aptece.
