Abiraterone Vipharm: skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka Abiraterone Vipharm zawiera 500 mg octanu abirateronu. Dawka dobowa wynosi 1000 mg, czyli dwie tabletki raz na dobę. Połyka się je w całości, popijając wodą, i nie przyjmuje razem z jedzeniem: pokarm znacząco zwiększa ekspozycję na abirateron, a bezpieczeństwo takiego przyjmowania nie zostało ustalone.
Preparat zawiera laktozę, dlatego nie należy go stosować u pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy. Ponadto dawka czterech tabletek zawiera więcej niż 1 mmol, czyli ponad 27,2 mg sodu — należy to uwzględnić u osób stosujących dietę o niskiej zawartości sodu.
Jak działa Abiraterone Vipharm
Octan abirateronu przekształca się w organizmie w abirateron — inhibitor biosyntezy androgenów. Abirateron selektywnie hamuje aktywność enzymu CYP17, posiadającego aktywność 17α-hydroksylazy i C17,20-liazy. Enzym ten jest niezbędny do syntezy androgenów w jądrach, nadnerczach oraz w samej tkance nowotworowej gruczołu krokowego: katalizuje przekształcanie pregnenolonu i progesteronu w prekursory testosteronu — DHEA i androstendion.
Rak gruczołu krokowego wrażliwy na androgeny odpowiada na leczenie zmniejszające stężenie androgenów. Jednak terapia supresji androgenowej — agoniści LHRH lub orchidektomia — zmniejsza wytwarzanie androgenów jedynie w jądrach i nie wpływa na ich produkcję w nadnerczach i przez guz. Właśnie tę lukę wypełnia abirateron: w skojarzeniu z agonistą LHRH lub orchidektomią obniża stężenie testosteronu w osoczu do wartości niewykrywalnych w dostępnych komercyjnych testach. Odwrotną stroną tego mechanizmu jest to, że zahamowanie CYP17 nasila wytwarzanie mineralokortykosteroidów, dlatego lek stosuje się razem z prednizonem lub prednizolonem.
Wskazania do stosowania
Preparat jest wskazany u dorosłych mężczyzn w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem. Pierwsze wskazanie to leczenie nowo rozpoznanego, hormonowrażliwego, przerzutowego raka gruczołu krokowego wysokiego ryzyka (mHSPC) w połączeniu z terapią supresji androgenowej.
Drugie i trzecie wskazanie dotyczą przerzutowego kastracyjnie opornego raka gruczołu krokowego (mCRPC). Preparat stosuje się u mężczyzn bez objawów lub z objawami o niewielkim lub małym nasileniu po niepowodzeniu terapii supresji androgenowej, gdy chemioterapia nie jest jeszcze klinicznie wskazana, a także u mężczyzn, u których choroba postępuje w trakcie lub po chemioterapii zawierającej docetaksel. Lek powinien być przepisywany przez lekarza odpowiedniej specjalizacji.
Sposób podawania i dawkowanie
Zalecana dawka wynosi 1000 mg, czyli dwie tabletki po 500 mg, raz na dobę. Tabletki przyjmuje się co najmniej 1 godzinę przed posiłkiem lub co najmniej 2 godziny po posiłku i połyka w całości, popijając wodą. W leczeniu mHSPC lek stosuje się w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem w dawce 5 mg na dobę, a w leczeniu mCRPC — w dawce 10 mg na dobę. U pacjentów, którzy nie zostali poddani chirurgicznej kastracji, podczas leczenia kontynuuje się farmakologiczną kastrację analogami LHRH. W razie pominięcia dawki dobowej preparatu lub kortykosteroidu leczenie wznawia się w zwykle stosowanej dawce dobowej następnego dnia.
Obowiązkowa kontrola podczas leczenia
Aktywność aminotransferaz ocenia się przed rozpoczęciem leczenia, następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a później co miesiąc. Ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w surowicy oraz zatrzymanie płynów kontroluje się co miesiąc, a w przypadku istotnego ryzyka zastoinowej niewydolności serca — co 2 tygodnie w pierwszych 3 miesiącach, a następnie co miesiąc. W przypadku hipokaliemii stężenie potasu utrzymuje się na poziomie nie niższym niż 4,0 mmol/l. Przy toksyczności w stopniu 3 lub wyższym leczenie przerywa się i wznawia dopiero po zmniejszeniu nasilenia objawów do stopnia 1 lub do wartości wyjściowych.
Modyfikacja dawki w zaburzeniach czynności wątroby i nerek
| Sytuacja | Postępowanie |
|---|---|
| AlAT lub AspAT powyżej 5-krotnej górnej granicy normy | natychmiast przerwać leczenie; po powrocie prób wątrobowych do wartości wyjściowych możliwe jest wznowienie leczenia w dawce 500 mg raz na dobę |
| Nawrotowa hepatotoksyczność podczas stosowania dawki 500 mg na dobę | leczenie zakończyć |
| AlAT lub AspAT powyżej 20-krotnej górnej granicy normy | leczenie zakończyć i nie wznawiać |
| Łagodne zaburzenia czynności wątroby, klasa A wg Child-Pugh | modyfikacja dawki nie jest wymagana |
| Umiarkowane zaburzenia, klasa B wg Child-Pugh | nie można ustalić zaleceń dotyczących dawki; stosowanie możliwe tylko wtedy, gdy korzyści wyraźnie przewyższają ryzyko |
| Ciężkie zaburzenia, klasa C wg Child-Pugh | preparatu nie stosuje się |
| Zaburzenia czynności nerek | modyfikacja dawki nie jest wymagana; w ciężkich zaburzeniach konieczna jest ostrożność |
Przeciwwskazania
Preparat jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby odpowiadających klasie C wg klasyfikacji Child-Pugh. Oddzielnym przeciwwskazaniem jest stosowanie preparatu z prednizonem lub prednizolonem w skojarzeniu z radem-223 (Ra-223).
Abirateron jest przeciwwskazany u kobiet, które są w ciąży lub mogą zajść w ciążę. Preparat nie jest stosowany u kobiet w ogóle, a odpowiedniego zastosowania u dzieci i młodzieży nie ma, dlatego ta grupa wiekowa również pozostaje poza wskazaniami.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Z powodu zahamowania CYP17 rośnie poziom mineralokortykosteroidów, co może prowadzić do nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii i zatrzymania płynów; jednoczesne przyjmowanie kortykosteroidu hamuje wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego i zmniejsza częstość oraz nasilenie tych reakcji. Szczególna ostrożność jest konieczna u pacjentów, u których choroby współistniejące mogą ulec zaostrzeniu w związku ze wzrostem ciśnienia, hipokaliemią lub zatrzymaniem płynów, a także w przypadku ciężkiej lub niestabilnej dławicy piersiowej, niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego i arytmii komorowej. Przed rozpoczęciem terapii koryguje się nadciśnienie, hipokaliemię i zatrzymanie płynów, leczy się niewydolność serca, a przy istotnym ryzyku zastoinowej niewydolności serca rozważa się wykonanie echokardiografii.
- w badaniach obserwowano istotne zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; po wprowadzeniu na rynek zgłaszano rzadkie przypadki ostrej niewydolności wątroby i piorunującego zapalenia wątroby, z których część zakończyła się zgonem;
- w przypadku odstawienia prednizonu lub prednizolonu konieczna jest obserwacja w kierunku niewydolności nadnerczy, a przy kontynuowaniu terapii bez kortykosteroidu — w kierunku nadmiaru mineralokortykosteroidów;
- w sytuacjach wyjątkowego stresu może być konieczne zwiększenie dawki kortykosteroidu przed, w trakcie i po okresie stresu;
- u mężczyzn z zaawansowanym przerzutowym rakiem gruczołu krokowego możliwe jest zmniejszenie gęstości mineralnej kości, a skojarzenie z glikokortykosteroidami może nasilać ten efekt;
- glikokortykosteroidy mogą nasilać hiperglikemię, dlatego u pacjentów z cukrzycą często kontroluje się stężenie glukozy we krwi;
- zgłaszano przypadki miopatii, a u części pacjentów — rabdomiolizy z niewydolnością nerek, głównie w pierwszym miesiącu leczenia; po odstawieniu preparatu rabdomioliza ustępowała;
- ze względu na ryzyko zmniejszenia ekspozycji na abirateron należy unikać jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4, jeśli nie ma alternatywy terapeutycznej;
- u pacjentów wcześniej leczonych ketokonazolem z powodu raka gruczołu krokowego można spodziewać się słabszej odpowiedzi na leczenie.
Bezpieczeństwo preparatu nie zostało określone u pacjentów z frakcją wyrzutową lewej komory poniżej 50% oraz z niewydolnością serca w klasie III–IV wg NYHA: pacjenci tacy nie byli włączani do badań. Nie ustalono również bezpieczeństwa i skuteczności jednoczesnego stosowania z cytotoksyczną chemioterapią. Ponadto u mężczyzn z kastracyjnie opornym przerzutowym rakiem gruczołu krokowego mogą występować niedokrwistość i zaburzenia funkcji seksualnych. Preparat nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów.
Interakcje z innymi lekami
Przyjmowanie z pokarmem znacząco zwiększa wchłanianie octanu abirateronu, dlatego preparatu nie wolno przyjmować razem z jedzeniem. Kluczowa interakcja polega na indukcji CYP3A4: w badaniu u zdrowych ochotników otrzymujących ryfampicynę w dawce 600 mg na dobę przez 6 dni jednorazowa dawka 1000 mg octanu abirateronu powodowała zmniejszenie średniego AUC abirateronu w osoczu o 55%. Dlatego podczas terapii unika się silnych induktorów CYP3A4 — fenytoiny, karbamazepiny, ryfampicyny, ryfabutyny, ryfapentyny, fenobarbitalu oraz dziurawca zwyczajnego — jeśli nie ma alternatywy. Ketokonazol, silny inhibitor CYP3A4, nie wywierał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę abirateronu.
- abirateron hamuje CYP2D6: całkowita ekspozycja na dekstrometorfan zwiększała się około 2,9 raza, a AUC jego aktywnego metabolitu dekstrorfanu — około o 33%;
- ostrożność jest konieczna w przypadku substratów CYP2D6, zwłaszcza o wąskim indeksie terapeutycznym: metoprololu, propranololu, dezypraminy, wenlafaksyny, haloperydolu, rysperydonu, propafenonu, flekainidu, kodeiny, oksykodonu i tramadolu; w ich przypadku należy rozważyć zmniejszenie dawki;
- abirateron hamuje CYP2C8: AUC pioglitazonu zwiększało się o 46%, dlatego pacjentów otrzymujących substraty CYP2C8 o wąskim indeksie terapeutycznym obserwuje się pod kątem toksyczności;
- główne metabolity in vitro hamowały wychwyt wątrobowy zależny od transportera OATP1B1, co teoretycznie może zwiększać stężenia leków wydalanych tą drogą;
- terapia supresji androgenowej może wydłużać odstęp QT, dlatego konieczna jest ostrożność przy stosowaniu leków przeciwarytmicznych klasy IA (chinidyna, dizopiramid) i klasy III (amiodaron, sotalol, dofetylid, ibutylid), metadonu, moksyfloksacyny i leków przeciwpsychotycznych;
- spironolakton wiąże się z receptorem androgenowym i może podwyższać stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA), dlatego jego skojarzenie z preparatem nie jest zalecane.
Ciąża i karmienie piersią
Brak danych dotyczących stosowania preparatu u kobiet w ciąży i nie stosuje się go u kobiet w wieku rozrodczym. Abirateron jest przeciwwskazany u kobiet, które są w ciąży lub mogą zajść w ciążę. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na funkcje rozrodcze.
Nie wiadomo, czy abirateron i jego metabolity występują w nasieniu. Dlatego podczas kontaktów seksualnych pacjenta z ciężarną kobietą należy stosować prezerwatywę, a podczas kontaktów z kobietą w wieku rozrodczym — prezerwatywę jednocześnie z inną skuteczną metodą antykoncepcji. W badaniach doświadczalnych abirateron wpływał na płodność samców i samic szczurów, jednak efekty te były całkowicie odwracalne.
Działania niepożądane
Zgodnie ze zbiorczą analizą badań III fazy u 10% pacjentów i więcej obserwowano obrzęki obwodowe, hipokaliemię, nadciśnienie tętnicze, zakażenia układu moczowego oraz zwiększenie aktywności AlAT i/lub AspAT. Do innych istotnych działań niepożądanych należą choroby serca, hepatotoksyczność, złamania oraz alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Działania mineralokortykosteroidowe występowały częściej niż w grupie placebo: hipokaliemia u 18% vs 8%, nadciśnienie u 22% vs 16%, obrzęki u 23% vs 17%; na ogół reakcje te udawało się skutecznie korygować.
- bardzo często: zakażenia układu moczowego, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, biegunka, zwiększenie aktywności AlAT i AspAT, obrzęki obwodowe;
- często: sepsa, hipertriglicerydemia, niewydolność serca, dławica piersiowa, migotanie przedsionków, tachykardia, niestrawność, wysypka, krwiomocz, złamania;
- niezbyt często: niewydolność nadnerczy, inne arytmie, miopatia, rabdomioliza;
- rzadko: alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, piorunujące zapalenie wątroby, ostra niewydolność wątroby;
- częstość nieznana: reakcje anafilaktyczne, zawał mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QT;
- zdarzenia niepożądane w stopniu 3: hipokaliemia u 5%, nadciśnienie tętnicze u 6%, zwiększenie AlAT i/lub AspAT u 4%, zakażenia układu moczowego i złamania u 2%.
Hepatotoksyczność w stopniu 3 i 4, czyli zwiększenie aktywności AlAT lub AspAT ponad 5-krotnie powyżej górnej granicy normy lub bilirubiny ponad 1,5-krotnie, odnotowano u około 6% pacjentów i zwykle rozwijała się w pierwszych 3 miesiącach terapii. Częstość i nasilenie działań niepożądanych były większe u pacjentów z wyjściowym stanem wg ECOG 2 oraz u pacjentów w wieku 75 lat i starszych. W razie klinicznych objawów sugerujących uszkodzenie wątroby aktywność aminotransferaz należy oznaczyć niezwłocznie.
Przedawkowanie
Dane dotyczące przedawkowania octanu abirateronu u ludzi są ograniczone, swoistej odtrutki nie ma. W przypadku przedawkowania leczenie należy przerwać i zastosować ogólne postępowanie podtrzymujące, w tym monitorować rytm serca pod kątem arytmii, kontrolować stężenie potasu oraz objawy zatrzymania płynów. Dodatkowo ocenia się czynność wątroby.
Jak uzyskać receptę na Abiraterone Vipharm online
Abiraterone Vipharm jest lekiem na receptę, który przepisuje lekarz odpowiedniej specjalizacji i który stosuje się wyłącznie razem z prednizonem lub prednizolonem oraz przy kontynuowanej terapii supresji androgenowej. Leczenie wymaga regularnej kontroli prób wątrobowych, ciśnienia tętniczego i stężenia potasu, dlatego dla lekarza ważna jest znajomość rozpoznania, dotychczasowego leczenia, stanu serca i wątroby oraz listy przyjmowanych leków.
Kwestie te można omówić podczas konsultacji online: lekarz ocenia dokumentację medyczną i aktualne wyniki badań, a w przypadku istnienia wskazań i kontynuacji wcześniej rozpoczętej terapii wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
