Abiraterone STADA: skład i postać farmaceutyczna
Postać farmaceutyczna — tabletki do stosowania doustnego. Zawartość substancji czynnej w jednej tabletce wynosi 500 mg octanu abirateronu, a pełna dawka dobowa składa się z dwóch tabletek przyjmowanych jednocześnie.
Substancje pomocnicze są istotne z dwóch powodów. Preparat zawiera laktozę, dlatego nie stosuje się go w przypadku rzadkiej dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoboru laktazy typu Lapp oraz zespołu złego wchłaniania glukozy i galaktozy. W ilości odpowiadającej czterem tabletkom zawiera on ponad 1 mmol (27,2 mg) sodu, co ma znaczenie dla pacjentów stosujących dietę z ograniczoną zawartością soli.
Jak działa Abiraterone STADA
Octan abirateronu przekształca się w organizmie w abirateron — substancję hamującą biosyntezę androgenów. Punktem uchwytu jest enzym CYP17 o aktywności 17α-hydroksylazy i C17,20 liazy. Katalizuje on przemianę pregnenolonu i progesteronu w prekursory testosteronu (DHEA i androstendion) i jest niezbędny do wytwarzania androgenów w jądrach, nadnerczach oraz w tkance nowotworowej gruczołu krokowego.
Guz prostaty wrażliwy na androgeny reaguje na obniżenie poziomu męskich hormonów płciowych. Klasyczna deprywacja androgenowa — agoniści LHRH lub orchidektomia — zmniejsza produkcję androgenów w jądrach, lecz nadnercza i guz pozostają poza jej zasięgiem. Abirateron blokuje również te szlaki, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu z agonistami LHRH lub po orchidektomii stężenie testosteronu w osoczu obniża się do wartości niewykrywalnych w komercyjnych testach. Równocześnie blokada CYP17 nasila syntezę mineralokortykoidów w nadnerczach, co determinuje większość środków ostrożności podczas leczenia.
Wskazania do stosowania
Abiraterone STADA jest przeznaczony dla dorosłych mężczyzn i we wszystkich przypadkach stosuje się go w skojarzeniu z prednizonem lub prednizolonem. Jednym ze wskazań jest nowo rozpoznany, hormonalnie wrażliwy rak gruczołu krokowego wysokiego ryzyka z przerzutami (mHSPC), w którym preparat dodaje się do terapii deprywacji androgenowej.
Pozostałe wskazania obejmują przerzutowego, opornego na kastrację raka gruczołu krokowego (mCRPC). Po pierwsze, są to mężczyźni bez objawów lub z objawami o niewielkim lub łagodnym nasileniu, u których deprywacja androgenowa nie przyniosła efektu, a chemioterapia nie jest jeszcze klinicznie wskazana. Po drugie, mężczyźni z progresją choroby w trakcie lub po chemioterapii zawierającej docetaksel.
Sposób podawania i dawkowanie
Preparat powinien być zalecany przez lekarza odpowiedniej specjalizacji. Dawka dobowa wynosi 1000 mg, czyli dwie tabletki po 500 mg przyjmowane jednocześnie raz na dobę. Jednocześnie pacjent otrzymuje prednizon lub prednizolon: 5 mg na dobę w mHSPC oraz 10 mg na dobę w mCRPC. Jeżeli kastracja chirurgiczna nie została przeprowadzona, w trakcie leczenia kontynuuje się farmakologiczną kastrację analogami gonadoliberyny (LHRH).
Zasady przyjmowania są związane z posiłkami: tabletki należy przyjmować co najmniej 1 godzinę przed posiłkiem lub nie wcześniej niż 2 godziny po nim, połykać w całości i popijać wodą. Przyjmowanie z jedzeniem zwiększa całkowitą ekspozycję na abirateron, dlatego zachowanie odstępu czasowego jest obowiązkowe. Pominiętej dawki dobowej leku i kortykosteroidu nie należy uzupełniać — następnego dnia wraca się do zwykłej dawki.
Monitorowanie i czasowe przerwanie leczenia
Aktywność aminotransferaz w surowicy ocenia się przed rozpoczęciem terapii, następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, a potem raz w miesiącu. Ciśnienie tętnicze, stężenie potasu w surowicy i retencję płynów kontroluje się co miesiąc, a przy istotnym ryzyku zastoinowej niewydolności serca — co 2 tygodnie w pierwszych 3 miesiącach, a następnie raz w miesiącu. W przypadku hipokaliemii, istniejącej wcześniej lub występującej w trakcie leczenia, stężenie potasu utrzymuje się na poziomie nie niższym niż 4,0 mmol/l. W razie wystąpienia toksyczności w stopniu 3 lub wyższym — nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii, obrzęków, a także reakcji niezwiązanych z mineralokortykoidami — leczenie przerywa się i wprowadza odpowiednie postępowanie; wznawia się je dopiero po ustąpieniu objawów do stopnia 1 lub powrocie do wartości wyjściowych.
Hepatotoksyczność, niewydolność wątroby i nerek
Wzrost aktywności AlAT lub AspAT ponad 5-krotnie powyżej górnej granicy normy wymaga natychmiastowego przerwania stosowania. Po powrocie prób wątrobowych do wartości wyjściowych leczenie wznawia się w zmniejszonej dawce 500 mg — jedna tabletka raz na dobę, monitorując aminotransferazy nie rzadziej niż raz na 2 tygodnie przez 3 miesiące, a następnie raz w miesiącu. Nawrotowy epizod hepatotoksyczności przy dawce 500 mg oznacza zakończenie terapii, a wzrost parametrów ponad 20-krotnie powyżej normy — definitywne odstawienie leku bez możliwości ponownego włączenia. Łagodne zaburzenie czynności wątroby (klasa A wg Childa-Pugha) nie wymaga modyfikacji dawki; w umiarkowanym (klasa B) ekspozycja na abirateron zwiększa się około czterokrotnie, brak jest zaleceń dotyczących dawkowania, a stosowanie jest dopuszczalne jedynie przy wyraźnej przewadze korzyści; w ciężkim (klasa C) preparatu nie stosuje się. W zaburzeniach czynności nerek dawki nie zmienia się, jednak w ciężkiej niewydolności nerek wymagana jest ostrożność. U dzieci i młodzieży preparatu nie stosuje się.
Przeciwwskazania
Preparatu nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na octan abirateronu lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także w ciężkim zaburzeniu czynności wątroby odpowiadającym klasie C wg Childa-Pugha. Jest on przeciwwskazany u kobiet, które są w ciąży lub mogą być w ciąży.
Oddzielnie wymieniono przeciwwskazanie dotyczące skojarzenia: Abiraterone STADA z prednizonem lub prednizolonem nie może być stosowany jednocześnie z radem-223 (Ra-223).
Szczególne ostrzeżenia i środki ostrożności
Hamowanie CYP17 zwiększa stężenie mineralokortykoidów, co może prowadzić do nadciśnienia tętniczego, hipokaliemii i retencji płynów. Obowiązkowe stosowanie kortykosteroidu hamuje wydzielanie hormonu adrenokortykotropowego i zmniejsza częstość oraz nasilenie tych reakcji. Przed rozpoczęciem terapii koryguje się te zaburzenia, wyrównuje niewydolność serca i optymalizuje czynność serca; przy istotnym ryzyku zastoinowej niewydolności serca — niewydolność serca w wywiadzie, niekontrolowane nadciśnienie, choroba wieńcowa — zasadne jest ocenienie funkcji serca, np. za pomocą echokardiografii.
Kto wymaga zwiększonej ostrożności
- pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi w wywiadzie, ciężką lub niestabilną dławicą piersiową, niedawnym zawałem mięśnia sercowego, arytmią komorową;
- pacjenci, u których stan może się pogorszyć przy wzroście ciśnienia, hipokaliemii lub retencji płynów, w tym przyjmujący glikozydy nasercowe;
- pacjenci z ciężkim zaburzeniem czynności nerek;
- pacjenci z frakcją wyrzutową lewej komory poniżej 50% i niewydolnością serca w wysokich klasach czynnościowych wg NYHA, u których bezpieczeństwo preparatu nie zostało ustalone;
- pacjenci z cukrzycą, ponieważ glikokortykosteroidy nasilają hiperglikemię i wymagają częstej kontroli glikemii;
- pacjenci przyjmujący leki związane z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy;
- pacjenci wcześniej leczeni ketokonazolem — odpowiedź na terapię może być u nich słabsza.
Po odstawieniu prednizonu lub prednizolonu należy obserwować objawy niewydolności nadnerczy, a jeżeli abirateron jest kontynuowany bez kortykosteroidu — objawy nadmiaru mineralokortykoidów; w sytuacjach wyjątkowego stresu może być konieczne zwiększenie dawki kortykosteroidu. U mężczyzn z przerzutowym, opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego możliwe są zmniejszenie gęstości mineralnej kości, niedokrwistość i zaburzenia czynności seksualnych; opisano przypadki miopatii i rabdomiolizy z niewydolnością nerek głównie w pierwszym miesiącu leczenia, a po wprowadzeniu preparatu na rynek zarejestrowano rzadkie przypadki ostrej niewydolności wątroby i piorunującego zapalenia wątroby, w tym zakończone zgonem. Preparat nie wpływa lub wywiera nieznaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Najbardziej rygorystyczne ograniczenie dotyczy jedzenia: znacząco zwiększa ono wchłanianie octanu abirateronu, a bezpieczeństwo i skuteczność takiego sposobu przyjmowania nie zostały ustalone, dlatego preparatu nie wolno przyjmować z posiłkiem. Odwrotny problem stanowią silne induktory CYP3A4: w badaniu u zdrowych ochotników rifampicyna w dawce 600 mg na dobę przez 6 dni zmniejszała średnie AUC abirateronu w osoczu o 55%, dlatego podczas terapii unika się fenytoiny, karbamazepiny, rifampicyny, rifabutyny, rifapentyny, fenobarbitalu oraz preparatów dziurawca zwyczajnego, jeśli istnieje alternatywa. Ketokonazol, silny inhibitor CYP3A4, nie wywierał klinicznie istotnego wpływu na farmakokinetykę abirateronu. Spironolakton wiąże się z receptorem androgenowym i może zwiększać stężenie PSA, dlatego nie zaleca się jego jednoczesnego stosowania z preparatem.
| Grupa leków | Co się dzieje i co robić |
|---|---|
| Substraty CYP2D6 o wąskim indeksie terapeutycznym: metoprolol, propranolol, dezypramina, wenlafaksyna, haloperydol, rysperydon, propafenon, flekainid | abirateron hamuje CYP2D6, ekspozycja na dekstrometorfan wzrastała około 2,9 raza; konieczna jest ostrożność, rozważa się zmniejszenie dawki |
| Kodeina, oksykodon, tramadol | do wytworzenia przeciwbólowych metabolitów wymagają one CYP2D6, dlatego ich efekt może ulec zmianie |
| Substraty CYP2C8, np. pioglitazon | AUC pioglitazonu zwiększało się o 46%; przy wąskim indeksie terapeutycznym obserwuje się objawy toksyczności |
| Leki wydłużające odstęp QT: leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, metadon, moksyfloksacyna, leki przeciwpsychotyczne | deprywacja androgenowa sama może wydłużać odstęp QT, dlatego wymagana jest ostrożność |
Ciąża i karmienie piersią
Abiraterone STADA nie jest stosowany u kobiet. Brak danych dotyczących stosowania w ciąży, nie zaleca się go kobietom w wieku rozrodczym, jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i mogących zajść w ciążę, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na funkcje rozrodcze.
Środki ostrożności dotyczą pacjenta-mężczyzny i jego partnerki. Nie wiadomo, czy abirateron i jego metabolity są obecne w nasieniu, dlatego podczas kontaktów seksualnych z kobietą w ciąży obowiązkowe jest stosowanie prezerwatywy, a jeżeli partnerka jest w wieku rozrodczym — prezerwatywy łącznie z inną skuteczną metodą antykoncepcji. U samców i samic szczurów preparat wpływał na płodność, jednak zmiany te były całkowicie odwracalne.
Działania niepożądane
U co najmniej 10% pacjentów występowały obwodowe obrzęki, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, zakażenia dróg moczowych oraz zwiększenie aktywności AlAT i/lub AspAT; do najistotniejszych pod względem następstw zaliczono choroby serca, hepatotoksyczność, złamania oraz alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych. Reakcje mineralokortykoidowe występowały częściej niż w grupie placebo: hipokaliemia u 18% vs 8%, nadciśnienie u 22% vs 16%, obrzęki u 23% vs 17%, przy czym zazwyczaj poddawały się leczeniu, a jednoczesne stosowanie kortykosteroidu zmniejszało ich częstość i nasilenie.
- bardzo często: zakażenia dróg moczowych, hipokaliemia, nadciśnienie tętnicze, biegunka, obwodowe obrzęki, zwiększenie aktywności AlAT i AspAT;
- często: sepsa, niewydolność serca, dławica piersiowa, migotanie przedsionków, tachykardia, hipertriglicerydemia, niestrawność, wysypka, krwiomocz, złamania;
- niezbyt często: niewydolność nadnerczy, inne arytmie, miopatia, rabdomioliza;
- rzadko: alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, piorunujące zapalenie wątroby, ostra niewydolność wątroby;
- częstość nieznana: reakcje anafilaktyczne, zawał mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QT.
Wśród reakcji w stopniu 3 najczęściej obserwowano nadciśnienie tętnicze (6%), hipokaliemię (5%), zwiększenie aktywności AlAT i/lub AspAT (4%), zakażenia dróg moczowych i złamania (po 2%). Hepatotoksyczność w stopniu 3–4 występowała u około 6% pacjentów, głównie w pierwszych 3 miesiącach terapii; z jej powodu leczenie przerwano u 1,1% pacjentów w porównaniu z 0,6% w grupie placebo, nie odnotowano zgonów, a mechanizm jej powstawania nie został ustalony. W grupie z hormonalnie wrażliwym guzem nadciśnienie tętnicze występowało częściej — u 36,7% pacjentów, a ogólna częstość i nasilenie reakcji były wyższe u mężczyzn w wieku ≥75 lat oraz przy wyjściowym statusie ECOG 2.
Przedawkowanie
Informacje dotyczące przedawkowania octanu abirateronu u ludzi są ograniczone, brak specyficznej odtrutki. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy przerwać stosowanie preparatu i wdrożyć ogólne leczenie podtrzymujące.
Obserwacja obejmuje monitorowanie czynności serca w celu wykrycia zaburzeń rytmu, ocenę stężenia potasu oraz obiektywnych i subiektywnych objawów retencji płynów, a także ocenę czynności wątroby.
Jak uzyskać receptę na Abiraterone STADA online
Abiraterone STADA jest lekiem wydawanym na receptę, którego przepisanie wymaga udziału lekarza odpowiedniej specjalizacji: dobiera on kortykosteroid towarzyszący terapii, uwzględnia kontynuowaną deprywację androgenową, stan serca i wątroby oraz ustala plan regularnych badań.
Konsultacja online umożliwia omówienie wszystkich tych kwestii na odległość, także przy kontynuacji wcześniej dobranego schematu leczenia. W przypadku obecności wskazań lekarz wystawia e-receptę, na podstawie której lek można zrealizować w aptece.
