Nasen®: შემადგენლობა და გამოშვების ფორმა
Nasen® გამოდის გარსით დაფარულ ტაბლეტებში; ერთი ტაბლეტი შეიცავს 10 მგ ზოლპიდემის ტარტრატს.
ეს ზუსტად ის დოზაა, რომელიც ზრდასრულისთვის მაქსიმალურ დღიურად ითვლება. ამიტომ ხანდაზმულებს, დასუსტებულ პაციენტებსა და ღვიძლის დარღვეული ფუნქციის მქონე ადამიანებს, რომელთაც 5 მგ ეკუთვნით, ტაბლეტს ყოფენ და მთლიანად არ იღებენ.
როგორ მოქმედებს Nasen®
ზოლპიდემი მოკლე მოქმედების საძილე საშუალებაა იმიდაზოპირიდინების ჯგუფიდან. იგი უკავშირდება ომეგა-1 რეცეპტორის ქვეტიპს (ცნობილია აგრეთვე როგორც ბენზოდიაზეპინური ქვეტიპი 1), რომელიც GABA-A რეცეპტორის კომპლექსში α სუბერთეულს წარმოადგენს.
ბენზოდიაზეპინებისგან განსხვავება პრინციპულია: ისინი არაარჩევითად უკავშირდება ომეგა-რეცეპტორების სამივე ქვეტიპს, ზოლპიდემი კი შერჩევით — ომეგა-1-ს. სწორედ ამ რეცეპტორის გავლით ქლორიდული არხის მუშაობის მოდულაცია იძლევა სპეციფიკურ საძილე მოქმედებას. ამასთან, ზოლპიდემის შემაკავშირებელი უბანი ბენზოდიაზეპინურის მსგავსია და მისი მოქმედება იხსნება ბენზოდიაზეპინური რეცეპტორების ანტაგონისტით — ფლუმაზენილით.
გამოყენების ჩვენებები
Nasen®-ს იყენებენ უძილობის ხანმოკლე მკურნალობისთვის.
ჩვენების ფორმულირება განზრახ ვიწროა: პრეპარატს ნიშნავენ მხოლოდ მაშინ, როცა უძილობა არღვევს ადამიანის ნორმალურ ფუნქციონირებას ან მისთვის უკიდურესად მძიმეა. ეპიზოდური სირთულეები ჩაძინებისას, რომლებიც დღის ცხოვრებაზე გავლენას არ ახდენს, საძილე საშუალების მიზეზი არ არის.
გამოყენების წესი და დოზირება
პრეპარატს იღებენ ერთჯერადად, უშუალოდ ძილის წინ, და იმავე ღამეს განმეორებითი დოზა დაუშვებელია. ზრდასრულებს რეკომენდებულია დღეში 10 მგ; უნდა გამოიყენონ ყველაზე დაბალი ეფექტური დოზა და არ გადააჭარბონ 10 მგ-ს.
| პაციენტი | დოზა ძილის წინ |
|---|---|
| 65 წლამდე ზრდასრულები | 10 მგ; კარგი ამტანობისა და დამაკმაყოფილებელი მდგომარეობისას დოზა შეიძლება ამ ჭერის ფარგლებში გაიზარდოს |
| 65 წელზე უფროსები და დასუსტებული პაციენტები | დაწყება 5 მგ-ით, არ გადააჭარბოთ 10 მგ-ს |
| ღვიძლის უკმარისობა | 5 მგ |
| კურსის ხანგრძლივობა | რამდენიმე დღიდან 2 კვირამდე, მაქსიმუმ 4 კვირა მოხსნის პერიოდთან ერთად |
ცალკე პრაქტიკული პირობა: მიღების შემდეგ თავს უნდა უზრუნველყოთ 8 საათი უწყვეტი ძილი. თუ პრეპარატი მიღებულია იმ საქმეებამდე 8 საათზე ნაკლებ დროში, რომლებიც ნათელ თავს მოითხოვს, მკვეთრად იზრდება მეორე დღეს დარღვევების რისკი, მათ შორის მანქანის მართვის უნარისა.
უკუჩვენებები
ჩამონათვალი მოკლეა, მაგრამ თითოეული პუნქტი კონკრეტულ საფრთხეს უკავშირდება — სუნთქვის დათრგუნვიდან ღვიძლისმიერ ენცეფალოპათიამდე.
- მომატებული მგრძნობელობა ზოლპიდემის ან ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ;
- ძილის აპნოეს სინდრომი;
- მიასთენია gravis;
- ღვიძლის მძიმე უკმარისობა;
- სუნთქვის მძიმე უკმარისობა;
- 18 წლამდე ასაკი.
განსაკუთრებული მითითებები და სიფრთხილის ზომები
საძილე საშუალების დანიშვნამდე რაც შეიძლება უნდა დადგინდეს უძილობის მიზეზები და აღმოიფხვრას გამომწვევი ფაქტორები. თუ მიღებიდან 7–14 დღეში უძილობა ნარჩუნდება ან ძლიერდება, ეს შეიძლება ძილის დარღვევის სხვა ბუნებაზე მიუთითებდეს და დიაგნოზის გადასინჯვის საბაბია და არა დოზის გაზრდისა.
შეჩვევა და მოხსნის სინდრომი
ხანგრძლივი მიღება ტოლერანტობის განვითარების გამო ეფექტის თანდათანობით შესუსტებას იწვევს, საძილე საშუალებების დიდი დოზების ხანგრძლივი მიღება კი — ფიზიკურ და ფსიქიკურ დამოკიდებულებას. რისკი დოზასა და მკურნალობის ხანგრძლივობასთან ერთად იზრდება და განსაკუთრებით მაღალია ალკოჰოლის ან წამლების ბოროტად მომხმარებლებში. დიდი დოზების ხანგრძლივი მიღების შემდეგ მკვეთრი გაუქმება იწვევს მოხსნის სინდრომს: უძილობას, თავისა და კუნთების ტკივილს, შფოთვისა და დაძაბულობის გაძლიერებას, ფსიქომოტორულ აღგზნებას, ცნობიერების არევასა და გაღიზიანებადობას. მძიმე შემთხვევებში შესაძლებელია დეპერსონალიზაცია, დერეალიზაცია, ბგერების გამძაფრებული აღქმა, კიდურების დაბუჟება და ჩხვლეტა, სინათლის, ხმაურისა და შეხების მიმართ მომატებული მგრძნობელობა, ჰალუცინაციები და კრუნჩხვითი შეტევები. სწორედ ამიტომ მკურნალობის ხანგრძლივობას მინიმუმამდე ამცირებენ და მოხსნასთან ერთად 4 კვირას არ სცილდებიან.
სხვა გაფრთხილებები
- პრეპარატმა შეიძლება გამოიწვიოს ანტეროგრადული ამნეზია, განსაკუთრებით თუ მიღების შემდეგ 7–8 საათი ვერ დაიძინეს;
- კუნთებზე მომადუნებელი მოქმედების გამო იზრდება ვარდნისა და ბარძაყის ყელის მოტეხილობის რისკი, განსაკუთრებით ღამით ადგომისას ხანდაზმულებში;
- პარადოქსული რეაქციების — აღგზნების, უძილობის, გაღიზიანებადობის, კოშმარების, ჰალუცინაციების, ფსიქოზების, ქცევის ცვლილების — გამოვლენისას პრეპარატს აუქმებენ;
- დეპრესიის დროს ნიშნავენ მინიმალურ დოზას განზრახ გადაჭარბების შესაძლებლობის გამო, ხოლო დეპრესიის ან მასთან დაკავშირებული შფოთვის დროს ერთადერთ საშუალებად ამ ჯგუფის პრეპარატებს არ იყენებენ;
- სუნთქვის დარღვევების მქონე პაციენტებში ზოლპიდემმა შეიძლება დაამძიმოს სუნთქვის უკმარისობა;
- განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ფსიქიკური დაავადებებისა და დეტოქსიკაციის კურსების შემდეგ;
- მეორე დღეს დარღვევების რისკი უფრო მაღალია რეკომენდებულზე დიდი დოზისას და ალკოჰოლთან ან ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე მადათრგუნავ საშუალებებთან შეხამებისას;
- ტაბლეტები შეიცავს ლაქტოზას, ამიტომ არ გამოდგება გალაქტოზის მემკვიდრეობითი აუტანლობის, ლაპის ტიპის ლაქტაზას დეფიციტისა და გლუკოზა-გალაქტოზის მალაბსორბციის სინდრომის დროს.
წამლისმიერი ურთიერთქმედებები
ალკოჰოლი აძლიერებს ზოლპიდემის საძილე მოქმედებას და ზრდის პარადოქსული რეაქციების — ფსიქომოტორული აღგზნების, აგრესიულობის, გაღიზიანებადობის — ალბათობას. ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე მადათრგუნავ საშუალებებთან — ნეიროლეპტიკებთან, სხვა საძილეებთან, შფოთვის საწინააღმდეგო და დამამშვიდებელ საშუალებებთან, ანტიდეპრესანტებთან, ნარკოტიკულ ანალგეტიკებთან, ეპილეფსიის საწინააღმდეგო, ნარკოზისა და სედაციური ანტიჰისტამინურ საშუალებებთან — ერთდროული მიღება აძლიერებს ძილიანობასა და ფსიქომოტორულ დარღვევებს მეორე დღეს, მათ შორის მართვის უნარს.
აღწერილია ზოლპიდემის ანტიდეპრესანტებთან — ბუპროპიონთან, დეზიპრამინთან, ფლუოქსეტინთან, სერტრალინთან და ვენლაფაქსინთან — შეხამებისას მხედველობითი ჰალუცინაციების ერთეული შემთხვევები. ფლუვოქსამინი და ციპროფლოქსაცინი ზრდის ზოლპიდემის კონცენტრაციას სისხლში და მათთან ერთდროული მიღება რეკომენდებული არ არის. ციტოქრომ P450-ის სისტემაზე მოქმედი საშუალებები მის მოქმედებას ორივე მიმართულებით ცვლის: ერითრომიცინმა შეიძლება გააძლიეროს, რიფამპიცინი ასუსტებს. რანიტიდინთან მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება არ აღინიშნა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
ცხოველებზე კვლევებში ზოლპიდემის ტერატოგენული და ემბრიოტოქსიკური მოქმედება არ გამოვლენილა, თუმცა ორსულებში რაოდენობით საკმარისი და კარგად კონტროლირებადი დაკვირვებები არ ჩატარებულა. პრეპარატი არ უნდა გამოიყენონ ორსულობის დროს, განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში.
თუ დედა ორსულობის ბოლოს ხანგრძლივად იღებდა ბენზოდიაზეპინებს ან მათ მსგავს საშუალებებს, ახალშობილში შესაძლებელია მოხსნის სინდრომი ან ფიზიკური დამოკიდებულება. გვიან ვადებზე ან მშობიარობის დროს გამოყენებამ შეიძლება ბავშვს გამოუწვიოს ჰიპოთერმია, კუნთის ტონუსის დაქვეითება და სუნთქვის უკმარისობა. დედის რძეში ზოლპიდემი მცირე რაოდენობით აღწევს, ამიტომ ძუძუთი კვების დროს პრეპარატი რეკომენდებული არ არის.
გვერდითი მოვლენები
არასასურველი რეაქციების ძირითადი ნაწილი ნერვულ სისტემას ეხება და პრეპარატის მოქმედების მექანიზმს იმეორებს: შეკავებულობა და კოორდინაციის დარღვევები საძილე ეფექტის გაგრძელებაა და არა ცალკე მოულოდნელობა.
- ნერვული სისტემის მხრივ: თავბრუსხვევა, გაბრუების შეგრძნება, თავის ტკივილი, ძილიანობა, ანტეროგრადული ამნეზია, აპათია, ემოციური ლაბილობა, ძილის დარღვევები, გემოს ცვლილება, ატაქსია და არასაიმედო სიარული;
- ფსიქიკის მხრივ: ღამის კოშმარები, ღამის მოუსვენრობა;
- გულის მხრივ: გახშირებული გულისცემა, იშვიათად არითმია;
- სისხლის მხრივ: სისხლის სურათის ცვლილებები — ლეიკოპენია, აგრანულოციტოზი;
- სუნთქვისა და მხედველობის მხრივ: ხველა, ასთმა, მხედველობის დარღვევები;
- საჭმლის მონელების მხრივ: დიარეა, გულისრევა, ღებინება, მუცლის შებერილობა;
- საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის მხრივ: კუნთების სპაზმები, ართრიტი;
- სხვა: მენსტრუალური ციკლის დარღვევები, ლიბიდოს დაქვეითება, მადისა და სხეულის მასის ცვლილება, წყურვილის გაძლიერება, ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები გამონაყარისა და ჭინჭრის ციების სახით.
ცალკე უნდა გვახსოვდეს მეორე დღეს დარღვევები. თუ მიღების შემდეგ სრულფასოვანი რვასაათიანი ძილი არ ყოფილა, ყურადღება და კოორდინაცია დილით შეიძლება დაქვეითებული დარჩეს, და ეს მართვასა და ტექნიკასთან მუშაობაზე მოქმედებს.
დოზის გადაჭარბება
ზოლპიდემის დოზის გადაჭარბება იწვევს ცნობიერების სხვადასხვა ხარისხის დარღვევებს — ძილიანობიდან კომამდე. მდგრადი შედეგები არ დაფიქსირებულა რეკომენდებული დოზის 40-ჯერ გადაჭარბებისასაც კი. თუმცა შერეული მოწამვლები — ზოლპიდემი ალკოჰოლთან ან ნერვულ სისტემაზე მადათრგუნავ სხვა საშუალებებთან — სიცოცხლისთვის საშიში შეიძლება იყოს.
ნებისმიერი გადაჭარბება ექიმის ჩარევას მოითხოვს. დახმარება მოიცავს ღებინების გამოწვევას მიღებიდან ერთი საათის განმავლობაში ან კუჭის ჩამორეცხვას, თუ პაციენტი უგონოდაა, და გააქტიურებულ ნახშირს; აკონტროლებენ სისხლის მიმოქცევასა და სუნთქვას, ატარებენ სიმპტომურ და დამხმარე მკურნალობას. ვენაში შეიძლება შეიყვანონ ფლუმაზენილი, მაგრამ მას შეუძლია ნევროლოგიური სიმპტომების, მათ შორის კრუნჩხვების, პროვოცირება. ჰემოდიალიზით ზოლპიდემი არ გამოიყოფა.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Nasen®-ზე ონლაინ
Nasen® გაიცემა რეცეპტით: ამ ჯგუფის საძილე საშუალებას ნიშნავენ მოკლე კურსით და მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ექიმი გაარკვევს უძილობის მიზეზს. ონლაინ კონსულტაციაზე ექიმი დააზუსტებს ძილის დარღვევის ხასიათს, შეაფასებს უკუჩვენებებს — აპნოეს, სუნთქვისა და ღვიძლის პრობლემებს — და ნახავს, რას იღებთ უკვე.
თუ პრეპარატი გერგებათ, ექიმი გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს, განსაზღვრავს კურსის ხანგრძლივობას და აგიხსნით, როგორ დაასრულოთ იგი, რომ მოხსნის სინდრომს არ შეხვდეთ.
