Montelukast Sandoz (IR): შემადგენლობა და ფორმა
ერთი გარსით დაფარული ტაბლეტი შეიცავს 10 მგ მონტელუკასტს. ეს მოზრდილთა დოზირებაა: მას 15 წლიდან და ზემოთ ნიშნავენ, უმცროსი ასაკისთვის კი მონტელუკასტს ცალკე ფორმები აქვს — საღეჭი ტაბლეტები 5 მგ 6-14 წლის ბავშვებისთვის, 4 მგ 2-5 წლისთვის და გრანულები 4 მგ ექვსი თვიდან ხუთ წლამდე ბავშვებისთვის.
ტაბლეტს იღებენ დღეში ერთხელ საღამოს, საკვებისგან დამოუკიდებლად. საღამოს მიღება ინსტრუქციაში პირდაპირაა მითითებული და არჩევითი რეკომენდაცია არაა. შემადგენლობაში ლაქტოზაა, ამიტომ გალაქტოზის იშვიათი მემკვიდრეობითი აუტანლობის, ლაქტაზას უკმარისობის ან გლუკოზა-გალაქტოზის მალაბსორბციის სინდრომის დროს პრეპარატს არ იყენებენ; ნატრიუმი ტაბლეტში 1 მმოლზე ნაკლებია და ის „ნატრიუმისგან თავისუფლად" ითვლება.
როგორ მოქმედებს Montelukast Sandoz (IR)
მონტელუკასტი ლეიკოტრიენული რეცეპტორის ანტაგონისტებს მიეკუთვნება, და ასეთი მოქმედების აზრის გასაგებად უნდა ვიცოდეთ, რას ედავება ის ზუსტად. ცისტეინილური ლეიკოტრიენები — LTC4, LTD4 და LTE4 — ძლიერი ანთებითი მოქმედების ეიკოზანოიდებია; მათ სხვადასხვა უჯრედი ათავისუფლებს, მათ შორის ხასხასა და ეოზინოფილური გრანულოციტები. ისინი უკავშირდება ცისტეინილური ლეიკოტრიენების რეცეპტორებს, პირველი ტიპის რეცეპტორი კი სწორედ ადამიანის სასუნთქ გზებშია. რა ხდება შემდეგ, დამოკიდებულია იმაზე, სად იმოქმედეს ამ მედიატორებმა.
| სად | რას აკეთებს ცისტეინილური ლეიკოტრიენები |
| ბრონქები | იწვევს ბრონქების სპაზმსა და ლორწოს გამოყოფას |
| სასუნთქი გზების სისხლძარღვები | ზრდის სისხლძარღვის კედლის გამტარობას |
| უჯრედული პასუხი | უზრუნველყოფს ეოზინოფილური გრანულოციტების მოდინებას |
| ცხვირის ლორწოვანი | ალერგენთან შეხების შემდეგ თავისუფლდება ადრეულ და გვიან ფაზაში |
| ცხვირის სავალები | პროვოკაციულ სინჯში ზრდის წინააღმდეგობას, რაც ცხვირის დახშობით ვლინდება |
აქედან ჩანს, რატომ მუშაობს ერთი და იგივე პრეპარატი ასთმისა და ალერგიული რინიტის დროსაც: მედიატორი საერთოა, განსხვავდება მხოლოდ მოქმედების ადგილი. თავად პირველი ტიპის რეცეპტორი აღმოაჩინეს არა მხოლოდ სასუნთქი გზების გლუვ კუნთებსა და მაკროფაგებში, არამედ სხვა ანთებისწინა უჯრედების ზედაპირზეც — ეოზინოფილურ გრანულოციტებსა და ძვლის ტვინის ღეროვანი უჯრედების ნაწილზე, — და სწორედ ამიტომ ცისტეინილურ ლეიკოტრიენებს ორივე დაავადების პათოფიზიოლოგიას უკავშირებენ.
ჩვენებები
ჩვენება სამია და პირველი დამხმარედაა ჩამოყალიბებული: პრეპარატს დამატებით იყენებენ მსუბუქი და ზომიერი ასთმისას იმ პაციენტებთან, რომლებთანაც სიმპტომების საკმარისი კონტროლი ვერ მიიღწევა საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდებითა და საჭიროებისამებრ მოკლე მოქმედების ბეტა-აგონისტებით. ესე იგი, მონტელუკასტს არსებულ სქემას უმატებენ და არა ცვლიან მას.
მეორე ჩვენება პირველიდან გამომდინარეობს: იმ პაციენტებთან, ვისაც მონტელუკასტი ნაჩვენებია, მას შეუძლია დამატებით შეამსუბუქოს სეზონური ალერგიული რინიტის სიმპტომები. ყურადღება მიაქციეთ ფორმულირებას: ეს რინიტისას დამოუკიდებელი ჩვენება არაა, არამედ თანმხლები სარგებელი იმისთვის, ვისაც პრეპარატი ისედაც ასთმის გამო აქვს დანიშნული. მესამე ჩვენება ცალკე დგას — იმ ასთმის პროფილაქტიკა, რომლის წამყვანი ნიშანიც ფიზიკური დატვირთვისას ბრონქოსპაზმია.
მიღების წესი და დოზირება
მოზრდილებსა და 15 წლიდან მოზარდებს — ასთმით ან ასთმითა და თანმხლები სეზონური ალერგიული რინიტით — ნიშნავენ ერთ 10 მგ ტაბლეტს დღეში საღამოს. სამკურნალო მოქმედება ასთმის კონტროლის მაჩვენებლებზე დღე-ღამის განმავლობაში დგება. პრეპარატის მიღება საჭიროა მაშინაც, როცა სიმპტომები კონტროლის ქვეშაა, და გამწვავების პერიოდებშიც — ეს ცალკეა ნათქვამი, რადგან წამლის „კარგ დღეებში" მიტოვების ცდუნება აქ განსაკუთრებით დიდია. მონტელუკასტის შემცველ სხვა პრეპარატებთან ერთად ამ ტაბლეტს არ იღებენ.
ცალკეა აღწერილი, როგორ ჯდება პრეპარატი უკვე მიმდინარე მკურნალობაში. მისი დამატება შეიძლება პაციენტის მიმდინარე სქემას, მათ შორის საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდების შესავსებად, თუ ისინი საჭიროებისამებრ მოკლე მოქმედების ბეტა-აგონისტებთან ერთად საკმარის კლინიკურ კონტროლს არ იძლევა. მაგრამ მონტელუკასტით საინჰალაციო კორტიკოსტეროიდების მკვეთრი ჩანაცვლება არ შეიძლება. 15 წლამდე ბავშვებს ამ ტაბლეტს არ ნიშნავენ: უსაფრთხოება და ეფექტურობა ამ ასაკობრივ ჯგუფში დადგენილი არაა, უმცროსებისთვის სხვა ფორმებია გათვალისწინებული. დოზა ერთნაირია ქალებისა და მამაკაცებისთვის.
უკუჩვენებები
აკრძალვა აქ ზუსტად ერთია: მომატებული მგრძნობელობა მოქმედი ან ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ. სარეცეპტო პრეპარატისთვის ეს იშვიათობაა, და უფრო სასარგებლოა ნუსხას მეორე მხრიდან შევხედოთ — იმ მდგომარეობებს, რომლებშიც დოზის შეცვლა არ უწევთ.
დოზის კორექცია არ სჭირდებათ ხანდაზმულ პაციენტებს. ის არ სჭირდებათ თირკმლის უკმარისობისას. არ სჭირდებათ ღვიძლის ფუნქციის მსუბუქი და ზომიერი დარღვევებისასაც. ერთადერთი ხარვეზი ამ რიგში ღვიძლის ფუნქციის მძიმე დარღვევებია: ასეთი პაციენტების შესახებ მონაცემები უბრალოდ არ არსებობს, და ეს აკრძალვა კი არა, ცნობების არარსებობაა. კონკრეტული ტაბლეტის ასაკობრივი ზღვარიც უკუჩვენება არაა, არამედ ფორმის საკითხი: 15 წლამდე ამ დოზირებას კი არა, საბავშვოს იყენებენ.
განსაკუთრებული გაფრთხილებები და სიფრთხილის ზომები
მთავარი გაფრთხილება შემადგენლობას კი არა, გამოყენების წესს ეხება: მონტელუკასტს პერორალური ფორმით არასოდეს იყენებენ ასთმის მწვავე შეტევის სამკურნალოდ, და პაციენტს ამის შესახებ ცალკე აფრთხილებენ. შეტევისას იყენებენ საინჰალაციო მოკლე მოქმედების ბეტა-აგონისტს, რომელიც ყოველთვის ხელთ უნდა იყოს; თუ ამ საშუალების ინჰალაციები ადრინდელზე მეტი დასჭირდა, რაც შეიძლება სწრაფად უნდა მიმართოთ ექიმს. მონტელუკასტით საინჰალაციო თუ პერორალური კორტიკოსტეროიდების მკვეთრი ჩანაცვლებაც არ შეიძლება, ხოლო მონაცემები იმის შესახებ, რომ მონტელუკასტის ფონზე პერორალური კორტიკოსტეროიდების დოზა შეიძლება შემცირდეს, არ არსებობს. და კიდევ ერთი, რის დავიწყებაც ადვილია: მონტელუკასტით მკურნალობა ასპირინული ასთმის მქონე პაციენტებს არ უხსნის აცეტილსალიცილის მჟავასა და სხვა არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო საშუალებების აკრძალვას.
ორი გაფრთხილება შესაძლო გართულებებს ეხება. პირველი — სისტემური ეოზინოფილიის იშვიათი შემთხვევები მათთან, ვინც ასთმის საწინააღმდეგო პრეპარატებს, მათ შორის მონტელუკასტს იღებს, ზოგჯერ სისხლძარღვების ანთების კლინიკური ნიშნებით, რომლებიც ჩერჯ-სტროსის სინდრომის სურათს შეესაბამება და ჩვეულებრივ სისტემური კორტიკოსტეროიდებით იკურნება. ეს შემთხვევები ზოგჯერ პერორალური კორტიკოსტეროიდების დოზის შემცირებას ან მოხსნას უკავშირდებოდა. მიზეზობრივი კავშირი ლეიკოტრიენული რეცეპტორის ანტაგონისტებთან არ დადგინდა, მაგრამ ექიმებს ურჩევენ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციონ ეოზინოფილიას, ვასკულიტისთვის დამახასიათებელ გამონაყარს, ფილტვის სიმპტომების გაძლიერებას, გულის გართულებებსა და ნეიროპათიას; ასეთ პაციენტებთან მკურნალობას გადახედავენ. მეორე — შეტყობინებები ნეიროფსიქიკური დარღვევების შესახებ მოზრდილებში, მოზარდებსა და ბავშვებში, რომლებიც მონტელუკასტს იღებდნენ. ამ შესაძლებლობის შესახებ პაციენტებმაც და ექიმებმაც უნდა იცოდნენ, პაციენტებსა და მათ მომვლელებს კი ურჩევენ ექიმს აცნობონ ასეთი აშლილობების გაჩენის შესახებ: მაშინ ექიმი თავიდან წონის შემდგომი მიღების რისკსა და სარგებელს.
ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან
დაწყება ღირს იმით, რისიც შიში არ სჭირდება. მონტელუკასტის მიღება შეიძლება სხვა საშუალებებთან ერთად, რომლებსაც ასთმის პროფილაქტიკასა და ხანგრძლივ მკურნალობაში სტანდარტულად იყენებენ, და კვლევებში მას კლინიკურად მნიშვნელოვანი გავლენა არ ჰქონია თეოფილინის, პრედნიზონის, პრედნიზოლონის, ეთინილესტრადიოლისა და ნორეთინდრონის შემცველი პერორალური კონტრაცეპტივების, ტერფენადინის, დიგოქსინისა და ვარფარინის ფარმაკოკინეტიკაზე. ცალკე ამბავია ციტოქრომი CYP2C8: in vitro მონტელუკასტი მისი ძლიერი ინჰიბიტორი აღმოჩნდა, მაგრამ როზიგლიტაზონთან — ამ ფერმენტის სატესტო სუბსტრატთან — ჩატარებულ კლინიკურ კვლევაში in vivo დათრგუნვა არ დადასტურდა. ამიტომ პაკლიტაქსელის, როზიგლიტაზონისა და რეპაგლინიდის გარდაქმნაში შესამჩნევი ცვლილებების მოლოდინი არ ღირს, სუსტ CYP2C8 ინჰიბიტორებთან კი, როგორიც ტრიმეტოპრიმია, კლინიკურად მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება საერთოდ არ არის მოსალოდნელი.
განყოფილებაში მნიშვნელოვანი ორი პუნქტია და ორივე ციფრებითაა გამოხატული. ფენობარბიტალი მონტელუკასტის კონცენტრაციის მრუდის ქვეშ ფართობს დაახლოებით 40%-ით ამცირებდა: მონტელუკასტი CYP3A4, 2C8 და 2C9 იზოფერმენტებით მეტაბოლიზდება, ამიტომ იმ ნივთიერებებთან, რომლებიც მათ აქტივობას ზრდის — ფენიტოინთან, ფენობარბიტალთან, რიფამპიცინთან — სიფრთხილეა საჭირო, განსაკუთრებით ბავშვებთან. საპირისპირო ნიშნის მაგალითია გემფიბროზილი, CYP2C8-ისა და 2C9-ის ინჰიბიტორი: მან მონტელუკასტის სისტემური ექსპოზიცია 4,4-ჯერ გაზარდა. გემფიბროზილთან ან CYP2C8-ის სხვა ძლიერ ინჰიბიტორებთან ერთად მიღებისას დოზის კორექცია ჩვეულ პრაქტიკაში საჭირო არაა, მაგრამ ექიმმა უნდა გაითვალისწინოს არასასურველი რეაქციების გახშირების შესაძლებლობა. იტრაკონაზოლი, CYP3A4-ის ძლიერი ინჰიბიტორი, მონტელუკასტის სისტემურ ექსპოზიციას არსებითად არ ზრდიდა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
ცხოველებზე კვლევებმა ორსულობის მიმდინარეობასა თუ ჩანასახისა და ნაყოფის განვითარებაზე მავნე გავლენა ვერ აჩვენა. ორსულობისას პრეპარატის გამოყენების შეზღუდული მონაცემები არ მიუთითებს მიზეზობრივ კავშირზე მის მიღებასა და განვითარების მანკებს შორის — მაგალითად, კიდურების მანკებს, — რომლებიც ბაზარზე გამოსვლის შემდეგ მსოფლიო მასშტაბით იშვიათად აღიწერებოდა. ფორმულირება აქ ფრთხილია: არა „უსაფრთხოა", არამედ „შეზღუდული მონაცემებით კავშირი არ ჩანს". აქედან ინსტრუქციის დასკვნაც: ორსულობისას გამოყენება მხოლოდ მაშინ შეიძლება, როცა ეს უპირობოდ აუცილებლად ჩაითვლება.
ძუძუთი კვებასთან სურათი კიდევ უფრო მწირია. ვირთაგვებზე კვლევებმა აჩვენა, რომ მონტელუკასტი რძეში აღწევს. აღწევს თუ არა მონტელუკასტი და მისი მეტაბოლიტები ქალის რძეში, უცნობია. ამიტომ აქაც იგივე პირობა მოქმედებს: ძუძუთი კვების პერიოდში გამოყენება მხოლოდ მაშინ, როცა ეს უპირობოდ აუცილებლად ჩაითვლება, — და გადაწყვეტილებას ექიმი იღებს და არა თავად პაციენტი.
გვერდითი მოვლენები
მთელი ჩამონათვალიდან ყველაზე დიდ ყურადღებას ფსიქიკური დარღვევები იმსახურებს, რადგან სწორედ მათზე აფრთხილებს ცალკე აბზაცი სიფრთხილის ზომების განყოფილებაში. იშვიათად აღწერილია არანორმალური სიზმრები, მათ შორის კოშმარები, უძილობა, სომნამბულიზმი, გაღიზიანებადობა, შფოთვა, მოძრაობითი მოუსვენრობა და აღგზნება, მათ შორის აგრესიული ქცევა ან მტრულობა, აგრეთვე დეპრესია. ძალიან იშვიათად — ჰალუცინაციები, სუიციდური ფიქრები და ქცევა. იშვიათებს მიეკუთვნება ნევროლოგიური რეაქციებიც: თავბრუსხვევა, ძილიანობა, პარესთეზიები ან მგრძნობელობის დაქვეითება, კრუნჩხვითი შეტევები; მეტად იშვიათად აღინიშნებოდა კანკალი.
თავად კლინიკურ კვლევებში, სადაც მონტელუკასტი შეფასდა დაახლოებით 4000 მოზრდილთან ასთმით 15 წლიდან, 400 მოზრდილთან ასთმითა და სეზონური ალერგიული რინიტით და 1750 ბავშვთან 6-14 წლისა, პლაცებოზე უფრო ხშირად სულ ორი რეაქცია გვხვდებოდა: თავის ტკივილი და მუცლის ტკივილი. უსაფრთხოების პროფილი ხანგრძლივი მკურნალობისას არ იცვლებოდა — მოზრდილებთან ორ წლამდე და ბავშვებთან ერთ წლამდე. დანარჩენი უკვე ბაზარზე გამოსვლის შემდგომი პრაქტიკიდანაა ცნობილი. ძალიან ხშირად ეს ზედა სასუნთქი გზების ინფექციებია; ხშირად — დიარეა, გულისრევა, ღებინება, ამინოტრანსფერაზების აქტივობის მომატება, გამონაყარი და ცხელება. იშვიათად გვხვდება ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები ანაფილაქსიამდე, ცხვირიდან სისხლდენა, პირის სიმშრალე, დისპეფსია, სისხლჩაქცევები, ჭინჭრის ციება, ქავილი, სახსრებისა და კუნთების ტკივილი კრუნჩხვებით, სისუსტე, დაღლილობა, ცუდი თვითშეგრძნება და შეშუპება. მეტად იშვიათად — სისხლდენისკენ მომატებული მიდრეკილება, გულისცემა, ანგიონევროზული შეშუპება. ძალიან იშვიათად — ეოზინოფილური ინფილტრატები ღვიძლში, ჩერჯ-სტროსის სინდრომი, ქოლესტაზური, ჰეპატოცელულური თუ შერეული ჰეპატიტი, კვანძოვანი და მრავალფორმიანი ერითემა.
დოზის გადაჭარბება
რეალური შემთხვევების შესახებ მეტია ცნობილი, ვიდრე მკურნალობის. ბაზარზე გამოსვლის შემდეგ და კლინიკურ კვლევებში იუწყებოდნენ მწვავე გადაჭარბებაზე 1000 მგ-მდე დოზებით მოზრდილებსა და ბავშვებში — მათ შორის დაახლოებით 61 მგ სხეულის მასის კილოგრამზე 42 თვის ბავშვთან. კლინიკური და ლაბორატორიული დაკვირვებები ჩვეულ უსაფრთხოების პროფილს შეესაბამებოდა, უმეტეს შემთხვევაში კი არასასურველი მოქმედება საერთოდ არ აღინიშნებოდა. აღნიშნულთაგან სხვებზე ხშირად გვხვდებოდა მუცლის ტკივილი, ძილიანობა, წყურვილი, თავის ტკივილი, ღებინება და მომატებული ფსიქომოტორული აქტივობა — ანუ იგივე, რაც ჩვეულებრივი მიღებისას.
გეგმიური კვლევები იმავე სურათს მეორე მხრიდან იძლევა. ქრონიკული ბრონქული ასთმისას მონტელუკასტს პაციენტებს 22 კვირის განმავლობაში აძლევდნენ დღეში 200 მგ-მდე დოზებით, ხოლო მოკლევადიან კვლევებში დაახლოებით ერთი კვირა — დღეში 900 მგ-მდე, და კლინიკურად მნიშვნელოვანი არასასურველი მოქმედება არ დაფიქსირებულა. გადაჭარბებული დოზის მკურნალობის დაწვრილებითი ცნობები არ არსებობს, სპეციფიკურ ზომებს ინსტრუქცია არ ასახელებს. არც ისაა დადგენილი, გამოიყოფა თუ არა მონტელუკასტი პერიტონეული დიალიზით ან ჰემოდიალიზით.
როგორ მივიღოთ Montelukast Sandoz (IR)-ის რეცეპტი ონლაინ
მონტელუკასტს დამატების როლი აქვს: მას ინჰალატორების ნაცვლად კი არ ნიშნავენ, არამედ მათთან ერთად, როცა მარტო ინჰალატორები არ ჰყოფნის. ამიტომ წყვეტს არა სიმპტომების სიმძიმე თავისთავად, არამედ ის, რითაც უკვე მკურნალობთ და როგორ მუშაობს ეს. საიტზე e-zdrowie.com თქვენ ავსებთ სამედიცინო კითხვარს, ექიმი აანალიზებს პასუხებს და, თუ პრეპარატი შესაფერისია, გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს: კოდი შეტყობინებით მოდის და მისით პოლონეთის ნებისმიერი აფთიაქი გასცემს ტაბლეტებს.
კითხვარში მიუთითეთ ასაკი — ეს დოზირება 15 წლიდან ინიშნება — და ჩამოთვალეთ ინჰალატორები, რომლებსაც იყენებთ: მუდმივიც და საჭიროებისამებრ გამოსაყენებელიც, იმის მითითებით, რამდენად ხშირად. დაწერეთ, გემართებათ თუ არა ბრონქოსპაზმი ფიზიკური დატვირთვისას და გაქვთ თუ არა სეზონური ალერგიული რინიტი: ორივე პუნქტი ჩვენებებში შედის. აუცილებლად აცნობეთ ასპირინული ასთმის შესახებ, თუ ის გაქვთ, ღვიძლის მძიმე დაავადებებისა და ნებისმიერი ფსიქიკური დარღვევის — შფოთვის, უძილობის, დეპრესიის, ქცევის ცვლილებების — შესახებ, მათ შორის იმ დარღვევებისა, რომლებიც ადრე წამლების ფონზე ჩნდებოდა. ცალკე ჩამოთვალეთ პრეპარატები, რომლებიც ღვიძლის ფერმენტებზე მოქმედებს: ფენიტოინი, ფენობარბიტალი, რიფამპიცინი და გემფიბროზილი. და გახსოვდეთ მთავარი წესი: მონტელუკასტი არ ცვლის სასწრაფო დახმარების ინჰალატორს, რომელიც თქვენთან უნდა დარჩეს.
