Lisinoratio 20 — (IR): შემადგენლობა და გამოშვების ფორმა
ერთი ტაბლეტი შეიცავს 20 მგ ლიზინოპრილს. პრეპარატს იღებენ დღეში ერთხელ, ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს, და ეს მოთხოვნა უფრო მკაცრია, ვიდრე ჩანს: ჰიპოტენზიური მოქმედება სუსტდება მომდევნო დოზასთან მიახლოებისას, მიღების დროის სხვაობა კი ამ წერტილს წევს.
საკვები ლიზინოპრილის ბიოშეღწევადობაზე გავლენას არ ახდენს, ამიტომ ჭამასთან მიბმა არ სჭირდება. სამაგიეროდ გავლენას ახდენს მარილი: მისმა გადამეტებულმა მოხმარებამ შეიძლება შეასუსტოს პრეპარატის ჰიპოტენზიური მოქმედება.
როგორ მოქმედებს Lisinoratio 20 — (IR)
ლიზინოპრილი შიგნით მისაღები სინთეზური პეპტიდური ნაერთია, რომელიც თრგუნავს ანგიოტენზინგარდამქმნელი ფერმენტის აქტივობას. ეს ფერმენტი ანგიოტენზინ I-ს გარდაქმნის ანგიოტენზინ II-ად — ძლიერი სისხლძარღვშემავიწროებელი მოქმედების ნივთიერებად, რომელიც არტერიულ წნევას ზრდის. ანგიოტენზინ II დამატებით ზრდის ალდოსტერონის გამოყოფას თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქიდან. ფერმენტის დათრგუნვით პრეპარატი ამცირებს ანგიოტენზინ II-ის კონცენტრაციას პლაზმაში და ალდოსტერონის გამოყოფას, ეს კი, თავის მხრივ, შეიძლება ოდნავ გაზარდოს კალიუმის შემცველობა შრატში.
რამდენად ოდნავ — გაზომილია. ჰიპერტენზიისა და თირკმლების ნორმალური ფუნქციის მქონე პაციენტებში, რომლებიც 24 კვირა მხოლოდ ლიზინოპრილს იღებდნენ, კალიუმის საშუალო მატება 0,1 მეკვ/ლ-ზე ნაკლები იყო. მაგრამ საშუალო მაჩვენებელი მალავს გაფანტვას: პაციენტების დაახლოებით 10%-ში კალიუმი 0,5 მეკვ/ლ-ზე მეტით გაიზარდა, თითქმის 6%-ში კი იმდენივეთი დაიკლო. ხოლო მათში, ვინც ლიზინოპრილს თიაზიდურ შარდმდენთან ერთად იღებდა, კალიუმის არსებითი ცვლილებები საერთოდ არ აღინიშნებოდა — შარდმდენი და აგფ-ის ინჰიბიტორი ერთმანეთს აწონასწორებს.
ჩვენებები
ჩვენება ოთხია და თითქმის მთელ აგფ-ის ინჰიბიტორების გამოყენების სპექტრს მოიცავს. პირველი — არტერიული ჰიპერტენზიის, დამოუკიდებელი და რენოვასკულური, მკურნალობა მონოთერაპიად ან წნევის დამწევ სხვა საშუალებებთან ერთად. მეორე — გულის უკმარისობის მკურნალობა, ასევე მონოთერაპიად ან შარდმდენებთან ერთად, ცალკეულ შემთხვევებში კი ნარევარდის პრეპარატებთანაც.
მესამე ჩვენება ვადებით განსხვავდება: ჰემოდინამიკურად სტაბილური პაციენტების მკურნალობა მიოკარდიუმის ინფარქტის ადრეულ ფაზაში, პირველ 24 საათში, მარცხენა პარკუჭის დისფუნქციისა და გულის უკმარისობის თავიდან ასაცილებლად. მეოთხე თირკმლებს ეხება: პაციენტები ჰიპერტენზიითა და მეორე ტიპის დიაბეტით თირკმლის გართულებებისა და მიკროალბუმინურიის დროს. დოზირების სქემა თითოეულ ჩვენებას თავისი აქვს, და განსხვავებები არა პროცენტებით, არამედ ჯერადობით იზომება.
გამოყენების წესი და დოზირება
საერთო პრინციპი ერთია: იწყებენ მცირედან და არეგულირებენ წნევის მიხედვით, გაზომილის მორიგი დოზის წინ. დანარჩენი იმაზეა დამოკიდებული, რისთვის არის პრეპარატი დანიშნული.
- დამოუკიდებელი ჰიპერტენზია შარდმდენების გარეშე: საწყისი დოზა 10 მგ, შემანარჩუნებელი ჩვეულებრივ 20–40 მგ დღეში ერთხელ; პაციენტების ნაწილში წნევის მოსალოდნელი დაცემა მხოლოდ 2–4 კვირაში დგება, ხოლო დღეში 80 მგ ხანგრძლივ კვლევებში ეფექტურობას არ ამატებდა;
- ჰიპერტენზია შარდმდენების ფონზე: შარდმდენს აუქმებენ დაწყებამდე 2–3 დღით ადრე; თუ გაუქმება არ შეიძლება, იწყებენ მკაცრი კონტროლით 5 მგ-დან და თვალს ადევნებენ წნევას მოსალოდნელ დაცემამდე და კიდევ ერთი საათი;
- რენოვასკულური ჰიპერტენზია: იწყებენ 2,5 ან 5 მგ-დან, რადგან თირკმლის არტერიების ორმხრივი სტენოზისას ან ერთადერთი თირკმლის არტერიის სტენოზისას წნევა შეიძლება გადამეტებულად დაეცეს;
- გულის უკმარისობა: 2,5 მგ ერთჯერადად დილით, შემანარჩუნებელი 5–20 მგ; დოზას ზრდიან არაუხშირეს 4 კვირაში ერთხელ და არაუმეტეს 10 მგ-ით ერთ საფეხურზე, ხოლო წნევის ყველაზე დიდი დაცემა საწყისი დოზიდან 6–8 საათზე მოდის;
- ინფარქტის ადრეული ფაზა: 5 მგ პირველ 24 საათში, კიდევ 5 მგ ერთი დღის შემდეგ, 10 მგ ორის შემდეგ, შემდეგ 10 მგ დღეში ერთხელ 6 კვირა; სისტოლური წნევის 120 მმ ვწყ.სვ. და ნაკლების დროს პირველ სამ დღეს აძლევენ 2,5 მგ-ს, ხოლო 90 მმ ვწყ.სვ.-ზე დაბლა ერთ საათზე მეტხანს დაცემისას პრეპარატს აუქმებენ;
- დიაბეტური ნეფროპათია: 10 მგ დღეში ერთხელ, საჭიროების შემთხვევაში 20 მგ, მიზანი — დიასტოლური წნევა 90 მმ ვწყ.სვ.-ზე დაბლა მჯდომარე მდგომარეობაში; 6–16 წლის ბავშვებს ჰიპერტენზიით აძლევენ 2,5 მგ-ს 20-დან 50 კგ-მდე მასის დროს და 5 მგ-ს 50 კგ-დან, მაქსიმუმ შესაბამისად 20 და 40 მგ დღეში.
თირკმლები ცალკე შკალას აწესებს, რადგან ლიზინოპრილი შარდით გამოიყოფა. კრეატინინის კლირენსზე 30-დან 70 მლ/წთ-მდე საწყისი დღიური დოზაა 5–10 მგ, 10-დან 30 მლ/წთ-მდე — 2,5–5 მგ, ხოლო 10 მლ/წთ-ზე ნაკლებზე, მათ შორის დიალიზზე მყოფებში, — 2,5 მგ; მაქსიმალური შემანარჩუნებელი დოზა თირკმლის უკმარისობისას 40 მგ-ია. ლიზინოპრილი პლაზმიდან ჰემოდიალიზისას გამოიყოფა, ამიტომ დიალიზზე მყოფ პაციენტებს დღიურ დოზას პროცედურის შემდეგ აძლევენ. ხანდაზმულებს დოზას ძალიან ფრთხილად უმატებენ: მოქმედების ძალა მათში იგივეა, რაც ახალგაზრდებში, მაგრამ შრატში მაქსიმალური კონცენტრაცია დაახლოებით ორჯერ მაღალი აღმოჩნდა.
უკუჩვენებები
პირველი სამი აკრძალვა შეშუპებას უკავშირდება: მომატებული მგრძნობელობა ლიზინოპრილის ან დამხმარე ნივთიერებების მიმართ, ანგიონევროზული შეშუპება, გამოწვეული წარსულში აგფ-ის ინჰიბიტორით მკურნალობით, და თანდაყოლილი, იდიოპათიური ანგიონევროზული შეშუპება. შემდეგ მოდის ორსულობა და ძუძუთი კვება.
დარჩენილი ორი უკუჩვენება სამკურნალოა. ალისკირენის შემცველ პრეპარატებთან ერთდროული გამოყენება აკრძალულია დიაბეტის ან თირკმლების ფუნქციის დარღვევის მქონე პაციენტებში, როცა გორგლოვანი ფილტრაცია 60 მლ/წთ/1,73 მ2-ზე ნაკლებია. სრულიად აკრძალულია კი შეთავსება ნეპრილიზინის ინჰიბიტორთან, მაგალითად საკუბიტრილთან: პრეპარატი არ შეიძლება მიეცეს საკუბიტრილ + ვალსარტანის გამოყენებამდე ან მის შემდეგ 36 საათის განმავლობაში.
განსაკუთრებული მითითებები და სიფრთხილის ზომები
მთავარი გაფრთხილება სახის, კიდურების, ტუჩების, ენის, ხმოვანი ნაპრალისა და ხორხის ანგიონევროზული შეშუპებაა: აგფ-ის ინჰიბიტორების მიმღებებში მას იშვიათად აკვირდებოდნენ, მაგრამ სიცოცხლე შეიძლება დაუჯდეს. ენის, ხმოვანი ნაპრალის ან ხორხის შეშუპებისას სავარაუდოა სასუნთქი გზების გაუვალობა, განსაკუთრებით თუ პაციენტს წარსულში სასუნთქ გზებზე ოპერაცია ჰქონდა. ნეგროიდული რასის პაციენტებში ასეთი შეშუპება უფრო ხშირად გვხვდება.
- სიმპტომური ჰიპოტონია უფრო სავარაუდოა წყალ-ელექტროლიტური ბალანსის დარღვევისას შარდმდენების, ნატრიუმის დაბალი შემცველობის დიეტის, დიალიზის, დიარეის ან ღებინების გამო, ასევე მძიმე რენინდამოკიდებული ჰიპერტენზიისას;
- იმ პაციენტებში, რომლებსაც ერთდროულად ატარებენ ფრთათხელიანების შხამით დესენსიბილიზაციას, იშვიათად ჩნდება სიცოცხლისთვის საშიში ფსევდოანაფილაქსიური რეაქციები;
- ჰიპერკალიემიის რისკის ფაქტორებია თირკმლის უკმარისობა, დიაბეტი და კალიუმშემნახველი შარდმდენების ერთდროული მიღება;
- აღწერილია ნეიტროპენია და აგრანულოციტოზი, უფრო ხშირად თირკმლების ფუნქციის დარღვევისას ან სისხლძარღვების კოლაგენოზებისას, ხოლო იშვიათად ვითარდება სინდრომი, რომელიც ქოლესტაზური სიყვითლით იწყება და სიცოცხლისთვის საშიშ ელვისებურ ჰეპატიტში გადადის;
- სხვა სისხლძარღვგამაფართოებლების მსგავსად, აგფ-ის ინჰიბიტორებს ფრთხილად იყენებენ მარცხენა პარკუჭიდან სისხლის გამომავალი გზის შევიწროებისას.
ცალკე დგას ხველა — ამ კლასის ყველაზე ცნობილი თავისებურება. აგფ-ის ინჰიბიტორების მიღებისას შეიძლება გაჩნდეს მშრალი ქრონიკული ხველა, რომელიც ღამით ძლიერდება; ის პრეპარატის გაუქმების შემდეგ გაივლის. ეს წინასწარ ღირს იცოდეთ: ლიზინოპრილზე ხველა ფილტვების გამოკვლევას კი არ მოითხოვს, არამედ ექიმთან საუბარს პრეპარატის შეცვლაზე.
ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან
ლიზინოპრილის ურთიერთქმედებების განხილვა უფრო მოსახერხებელია იმის მიხედვით, რამდე მიჰყავს ისინი, ვიდრე წამლების ჯგუფებით. შედეგი აქ სამია: წნევის გადამეტებული დაცემა, კალიუმის ზრდა და თირკმლების ფუნქციის გაუარესება — და შეთავსებების უმეტესობა ერთ-ერთს იწვევს. ყველაზე ცუდი შემთხვევაა, როცა სამივე ერთად მოდის, ეს კი ხდება იმავე სისტემაზე მოქმედი რამდენიმე საშუალების ერთდროული მიღებისას: კლინიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ აგფ-ის ინჰიბიტორის შეთავსება ანგიოტენზინ II-ის რეცეპტორების ანტაგონისტთან ან ალისკირენთან უფრო მეტ არასასურველ მოვლენას იძლევა, მათ შორის მწვავე თირკმლის უკმარისობას, ვიდრე თითოეული ცალკე.
| რასთან | რა ხდება | რა უნდა გაკეთდეს |
| შარდმდენი საშუალებები | ჰიპოტენზიური მოქმედების გაძლიერება, ხოლო კალიუმგამომყოფებთან — მათ მიერ გამოწვეული ჰიპოკალიემიის აღკვეთა | შარდმდენის გაუქმება მკურნალობის დაწყებამდე 2–3 დღით ადრე |
| არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგოები, ცოგ-2-ის შერჩევითი ინჰიბიტორების ჩათვლით | ჰიპოტენზიური მოქმედების შესუსტება, ხოლო თირკმლების დარღვეული ფუნქციისას, ხანდაზმულებში და დეჰიდრატაციისას — თირკმლის დარღვევების გაძლიერება სავარაუდო მწვავე უკმარისობამდე, ჩვეულებრივ შექცევადი | სიფრთხილე შეთავსებული მკურნალობისას |
| ანგიოტენზინ II-ის რეცეპტორების ანტაგონისტები ან ალისკირენი | იმავე სისტემის ორმაგი ბლოკადა ერთმაგის ნაცვლად ერთდროულად აუარესებს ზემოთ დასახელებულ სამივე შედეგს | ორმაგი ბლოკადა არ გამოიყენება |
| ლითიუმის მარილები | ლიზინოპრილს შეუძლია შეანელოს ლითიუმის გამოყოფა | რეგულარულად აკონტროლონ ლითიუმი და საჭიროებისას შეამცირონ მისი დოზა |
| კალიუმის პრეპარატები, კალიუმშემნახველი შარდმდენები, კალიუმიანი მარილის შემცვლელები | კალიუმის ზრდა შრატში, განსაკუთრებით თირკმლების დარღვეული ფუნქციისას | სიფრთხილე და კალიუმის ხშირი კონტროლი |
| ინსულინი და პერორალური ანტიდიაბეტური საშუალებები | შესაძლებელია ჰიპოგლიკემიური მოქმედების გაძლიერება, უფრო სავარაუდო მკურნალობის პირველ კვირებში და თირკმლების ფუნქციის დარღვევისას | გლიკემიის მკაცრი კონტროლი პირველ თვეს |
კიდევ სამ ურთიერთქმედებას ერთი და იგივე შედეგი აერთიანებს — ანგიონევროზული შეშუპება, რომლის რისკიც იზრდება mTOR-ის ინჰიბიტორების, როგორიცაა ტემსიროლიმუსი, სიროლიმუსი და ევეროლიმუსი, ნეპრილიზინის ინჰიბიტორების საკუბიტრილის ტიპისა და ვილდაგლიპტინის ერთდროული მიღებისას. ზოგადი ნარკოზის საშუალებები აძლიერებს ჰიპოტენზიურ მოქმედებას ჰიპოტონიამდე, ციტოტოქსიკური საშუალებები და სისტემური გლუკოკორტიკოსტეროიდები ზრდის ლეიკოპენიის რისკს, ხოლო ოქროს საინექციო მარილების მიმღებ პაციენტებში იშვიათად აღწერდნენ ნიტრატების მოქმედების მსგავს რეაქციებს: სახის სიწითლეს, გულისრევას, ღებინებასა და წნევის დაცემას. ნიტრატებთან, პროპრანოლოლთან, დიგოქსინთან და ჰიდროქლოროთიაზიდთან მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება არ გამოვლენილა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
ორსულობა და ძუძუთი კვება პირდაპირ უკუჩვენებების სიაში დგას — ეს რეკომენდაცია კი არა, აკრძალვაა. მიზეზი მექანიზმშია: პრეპარატი მოქმედებს რენინ-ანგიოტენზინურ სისტემაზე, ის კი ნაყოფში თირკმლების განვითარებასა და სანაყოფე წყლების მოცულობაზეა პასუხისმგებელი.
პრაქტიკული დასკვნა რეპროდუქციული ასაკის ქალებისთვის მარტივია: დაგეგმილი ორსულობის შესახებ ექიმს წინასწარ უნდა შეატყობინოთ, რომ მან წნევის სხვა საშუალების შერჩევა მოასწროს. თუ ორსულობა მკურნალობის დროს გამოვლინდა, ლიზინოპრილს აუქმებენ.
გვერდითი მოვლენები
ხშირად გვხვდება თავბრუსხვევა და თავის ტკივილი, ორთოსტატული მოვლენები წნევის დაცემით, ხველა, დიარეა და ღებინება, თირკმლების ფუნქციის დარღვევა. იშვიათად აღინიშნება განწყობის ცვლილებები, პარესთეზიები, გემოსა და ძილის დარღვევები, გულისცემა, ტაქიკარდია, რეინოს სინდრომი, ცხვირის ლორწოვანის ანთება, გულისრევა, მუცლის ტკივილი, დისპეფსია, გამონაყარი, ქავილი, იმპოტენცია, დაღლილობა და სისუსტე. ცალკე სტრიქონად დგას მიოკარდიუმის ინფარქტი და ტვინის სისხლძარღვოვანი მოვლენა, სავარაუდოდ მეორეული მაღალი რისკის პაციენტებში წნევის გადამეტებული დაცემის მიმართ — შეხსენება იმისა, რატომაა დოზების განყოფილებაში ამდენი დათქმა თანდათანობითობაზე.
იშვიათი და ძალიან იშვიათი რეაქციები ძირითადად სისხლს, კანსა და ღვიძლს ეხება. იშვიათად — ჰემოგლობინისა და ჰემატოკრიტის დაქვეითება, დეზორიენტაცია, პირის ლორწოვანის სიმშრალე, ჭინჭრის ციება, თმის ცვენა, ანგიონევროზული შეშუპება, ურემია, მწვავე თირკმლის უკმარისობა, გინეკომასტია. ძალიან იშვიათად — ძვლის ტვინის მუშაობის დათრგუნვა, ანემია, თრომბოციტოპენია, ლეიკოპენია, აგრანულოციტოზი, ჰემოლიზური ანემია, ლიმფური კვანძების გადიდება, აუტოიმუნური დაავადებები, ჰიპოგლიკემია, ბრონქების სპაზმი, პანკრეატიტი, ნაწლავების ანგიონევროზული შეშუპება, ჰეპატიტი და ღვიძლის უკმარისობა სიყვითლით, პემფიგუსი, ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, სტივენს-ჯონსონის სინდრომი, ოლიგურია ან ანურია. უცნობი სიხშირით აღწერილია ანტიდიურეზული ჰორმონის არაადეკვატური სეკრეციის სინდრომი, პოდაგრა, დეპრესია, ინსულტი, სტენოკარდია და გულის რიტმის დარღვევები.
დოზის გადაჭარბება
განყოფილება მოკლეა, რადგან გადაჭარბების მექანიზმი მოქმედების მექანიზმიდან აშკარაა: ყველაზე სავარაუდო გამოვლინებაა არტერიული წნევის გადამეტებული დაცემა და მისგან გამოწვეული დარღვევები.
მკურნალობა მიზეზს შეესაბამება. წნევის დაცემისას შეჰყავთ ინტრავენურად წვეთოვნად ნატრიუმის ქლორიდის 0,9% ხსნარი; სასარგებლო შეიძლება აღმოჩნდეს ანგიოტენზინ II-ის გამოყენება. და არის შესაძლებლობა, რომელიც ბევრ პრეპარატს არ აქვს: ლიზინოპრილის სისხლიდან გამოყვანა ჰემოდიალიზით შეიძლება — იგივე თვისება, რის გამოც დიალიზზე მყოფ პაციენტებს დღიურ დოზას პროცედურის შემდეგ აძლევენ.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Lisinoratio 20 — (IR)-ზე ონლაინ
ლიზინოპრილი იმ პრეპარატებიდანაა, სადაც დოზა დიაგნოზზე მეტს ამბობს, ვიდრე დასახელება: 10 მგ ჩვეულებრივი ჰიპერტენზიისას, 2,5 მგ გულის უკმარისობის ან რენოვასკულური ჰიპერტენზიის დროს, 5 მგ ინფარქტის პირველ დღეს. ამიტომ ექიმისთვის მნიშვნელოვანია არა ის, რომ თქვენ „წნევის პრეპარატი" გჭირდებათ, არამედ ის, რისთვის ზუსტად. საიტზე e-zdrowie.com თქვენ ავსებთ სამედიცინო ანკეტას, ექიმი განიხილავს პასუხებს და, თუ პრეპარატი შეესაბამება, გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს: კოდი შეტყობინებით მოდის, და მისით ტაბლეტებს ნებისმიერი პოლონური აფთიაქი გასცემს.
ანკეტა ჩვენებით დაიწყეთ: ჰიპერტენზია, გულის უკმარისობა, ინფარქტის შემდგომი მდგომარეობა თუ დიაბეტური ნეფროპათია — ამაზეა დამოკიდებული მთელი სქემა. მოიყვანეთ წნევის ბოლო გაზომვები და კრეატინინი ან კრეატინინის კლირენსი: თირკმლის შკალა აქ ცალკეა, ხოლო 10 მლ/წთ-ზე ნაკლები კლირენსისას დოზა 2,5 მგ-მდე ეცემა. აუცილებლად შეატყობინეთ, გქონდათ თუ არა ოდესმე ანგიონევროზული შეშუპება — განსაკუთრებით აგფ-ის ინჰიბიტორებზე — და არის თუ არა ოჯახში თანდაყოლილი შეშუპება: ეს პირდაპირი უკუჩვენებაა. ცალკე დაასახელეთ შარდმდენები, კალიუმის პრეპარატები და მარილის შემცვლელები, ლითიუმი, რეგულარული არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგოები, ასევე ალისკირენი და საკუბიტრილი ვალსარტანთან — ისინი ლიზინოპრილთან შეუთავსებელია. დიაბეტისას მიუთითეთ, რით მკურნალობთ: პირველ თვეს შესაძლებელია ჰიპოგლიკემიის გაძლიერება. და თქვით ორსულობის ან მისი დაგეგმვის შესახებ — ორსულობისას პრეპარატი აკრძალულია.
