Atorvasterol®: შემადგენლობა და გამოშვების ფორმა
ერთი გარსით დაფარული ტაბლეტი შეიცავს 10 მგ, 20 მგ, 40 მგ ან 80 მგ ატორვასტატინს კალციუმის მარილის სახით. ოთხი დოზირება საჭიროა იმიტომ, რომ დოზას აქ არჩევენ ლპდს ქოლესტერინის საწყისი დონის, დასახული მიზნისა და პაციენტის პასუხის მიხედვით.
დღიურ დოზას იღებენ მთლიანად, ერთჯერადად, დღის ნებისმიერ დროს და საკვებისგან დამოუკიდებლად. კიდევ ერთი პირობა ტაბლეტს კი არა, თეფშს ეხება: მკურნალობის დაწყებამდე პაციენტი უნდა გადავიდეს ქოლესტერინის დაბალი შემცველობის სტანდარტულ დიეტაზე და გააგრძელოს ის მკურნალობის დროსაც.
როგორ მოქმედებს Atorvasterol®
ატორვასტატინი ჰმგ-კოა რედუქტაზას შერჩევითი კონკურენტული ინჰიბიტორია. ეს ფერმენტი ზღუდავს ქოლესტერინის სინთეზის სიჩქარეს: ის აკატალიზებს 3-ჰიდროქსი-3-მეთილგლუტარილ-კოფერმენტ A-ს გარდაქმნას მევალონატად, მევალონატი კი სტეროლების, მათ შორის ქოლესტერინის, წინამორბედია. ფერმენტის დაბლოკვით პრეპარატი ქოლესტერინის წარმოებას ჯაჭვის ყველაზე ვიწრო ადგილას კეტავს.
შემდეგ მუშაობს ღვიძლი. მასში ტრიგლიცერიდები და ქოლესტერინი ჩაშენდება ძალიან დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინებში, და ისინი პლაზმით გადაიტანება პერიფერიულ ქსოვილებში. მათგან წარმოქმნილი დაბალი სიმკვრივის ლიპოპროტეინები იშლება ძირითადად ლპდს-ის მიმართ მაღალი სწრაფვის მქონე რეცეპტორების საშუალებით. აქედან გასაგებია, რატომ ეცემა არა მხოლოდ საერთო ქოლესტერინი, არამედ ლპდს-იც აპოლიპოპროტეინ B-სა და ტრიგლიცერიდებთან ერთად.
ჩვენებები
ჩვენებები ორ დიდ ნაწილად იყოფა — ქოლესტერინის შემცირება და გულ-სისხლძარღვთა მოვლენების პროფილაქტიკა. პირველი ნაწილი თავის მხრივ სამ განსხვავებულ სიტუაციას მოიცავს.
- პირველადი ჰიპერქოლესტერინემია, მათ შორის ჰეტეროზიგოტური ოჯახური, და შერეული ჰიპერლიპიდემია — ფრედრიქსონის კლასიფიკაციით IIa და IIb ტიპების შესაბამისი — ზრდასრულებში, მოზარდებსა და 10 წლიდან ბავშვებში, როცა დიეტასა და სხვა არამედიკამენტოზურ ზომებზე პასუხი არასაკმარისია;
- ზრდასრულებში ოჯახური ჰიპერქოლესტერინემიის ჰომოზიგოტური ფორმისას პრეპარატი ამცირებს საერთო ქოლესტერინსა და ლპდს-ს, მაგრამ არა მარტო: ის მიდის ლიპიდების შემცირების სხვა მეთოდების, მაგალითად ლპდს-ის აფერეზის, დამატებად, ან გამოიყენება მაშინ, როცა ასეთი მეთოდები მიუწვდომელია;
- გულ-სისხლძარღვთა მოვლენების პროფილაქტიკა ზრდასრულებში, რომელთა რისკიც მაღლად არის შეფასებული — დანარჩენი რისკის ფაქტორების კორექციასთან ერთად.
პროფილაქტიკაში არის დოზირებებთან დაკავშირებული ნიუანსი: 10, 20 და 40 მგ დოზებისთვის ჩვენება უფრო ფართოდაა ჩამოყალიბებული — პირველი და მომდევნო გულ-სისხლძარღვთა მოვლენების პროფილაქტიკა, — მაშინ როცა 80 მგ დოზისთვის საუბარია პირველი მოვლენის მაღალ რისკზე.
გამოყენების წესი და დოზირება
ჩვეულებრივი საწყისი დოზაა 10 მგ დღეში ერთხელ, მაქსიმალური — 80 მგ დღეში ერთხელ. დოზის შეცვლა შეიძლება არაუხშირეს 4 კვირაში ერთხელ: უფრო მოკლე ვადაში ეფექტზე მსჯელობა ნაადრევია.
| სიტუაცია | სქემა |
| პირველადი ჰიპერქოლესტერინემია და შერეული ჰიპერლიპიდემია | პაციენტების უმრავლესობას ჰყოფნის 10 მგ დღეში; ეფექტი ჩანს 2 კვირაში, მაქსიმალური პასუხი ჩვეულებრივ 4 კვირაში მიიღწევა და ხანგრძლივი მკურნალობისას ნარჩუნდება |
| ჰეტეროზიგოტური ოჯახური ჰიპერქოლესტერინემია | დაწყება 10 მგ დღეში, მომატება ყოველ 4 კვირაში 40 მგ-მდე; შემდეგ ან მაქსიმუმ 80 მგ-მდე, ან 40 მგ ნაღვლის მჟავების შემბოჭველ პრეპარატებთან ერთად |
| პირველადი პროფილაქტიკა | კვლევებში იყენებდნენ 10 მგ დღეში; ლპდს-ის სამიზნე დონეზე გასასვლელად შეიძლება დიდი დოზები დასჭირდეს |
| მეორეული პროფილაქტიკა | რეკომენდებული საწყისი დოზა 80 მგ დღეში; მისი შემცირება შეიძლება მკურნალობის მსვლელობისას, თუ ლპდს-ის სამიზნე დონე ნარჩუნდება |
| 10 წლიდან ბავშვები და მოზარდები | დაწყება 10 მგ დღეში, საჭიროების შემთხვევაში 20 მგ-მდე; უფრო მაღალ დოზებზე მონაცემები მწირია, მკურნალობას ლიპიდების სპეციალისტი უძღვება |
ცალკეული ჯგუფები სხვადასხვა ყურადღებას მოითხოვს. თირკმლების ფუნქციის დარღვევისას დოზის შეცვლა არ არის საჭირო; ღვიძლის ფუნქციის დარღვევისას პრეპარატს ფრთხილად იყენებენ, ხოლო ღვიძლის აქტიური დაავადებისას ის უკუნაჩვენებია. 70 წელს გადაცილებულებში რეკომენდებული დოზების უსაფრთხოება და ეფექტურობა იგივეა, რაც ზოგად პოპულაციაში, ხოლო 10 წლამდე ბავშვებს ატორვასტატინი არ ეძლევათ. და ერთი შეზღუდვა შეთავსების შესახებ: პაციენტებში, რომლებიც C ჰეპატიტის საწინააღმდეგო ელბასვირისა და გრაზოპრევირის შემცველ პრეპარატებს იღებენ, ატორვასტატინის დოზა არ უნდა აღემატებოდეს დღეში 20 მგ-ს.
უკუჩვენებები
აკრძალვა ოთხია, და სამი მათგანი ღვიძლსა და ორსულობას ეხება. პრეპარატი უკუნაჩვენებია მოქმედი ან ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ მომატებული მგრძნობელობისას. ის უკუნაჩვენებია ღვიძლის აქტიური დაავადებისას, ასევე შრატში ამინოტრანსფერაზების აუხსნელი მუდმივი მომატებისას, რომელიც ნორმის ზედა ზღვარს სამჯერ აღემატება.
მესამე აკრძალვა ქალებს ეხება და ფართოდაა ჩამოყალიბებული: ორსულობა, ძუძუთი კვების პერიოდი და ნებისმიერი რეპროდუქციული ასაკის ქალი, რომელიც ორსულობის თავიდან აცილების ეფექტურ მეთოდებს არ იყენებს. მეოთხე ერთადერთი სამკურნალო უკუჩვენებაა: C ჰეპატიტის სამკურნალო იმ პრეპარატების ერთდროული მიღება, რომლებიც შეიცავს გლეკაპრევირს პიბრენტასვირთან ერთად.
განსაკუთრებული მითითებები და სიფრთხილის ზომები
ღვიძლს აკონტროლებენ მკურნალობის დაწყებამდე და პერიოდულად მის მსვლელობაში, ხოლო ღვიძლის დაზიანების ნიშნებისას — გრაფიკის გარეშე. თუ ამინოტრანსფერაზები გაიზარდა, პაციენტს აკვირდებიან ნორმალიზაციამდე, ხოლო ნორმის სამ ზედა ზღვარზე მეტი მუდმივი მომატებისას დოზას ამცირებენ ან პრეპარატს აუქმებენ. სიფრთხილე სჭირდებათ იმათაც, ვინც ბევრს სვამს ან ვისაც ღვიძლის დაავადებები აქვს ანამნეზში. ცალკე გაფრთხილება ინსულტს უკავშირდება: post-hoc ანალიზში გულის იშემიური დაავადების გარეშე პაციენტებში, რომლებმაც ახლახან გადაიტანეს ინსულტი ან გარდამავალი იშემიური შეტევა, 80 მგ დოზაზე ჰემორაგიული ინსულტები უფრო ხშირი იყო, ვიდრე პლაცებოზე.
- მკურნალობის დაწყებამდე კრეატინკინაზას ამოწმებენ თირკმლების ფუნქციის დარღვევისას, ჰიპოთირეოზისას, პაციენტის ან ოჯახის კუნთოვანი დაავადებებისას, სტატინებზე ან ფიბრატებზე კუნთების წინა დაზიანებისას, ღვიძლის დაავადებებისა და ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენებისას, ხოლო 70 წლის შემდეგ — სხვა რისკის ფაქტორების გათვალისწინებით;
- მკურნალობის დროს პაციენტი ვალდებულია დაუყოვნებლივ შეატყობინოს კუნთების ტკივილზე, კრუნჩხვებსა თუ სისუსტეზე, განსაკუთრებით თუ მათ ემატება საერთო სისუსტე ან სიცხე;
- კრეატინკინაზას ნორმის 5 ზედა ზღვარზე მეტი მომატებისას პრეპარატს აუქმებენ, ხოლო გამოხატული კუნთოვანი ჩივილებისას გაუქმებას განიხილავენ ამ ზღურბლზე დაბალი მნიშვნელობისასაც; 10-ჯერზე მეტი ზრდისას ან რაბდომიოლიზზე ეჭვის შემთხვევაში მკურნალობას აუცილებლად წყვეტენ.
ამ პროტოკოლის აზრი იმაშია, რომ ატორვასტატინი, ისევე როგორც ჰმგ-კოა რედუქტაზას სხვა ინჰიბიტორები, იშვიათ შემთხვევებში აზიანებს ჩონჩხის კუნთებს — მიალგიიდან და მიოზიტიდან მიოპათიამდე და რაბდომიოლიზამდე, სიცოცხლისთვის პოტენციურად საშიშ მდგომარეობამდე, კრეატინკინაზას მრავალჯერადი ზრდით, მიოგლობინემიითა და მიოგლობინურიით თირკმლის უკმარისობამდე. რისკი იზრდება ატორვასტატინის კონცენტრაციის ამწევ პრეპარატებთან შეთავსებისას. ფუზიდის მჟავასთან ერთდროული გამოყენება არ არის რეკომენდებული, და ასეთი თერაპიის დროს ატორვასტატინი სჯობს გაუქმდეს. და ბოლოს, სტატინები ზრდის გლუკოზის დონეს და დიაბეტის მაღალი რისკის მქონე პაციენტების ნაწილში შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპერგლიკემია, რომელიც დიაბეტოლოგიურ ზედამხედველობას მოითხოვს; სისხლძარღვოვანი რისკის შემცირების სარგებელი ამას გადაწონის, ამიტომ მკურნალობას არ წყვეტენ, მაგრამ რისკის ჯგუფის პაციენტებს აკონტროლებენ.
ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან
ურთიერთქმედებების მთელი სურათი ორი ფაქტიდან გამომდინარეობს: ატორვასტატინი მეტაბოლიზდება ციტოქრომ P450 3A4-ით და არის ღვიძლში ჩაჭერის ტრანსპორტული ცილის OATP1B1-ის სუბსტრატი. ამიტომ ყველაფერი, რაც თრგუნავს CYP3A4-ს ან ტრანსპორტულ ცილებს, ზრდის ატორვასტატინის კონცენტრაციას პლაზმაში და მასთან ერთად მიოპათიის რისკს.
- CYP3A4-ის ძლიერ ინჰიბიტორებს — ციკლოსპორინს, ტელითრომიცინს, კლარითრომიცინს, დელავირდინს, სტირიპენტოლს, კეტოკონაზოლს, ვორიკონაზოლს, იტრაკონაზოლს, პოზაკონაზოლს და აივ-ის პროტეაზას ინჰიბიტორებს, მათ შორის რიტონავირს, ლოპინავირს, ატაზანავირს, ინდინავირსა და დარუნავირს — შეძლებისდაგვარად არ ათავსებენ; თუ თავიდან აცილება არ შეიძლება, იღებენ უფრო მცირე საწყის და მაქსიმალურ დოზას და აკვირდებიან პაციენტს;
- CYP3A4-ის ზომიერი ინჰიბიტორები — ერითრომიცინი, დილთიაზემი, ვერაპამილი, ფლუკონაზოლი — ასევე ზრდის კონცენტრაციას, ხოლო ერითრომიცინისთვის სტატინებთან ერთად ნაჩვენებია მიოპათიის რისკის ზრდა;
- ციტოქრომ P450 3A-ს ინდუქტორები — ეფავირენზი, რიფამპიცინი, კრაზანა — პირიქით, სხვადასხვა ხარისხით ამცირებს ატორვასტატინის კონცენტრაციას;
- რიფამპიცინთან მექანიზმი ორმაგია — ფერმენტის ინდუქცია და ჰეპატოციტებში OATP1B1 ტრანსპორტერის დათრგუნვა, — ამიტომ ატორვასტატინს მასთან ერთდროულად იღებენ: გადავადებული მიღება კონცენტრაციას შესამჩნევად ამცირებდა;
- მიოპათიის რისკს ზრდის ის პრეპარატებიც, რომლებსაც დამოუკიდებლად შეუძლიათ მისი გამოწვევა: ფიბროის მჟავას წარმოებულები, მათ შორის გემფიბროზილი, ეზეტიმიბი და ნიაცინი.
პრაქტიკული დასკვნა მარტივია: თუ ურთიერთმოქმედი პრეპარატის გარეშე ვერ ხერხდება, ღირს ისეთი ალტერნატივის ძებნა, რომელიც ამ ურთიერთქმედებაში არ შედის, ხოლო თუ ასეთი არ არის — აწონ-დაწონონ სარგებელი და რისკი და შეამცირონ ატორვასტატინის მაქსიმალური დოზა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
ატორვასტატინი უკუნაჩვენებია ორსულობისას, და აკრძალვა თავად ორსულობაზე შორს ვრცელდება: რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა მკურნალობის დროს უნდა გამოიყენონ მისი თავიდან აცილების ეფექტური მეთოდები. ორსულებში გამოყენების უსაფრთხოება დადგენილი არ არის, კონტროლირებადი კლინიკური კვლევები არ ჩატარებულა, ხოლო ჰმგ-კოა რედუქტაზას ინჰიბიტორების საშვილოსნოსშიდა ზემოქმედების შემდეგ აღწერილია თანდაყოლილი მანკების იშვიათი შემთხვევები; ცხოველებზე კვლევებმა აჩვენა მავნე გავლენა რეპროდუქციაზე.
ინსტრუქცია ცალკე ხსნის, რატომ არ არის საშიში მკურნალობის შეწყვეტა. ათეროსკლეროზი ქრონიკული პროცესია, და ლიპიდების დამწევი პრეპარატების ჩვეულებრივი გაუქმება ორსულობის დროს ნაკლებად მოქმედებს პირველადი ჰიპერქოლესტერინემიის შორეულ რისკზე. ამიტომ მკურნალობას წყვეტენ ორსულობის დროით ან მანამ, სანამ არ გაირკვევა, რომ პაციენტი ორსულად არ არის. ძუძუთი კვებისას ატორვასტატინი ასევე უკუნაჩვენებია: აღწევს თუ არა ის და მისი მეტაბოლიტები ქალის რძეში, უცნობია, მაგრამ ვირთხებში კონცენტრაციები რძესა და პლაზმაში ახლოსაა, ხოლო ბავშვში არასასურველი რეაქციები შეიძლება მძიმე იყოს.
გვერდითი მოვლენები
მონაცემების მასშტაბი დასასახელებელია: პლაცებო-კონტროლირებადი კვლევების ბაზაში 16 066 პაციენტი მკურნალობდა საშუალოდ 53 კვირა, და არასასურველი რეაქციების გამო მკურნალობა შეწყვიტა 5,2%-მა ატორვასტატინზე 4,0%-ის წინააღმდეგ პლაცებოზე. ხშირად გვხვდება ცხვირისა და ხახის ლორწოვანი გარსის ანთება, ალერგიული რეაქციები, ჰიპერგლიკემია, თავის ტკივილი, ყელისა და ხორხის ტკივილი, ცხვირიდან სისხლდენა, ყაბზობა, შებერილობა, დისპეფსია, გულისრევა და დიარეა, კუნთების, სახსრებისა და კიდურების ტკივილი, კუნთების კრუნჩხვები, სახსრების შეშუპება და ზურგის ტკივილი, ასევე ღვიძლის სინჯების გადახრები და კრეატინკინაზას ზრდა.
იშვიათად აღინიშნება ჰიპოგლიკემია, სხეულის მასის მომატება, ანორექსია, კოშმარები და უძილობა, თავბრუსხვევა, პარესთეზიები, გემოს დარღვევები და ამნეზია, ბუნდოვანი მხედველობა, ხმაური ყურებში, ღებინება, მუცლის ტკივილი, პანკრეატიტი, ჰეპატიტი, ჭინჭრის ციება, გამონაყარი, ქავილი, თმის ცვენა, უძლურება, სისუსტე და პერიფერიული შეშუპებები. მცირედ არის აღწერილი თრომბოციტოპენია, პერიფერიული ნეიროპათია, ქოლესტაზი, ანგიონევროზული შეშუპება და ბულოზური გამონაყარი, მათ შორის სტივენს-ჯონსონის სინდრომი და ტოქსიკური ეპიდერმული ნეკროლიზი, ასევე მიოპათია, მიოზიტი, რაბდომიოლიზი და მყესების გახევა. ძალიან იშვიათად — ანაფილაქსია, სმენის დაკარგვა, ღვიძლის უკმარისობა და გინეკომასტია.
დოზის გადაჭარბება
ატორვასტატინის გადაჭარბებისთვის ინსტრუქცია არც ანტიდოტს აღწერს და არც ცალკე მოქმედების სქემას: სპეციფიკური მკურნალობა უბრალოდ არ არსებობს. რჩება სიმპტომური თერაპია, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში — სასიცოცხლო ფუნქციების შენარჩუნების საშუალებები.
ორ მაჩვენებელს ცალკე აკონტროლებენ — ღვიძლის ფუნქციასა და კრეატინკინაზას აქტივობას. კიდევ ერთი წინასწარ უნდა იცოდეთ: ჰემოდიალიზი ატორვასტატინის კლირენსს არსებითად არ გაზრდის, რადგან პრეპარატი მნიშვნელოვნად უკავშირდება პლაზმის ცილებს.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Atorvasterol®-ზე ონლაინ
სტატინები ის შემთხვევაა, როცა რეცეპტი საჭიროა არა იმდენად პირველი დანიშვნისთვის, რამდენადაც კონტროლისთვის: ღვიძლის სინჯები დაწყებამდე და პერიოდულად, კრეატინკინაზა რისკის ფაქტორებისას, დოზის გადახედვა არაუხშირეს 4 კვირაში ერთხელ. ექიმს ამიტომ სჭირდება თქვენი ანალიზები და წამლების ნუსხა. საიტზე e-zdrowie.com თქვენ ავსებთ სამედიცინო ანკეტას, ექიმი განიხილავს პასუხებს და, თუ პრეპარატი შეესაბამება, გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს: კოდი შეტყობინებით მოდის, და მისით ტაბლეტებს ნებისმიერი პოლონური აფთიაქი გასცემს.
ანკეტა ლიპიდებითა და ღვიძლით დაიწყეთ: მოიყვანეთ ბოლო ლიპიდოგრამა საერთო ქოლესტერინით, ლპდს-ითა და ტრიგლიცერიდებით, ანალიზის თარიღი, ასევე ალტ და ასტ — ნორმის სამჯერ მუდმივი გადაჭარბებისას პრეპარატი უკუნაჩვენებია. მოგვიყევით, რამდენი ხანია იცავთ ქოლესტერინის დაბალი შემცველობის დიეტას და მკურნალობდით თუ არა ადრე სტატინებით; თუ კი — იყო თუ არა კუნთოვანი ჩივილები. აუცილებლად ჩამოთვალეთ წამლები: C ჰეპატიტის საწინააღმდეგო გლეკაპრევირიანი და პიბრენტასვირიანი პრეპარატები ატორვასტატინთან შეუთავსებელია, ელბასვირთან და გრაზოპრევირთან დოზა 20 მგ-ით არის შეზღუდული, ხოლო ციკლოსპორინი, კლარითრომიცინი, აზოლური სოკოს საწინააღმდეგოები, აივ-ის პროტეაზას ინჰიბიტორები, ვერაპამილი, დილთიაზემი, ფიბრატები, ეზეტიმიბი და ნიაცინი მოითხოვს უფრო მცირე დოზასა და დაკვირვებას. შეატყობინეთ თირკმლებისა და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების, თქვენი და ოჯახის კუნთოვანი დაავადებების, ალკოჰოლის რაოდენობისა და გადატანილი ინსულტის ან გარდამავალი იშემიური შეტევის შესახებ. რეპროდუქციული ასაკის ქალებმა უნდა მიუთითონ კონტრაცეფციის მეთოდი: მის გარეშე პრეპარატს არ ნიშნავენ.
