Tobrex®: skład i postać farmaceutyczna
Lek występuje w dwóch postaciach — kropli do oczu i maści do oczu. Jeden mililitr roztworu lub jeden gram maści zawiera 3 mg tobramycyny.
W składzie pomocniczym znajdują się kwas borowy, bezwodny siarczan sodu, chlorek sodu, tyloksapol, chlorek benzalkoniowy, kwas siarkowy i (lub) wodorotlenek sodu do ustalenia pH oraz woda oczyszczona. Chlorek benzalkoniowy ma praktyczne znaczenie dla osób noszących soczewki kontaktowe: może być przez nie absorbowany, dlatego soczewki wyjmuje się przed zakropleniem i zakłada z powrotem nie wcześniej niż po 15 minutach.
Jak działa Tobrex®
Tobramycyna to antybiotyk aminoglikozydowy. W badaniach in vitro stwierdzono jej aktywność wobec wrażliwych szczepów szerokiego kręgu drobnoustrojów: Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Enterobacter aerogenes, Proteus mirabilis (indoloujemny i indolododatni) oraz innych gatunków Proteus, Haemophilus influenzae i H. aegyptius, Moraxella lacunata, Acinetobacter calcoaceticus, niektórych gatunków Neisseria, a także gronkowców — Staphylococcus aureus i S. epidermidis, koagulazododatnich i koagulazoujemnych, w tym szczepów opornych na penicylinę. Aktywna jest również wobec niektórych paciorkowców, choć gatunki oporne wśród nich się zdarzają.
Praktycznie istotna jest jedna cecha: badania wrażliwości wykazały, że w niektórych przypadkach drobnoustroje oporne na gentamycynę pozostają wrażliwe na tobramycynę. Znaczne populacje bakterii opornych na tobramycynę dotąd się nie pojawiły, jednak oporność może rozwinąć się po długotrwałym stosowaniu, zwłaszcza w szpitalach, gdzie bywa przyczyną problemów epidemiologicznych. Po podaniu miejscowym do oka przez barierę rogówkową przenika tylko nieznaczna ilość tobramycyny — stąd minimalne działanie ogólnoustrojowe leku.
Wskazania do stosowania
Lek jest wskazany w leczeniu zewnętrznych zakażeń oka i przydatków oka wywołanych szczepami bakterii wrażliwych na tobramycynę.
Szczególnie wyróżniono szczepy oporne na większość innych antybiotyków, a przede wszystkim Pseudomonas aeruginosa. Podobnie jak przy innych antybiotykach należy przeprowadzić odpowiednią kontrolę skuteczności przeciwbakteryjnej — czyli upewnić się, że wybrane leczenie rzeczywiście działa na konkretny drobnoustrój.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat zależy od postaci leku i nasilenia choroby. Zwykle leczenie trwa 7–10 dni, a jego skuteczność, jak przy innych antybiotykach, należy monitorować.
| Sytuacja | Schemat stosowania |
|---|---|
| Krople, przebieg łagodny lub umiarkowany | 1–2 krople do worka spojówkowego zakażonego oka co 4 godziny |
| Krople, przypadki ciężkie | 1–2 krople co godzinę do uzyskania poprawy, następnie coraz rzadziej aż do zakończenia stosowania |
| Maść, przebieg łagodny lub umiarkowany | Mała ilość — wałeczek około 1,5 cm — do worka spojówkowego 2–3 razy na dobę |
| Maść, przypadki ciężkie | Ten sam wałeczek co 3–4 godziny przez pierwsze 2 dni, potem 2–3 razy na dobę do ustąpienia zakażenia |
| Łączenie postaci | Maść można stosować przed snem, a krople w ciągu dnia |
| Dzieci od 1. roku życia | Takie same dawki jak u dorosłych — i dla kropli, i dla maści |
| Dzieci poniżej 1. roku życia | Bezpieczeństwo i skuteczność nieustalone, brak danych |
| Zaburzenia czynności wątroby lub nerek | Bezpieczeństwo i skuteczność nieustalone |
Istnieje prosty sposób na zmniejszenie wchłaniania ogólnoustrojowego: po zakropleniu zaleca się delikatnie zamknąć powiekę i ucisnąć przewód nosowo-łzowy. Zmniejsza to zarówno przenikanie leku do krwi, jak i jego działanie ogólnoustrojowe. Osobno omówiono sytuację, gdy pacjent jednocześnie otrzymuje antybiotyki aminoglikozydowe ogólnoustrojowo: aby zapewnić właściwy poziom terapeutyczny, należy wtedy kontrolować całkowite stężenie antybiotyku w surowicy.
Przeciwwskazania
Jedynym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki preparatu.
Krótka lista nie znosi ostrożności: u części pacjentów możliwa jest nadwrażliwość na stosowane miejscowo aminoglikozydy, a po jej wystąpieniu leczenie się przerywa. Ponadto lek zdecydowanie nie jest przeznaczony do wstrzykiwania do oka — służy wyłącznie do stosowania miejscowego na jego powierzchni.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Główne ostrzeżenie wiąże się z długotrwałym stosowaniem. Tobramycyna stosowana długo może powodować nadmierny rozwój niewrażliwych drobnoustrojów, w tym grzybów, dlatego zaleca się wykonanie posiewu przed leczeniem, a przy niezadowalającej skuteczności także po jego zakończeniu. Jeśli dojdzie do nadkażenia, wdraża się odpowiednie leczenie.
- lek nie jest przeznaczony do wstrzykiwania do oka;
- u części pacjentów możliwa jest nadwrażliwość na stosowane miejscowo aminoglikozydy, a po jej wystąpieniu leczenie się przerywa;
- preparat zawiera chlorek benzalkoniowy, który może być absorbowany przez soczewki kontaktowe;
- soczewki kontaktowe wyjmuje się z oka przed zakropleniem leku;
- ponownie można je założyć nie wcześniej niż po 15 minutach od zakroplenia;
- przy jednoczesnym ogólnoustrojowym leczeniu antybiotykami aminoglikozydowymi kontroluje się ich całkowite stężenie w surowicy;
- u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone;
- skuteczność leczenia monitoruje się tak samo jak przy stosowaniu innych antybiotyków.
Warto zwrócić uwagę na logikę posiewów. Wykonuje się je nie dla formalności: posiew przed leczeniem pomaga upewnić się, że drobnoustrój jest wrażliwy na tobramycynę, a posiew po kuracji przy niedostatecznym efekcie — ustalić, czy nie doszło do nadkażenia i czy nie jest potrzebne inne leczenie.
Interakcje z innymi lekami
Specjalnych badań interakcji dla tej postaci leku nie podano, a jedyna opisana interakcja wiąże się z jednoczesnym ogólnoustrojowym stosowaniem antybiotyków tej samej grupy.
Jeśli pacjent równolegle otrzymuje antybiotyki aminoglikozydowe o działaniu układowym, należy kontrolować ich całkowite stężenie w surowicy, aby zapewnić utrzymanie odpowiedniego stężenia terapeutycznego. Logika jest tu dwustronna: miejscowe podanie tobramycyny do oka daje bardzo słabe działanie ogólnoustrojowe, ale przy łączeniu z aminoglikozydami układowymi wkład postaci ocznej i tak się uwzględnia.
Ciąża i karmienie piersią
W okresie ciąży i karmienia piersią lek stosuje się tylko w razie zdecydowanej konieczności.
Z uwagi na możliwość wystąpienia działań niepożądanych u karmionych niemowląt należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia albo zakończeniu leczenia tym preparatem — biorąc pod uwagę, jak bardzo leczenie jest potrzebne samej matce.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane to miejscowe toksyczne działanie na oko i nadwrażliwość. Występują u mniej niż trzech na stu pacjentów leczonych preparatem i objawiają się następująco:
- obrzęk;
- uczucie kłucia;
- przekrwienie spojówek.
Podobne reakcje mogą wystąpić także po miejscowym zastosowaniu innych antybiotyków z grupy aminoglikozydów. Innych działań niepożądanych w czasie leczenia preparatem nie odnotowano. Jeśli jednak tobramycyna do oka stosowana jest równocześnie z antybiotykami aminoglikozydowymi o działaniu układowym, potrzebna jest ostrożność i kontrola ich całkowitego stężenia w surowicy.
Jak otrzymać receptę na Tobrex® online
Tobramycyna do oczu wydawana jest na receptę. Kuracja trwa zwykle 7–10 dni, a wybór między kroplami a maścią zależy od nasilenia zakażenia i wygody stosowania: przy ciężkim przebiegu krople zakrapla się co godzinę, a maść wygodnie stosować na noc razem z kroplami w ciągu dnia.
Podczas konsultacji online lekarz ustali charakter zmian w oku, czas trwania objawów, noszenie soczewek kontaktowych, uczulenie na aminoglikozydy i jednoczesne przyjmowanie antybiotyków, a przy istniejących wskazaniach wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
