Tobradex® - (IR): skład i postać farmaceutyczna
Preparat jest zawiesiną do oczu, w której jeden mililitr zawiera 3 mg tobramycyny i 1 mg deksametazonu. To połączenie antybiotyku i kortykosteroidu w jednej butelce.
Substancje pomocnicze to chlorek benzalkoniowy, wersenian dwusodowy, chlorek sodu, bezwodny siarczan sodu, tyloksapol, hydroksyetyloceluloza, kwas siarkowy i wodorotlenek sodu do korekty pH oraz woda oczyszczona. Z powodu chlorku benzalkoniowego, który jest absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe, soczewki zdejmuje się przed zakropleniem i zakłada z powrotem najwcześniej po 15 minutach.
Jak działa Tobradex® - (IR)
Za część przeciwbakteryjną odpowiada tobramycyna — aminoglikozyd o szerokim spektrum działania bakteriobójczego wobec typowych patogenów zakażeń oka. Wrażliwe są na nią gronkowce, w tym Staphylococcus aureus (zarówno szczepy metycylinooporne, jak i wrażliwe), Staphylococcus epidermidis i inne gatunki koagulazoujemne, paciorkowce wraz ze Streptococcus pneumoniae, a spośród bakterii Gram-ujemnych — Acinetobacter, Citrobacter, Enterobacter, Escherichia coli, Haemophilus influenzae niezależnie od wytwarzania β-laktamazy, Klebsiella pneumoniae, Moraxella, Neisseria meningitidis, Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa i Serratia marcescens. Pojedyncze szczepy oporne na gentamycynę pozostają wrażliwe na tobramycynę.
Drugi składnik, deksametazon, to silny kortykosteroid hamujący zapalenie niezależnie od tego, co je wywołało; po zakropleniu maksymalne stężenia powstają w rogówce. Ogólnoustrojowego wchłaniania tobramycyny przy podaniu do oka nie badano; po podaniu pozajelitowym u osób z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania w osoczu wynosił około 2 godzin, a substancja jest usuwana niemal wyłącznie przez przesączanie kłębuszkowe.
Wskazania do stosowania
Wskazania są dwa. Pierwsze to profilaktyka zakażeń po operacji zaćmy, gdzie liczy się i zapobieżenie powikłaniu bakteryjnemu, i opanowanie zapalenia pooperacyjnego. Schemat jest w tym przypadku rozpisany na okres do 24 dni i zaczyna się albo dzień po zabiegu, albo dzień przed nim.
Drugie to bakteryjne zapalenia spojówek i brzegów powiek. Kluczowe jest tu słowo „bakteryjne”: przy wirusowych i grzybiczych zakażeniach oka kortykosteroid w składzie nie pomaga, lecz szkodzi, dlatego decyzję podejmuje lekarz po badaniu.
Sposób stosowania i dawkowanie
Podstawowy schemat to 1–2 krople do worka spojówkowego chorego oka co 4–6 godzin, przy czym w pierwszych 24–48 godzinach dopuszczalne jest zakraplanie co 2 godziny. W miarę ustępowania objawów częstość stopniowo się zmniejsza, ale leczenia nie przerywa przedwcześnie.
| Kiedy | Ile i jak często |
|---|---|
| Leczenie standardowe | 1–2 krople co 4–6 godzin, w pierwszej dobie lub dwóch — co 2 godziny |
| Ciężkie zakażenie, początek | 1–2 krople co godzinę do uzyskania poprawy |
| Ciężkie zakażenie, po poprawie | 1–2 krople co 2 godziny przez 3 dni, następnie co 4 godziny przez 5–8 dni, a dalej 1–2 krople dziennie jeszcze przez 5–8 dni według decyzji lekarza |
| Po operacji zaćmy | 1 kropla 4 razy na dobę od następnego dnia, przez okres do 24 dni |
| Gdy zaczyna się dzień przed zabiegiem | 1 kropla 4 razy na dobę dzień przed operacją, kropla zaraz po niej i dalej 1 kropla 4 razy na dobę przez 23 dni |
| Pierwsze 2 dni w razie potrzeby | Dopuszczalna 1 kropla co 2 godziny |
Zaraz po zakropleniu warto delikatnie przymknąć powiekę i ucisnąć palcem okolicę przewodu nosowo-łzowego: mniej leku trafi wtedy do krążenia. Przez cały czas kuracji regularnie mierzy się ciśnienie wewnątrzgałkowe.
Przeciwwskazania
Preparatu nie stosuje się w następujących stanach:
- opryszczkowe zapalenie rogówki, w tym drzewkowate;
- zakażenie wirusem krowianki i ospa wietrzna;
- inne wirusowe zakażenia rogówki i spojówek;
- zakażenia oka wywołane przez Mycobacterium;
- grzybicze zakażenia struktur oka;
- stan po usunięciu ciała obcego z rogówki oraz owrzodzenia rogówki;
- nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kortykosteroid w składzie to zarazem korzyść i główne źródło ograniczeń. Może maskować ostre ropne zakażenie oka albo zaostrzać jego przebieg, dlatego przed każdym przepisaniem i w trakcie leczenia wykonuje się biomikroskopię z barwieniem fluoresceiną.
- jeśli rogówka lub twardówka są ścieńczałe, miejscowe steroidy mogą doprowadzić do perforacji;
- przy podwyższonym ciśnieniu wewnątrzgałkowym potrzebna jest ostrożność, a samo ciśnienie kontroluje się regularnie;
- połączenie steroidu ze środkiem przeciwinfekcyjnym zwiększa prawdopodobieństwo zakażeń wtórnych;
- przy jednoczesnym ogólnoustrojowym przyjmowaniu aminoglikozydów kontroluje się ich łączne stężenie we krwi;
- po zakropleniu widzenie na krótko się zamazuje i warto to uwzględnić przed jazdą samochodem;
- miękkie soczewki kontaktowe zdejmuje się przed zabiegiem i zakłada po 15 minutach;
- długie stosowanie sprzyja namnażaniu drobnoustrojów niewrażliwych, w tym grzybów;
- leczenia nie przerywa się samodzielnie przy pierwszej poprawie — częstość zakraplania zmniejsza się stopniowo.
Interakcje z innymi lekami
Osobnego wykazu interakcji ulotka nie zawiera, jednak jedno połączenie jest opisane wprost — ogólnoustrojowe antybiotyki aminoglikozydowe.
Jeśli pacjent otrzymuje taki antybiotyk doustnie lub dożylnie, do jego dawki dochodzi tobramycyna, która przedostała się do krążenia z oka. W tej sytuacji potrzebne są ostrożność i kontrola łącznego stężenia aminoglikozydu w surowicy krwi.
Ciąża i karmienie piersią
Kobietom w ciąży preparat przepisuje się tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla zarodka i płodu. Decyzję podejmuje lekarz, ważąc ciężkość zakażenia i dostępność bezpieczniejszych opcji.
Kobietom karmiącym piersią, jeśli leczenie jest konieczne, warto rozważyć czasowe przerwanie karmienia.
Działania niepożądane
Działania niepożądane dzielą się według składników: część wiąże się z antybiotykiem, część z kortykosteroidem, a ta druga grupa jest tym wyraźniejsza, im dłużej trwa leczenie.
- tobramycyna — świąd i obrzęk powiek, zaczerwienienie spojówek;
- tobramycyna — zakażenia wtórne i nadmierne namnożenie drobnoustrojów niewrażliwych, w tym grzybów, przy długim stosowaniu;
- deksametazon — podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego;
- deksametazon — opóźnione gojenie uszkodzeń rogówki;
- deksametazon — grzybicze zakażenie rogówki, zwłaszcza podczas leczenia jej owrzodzeń;
- długie stosowanie deksametazonu — nadciśnienie śródgałkowe, jaskra i uszkodzenie nerwu wzrokowego;
- długie stosowanie — zaburzenia ostrości i pola widzenia;
- długie stosowanie — zaćma podtorebkowa tylna oraz wtórne zakażenia oka wskutek zahamowania odpowiedzi immunologicznej.
Przedawkowanie
W przypadku kropli do oczu przedawkowanie sprowadza się do wprowadzenia do oka nadmiernej ilości preparatu.
Nadmiar usuwa się, przepłukując oko letnią bieżącą wodą; żadne dodatkowe działania nie są potrzebne. Jeśli preparat został przypadkowo połknięty, warto skontaktować się z lekarzem, choć ilość substancji czynnych w butelce jest niewielka.
Jak otrzymać receptę na Tobradex® - (IR) online
Preparat wydawany jest na receptę i powód nie jest formalny: lista przeciwwskazań składa się głównie ze stanów, które z zewnątrz przypominają zwykłe zapalenie spojówek, ale przy których steroid jest niebezpieczny.
Podczas konsultacji online lekarz ustali charakter dolegliwości, przebyte choroby oczu i obecne leczenie, wyjaśni schemat zakraplania oraz kontrolę ciśnienia wewnątrzgałkowego, a przy braku przeciwwskazań wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
