Setaloft: skład i postać leku
Jedna tabletka powlekana zawiera 50 mg lub 100 mg chlorowodorku sertraliny.
Obie moce są potrzebne, ponieważ leczenie sertraliną to ruch krokami po 50 mg: od początkowych 25 lub 50 mg do maksymalnych 200 mg na dobę. Dawki nie należy zmieniać częściej niż raz w tygodniu, a powód podano wprost: okres półtrwania sertraliny w fazie eliminacji przekracza 24 godziny, więc nowa dawka potrzebuje czasu, by osiągnąć stan ustalony.
Jak działa Setaloft
Sertralina należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, a cały profil leku — od wskazań po czas pojawienia się efektu — wynika właśnie z tego mechanizmu.
Praktycznie ważniejsze jest co innego: nasilenie przekaźnictwa serotoninergicznego tłumaczy też główne niebezpieczeństwo niewłaściwych połączeń. Jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane z powodu ryzyka zespołu serotoninowego z pobudzeniem, drżeniem i hipertermią, a między tymi lekami trzeba zachować odstępy czasowe. Tym samym mechanizmem tłumaczą się typowe wczesne dolegliwości — nudności, niepokój, zaburzenia snu — pojawiające się najczęściej na początku leczenia.
Wskazania do stosowania
Wskazań jest sześć, a jedno z nich ma rozszerzenie pediatryczne.
Sertralina jest wskazana w dużych epizodach depresyjnych i w zapobieganiu ich nawrotom, w zaburzeniu lękowym z napadami lęku — z agorafobią lub bez niej — w fobii społecznej oraz w zaburzeniu stresowym pourazowym. Osobno stoi zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne: tu lek stosuje się nie tylko u dorosłych, ale i u dzieci oraz młodzieży w wieku 6–17 lat. Nie wykazano przy tym skuteczności sertraliny w dużej depresji u dzieci, a danych dotyczących dzieci poniżej 6. roku życia brak w ogóle.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawka początkowa zależy od rozpoznania i nie jest to formalność: w zaburzeniach lękowych start od mniejszej dawki zmniejsza częstość działań niepożądanych w początkowej fazie leczenia.
| Depresja i zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, dorośli | Rozpoczyna się od 50 mg na dobę |
| Zaburzenie lękowe, PTSD i fobia społeczna, dorośli | Rozpoczyna się od 25 mg na dobę, po tygodniu dawkę można zwiększyć do 50 mg raz na dobę |
| Zwiększanie dawki we wszystkich wskazaniach | Krokami po 50 mg w odstępach co najmniej tygodniowych, maksymalnie do 200 mg na dobę |
| Dzieci i młodzież 13–17 lat | Dawka początkowa 50 mg raz na dobę |
| Dzieci 6–12 lat | Dawka początkowa 25 mg raz na dobę, po tygodniu można zwiększyć do 50 mg; dalsze zwiększanie krokami po 50 mg przez okres kilku tygodni, maksymalnie 200 mg na dobę. Przy dawkach powyżej 50 mg uwzględnia się mniejszą masę ciała dziecka |
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania są trzy, a dwa z nich dotyczą łączenia z innymi lekami.
Pierwsze to nadwrażliwość na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Drugie to jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO z powodu ryzyka zespołu serotoninowego; istotne są tu terminy: leczenia sertraliną nie wolno rozpoczynać wcześniej niż 14 dni po przerwaniu leczenia nieodwracalnymi inhibitorami MAO, a samą sertralinę trzeba odstawić co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nimi. Trzecie to jednoczesne stosowanie sertraliny z pimozydem.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Osobnej uwagi wymagają terminy leczenia, bo to właśnie z powodu błędnych oczekiwań terapię najczęściej przerywa się przedwcześnie. Początek działania leczniczego może nastąpić w ciągu 7 dni, ale maksymalne działanie osiągane jest zwykle po dłuższym okresie leczenia, zwłaszcza w zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych. W depresji leczenie powinno trwać wystarczająco długo — co najmniej 6 miesięcy — do uzyskania pewności, że objawy choroby ustąpiły, a w terapii podtrzymującej stosuje się możliwie najmniejsze dawki z dalszym dostosowaniem według odpowiedzi.
| Odstawianie leku | Należy unikać nagłego przerywania leczenia. Dawkę zmniejsza się stopniowo przez co najmniej 1–2 tygodnie, aby zmniejszyć ryzyko reakcji odstawienia. Jeśli po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu leczenia wystąpią objawy, których pacjent nie toleruje, można wrócić do poprzednio zaleconej dawki, a potem zmniejszać ją wolniej. |
| Wątroba | Przy chorobie wątroby potrzebna jest szczególna ostrożność: stosuje się mniejsze dawki albo podaje je rzadziej. Przy ciężkich zaburzeniach czynności wątroby sertraliny się nie stosuje — brak danych z badań klinicznych. |
| Nerki | Przy zaburzeniach czynności nerek dostosowanie dawki nie jest potrzebne. |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Dawkę dobiera się ostrożnie, ponieważ ryzyko hiponatremii może być u nich większe. |
| Czas leczenia w lęku i ZO-K | Potrzebę kontynuowania leczenia ocenia się regularnie: skuteczności sertraliny w zapobieganiu nawrotom tych chorób nie wykazano. |
Interakcje z innymi lekami
Kluczowe interakcje sertraliny wymieniono już wśród przeciwwskazań i to one wyznaczają planowanie leczenia: nieodwracalnych inhibitorów MAO i pimozydu nie wolno łączyć z sertraliną, a przy zmianie jednego leku na drugi zachowuje się przerwy — 14 dni po inhibitorze MAO do rozpoczęcia sertraliny i 7 dni po sertralinie do rozpoczęcia inhibitora MAO.
Wynika stąd praktyczna zasada dla pacjenta: każdą zmianę leczenia psychotropowego planuje lekarz, a „nałożenie” jednego leku na drugi przez kilka dni, żeby nie było przerwy, jest tu niedopuszczalne. Z tego samego powodu o wszelkich nowych zaleceniach — także o preparatach bez recepty i suplementach ziołowych — warto informować lekarza prowadzącego: sertralinę stosuje się długo, a schemat leczenia towarzyszącego przez ten czas nierzadko się zmienia.
Ciąża i karmienie piersią
Nie są dostępne odpowiednio kontrolowane badania u kobiet w ciąży. W przeprowadzonych badaniach doświadczalnych nie ujawniono wad wrodzonych wywołanych przez sertralinę; badania na zwierzętach wykazały wpływ leku na płodność, prawdopodobnie spowodowany toksycznym działaniem farmakodynamicznym substancji na matkę oraz bezpośrednim działaniem farmakodynamicznym na płód. Zaobserwowano, że stosowanie sertraliny w ciąży powoduje u niektórych noworodków objawy odpowiadające objawom z odstawienia — obserwowano to również przy innych lekach z grupy SSRI. Stosowania sertraliny w ciąży się nie zaleca, chyba że stan kliniczny kobiety uzasadnia taką potrzebę, a potencjalne korzyści przeważają nad ewentualnymi zagrożeniami.
Jeśli matka kontynuuje stosowanie w późnych okresach ciąży, zwłaszcza w III trymestrze, noworodka należy poddać obserwacji. Lista możliwych objawów u noworodka jest długa i tłumaczy, dlaczego obserwacja jest konieczna: ostra niewydolność oddechowa, sinica, bezdech, napady drgawkowe, wahania temperatury ciała, trudności z przyjmowaniem pokarmu, wymioty, hipoglikemia, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, wygórowanie odruchów, drżenia i skurcze mięśni, drażliwość, podsypianie, ciągły płacz, senność oraz zaburzenia snu.
Działania niepożądane
Profil działań niepożądanych sertraliny składa się z dwóch grup. Pierwsza to efekty samego leku, ujawniające się głównie na początku leczenia: senność, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego w rodzaju nudności i wymiotów, tachykardia, drżenia, pobudzenie i zawroty głowy. To właśnie te objawy wymieniono jako przejawy przedawkowania, są więc nasileniem zwykłego działania leku.
Druga grupa wiąże się z odstawieniem. Reakcje odstawienia są powodem, dla którego leczenia nie wolno przerywać nagle, i dlatego właśnie ulotka opisuje procedurę stopniowego zmniejszania dawki przez 1–2 tygodnie oraz powrotu do poprzedniej dawki, jeśli objawy okazały się nie do zniesienia. Osobno stoi ryzyko hiponatremii, większe u osób starszych: osłabienie, splątanie, ból głowy i drgawki w trakcie leczenia to powód, by sprawdzić stężenie sodu, a nie przypisywać wszystkiego chorobie podstawowej.
Przedawkowanie
Dostępne dane wskazują, że sertralina ma duży margines bezpieczeństwa po przedawkowaniu: opisywano przyjęcie do 13,5 g samej sertraliny. Stwierdzano jednak zgony po przedawkowaniu — głównie w skojarzeniu z innymi lekami lub z alkoholem — dlatego w każdym przypadku przedawkowania trzeba podjąć intensywne postępowanie medyczne. Objawy odpowiadają nasilonym działaniom niepożądanym: senność, nudności i wymioty, tachykardia, drżenia, pobudzenie i zawroty głowy; rzadziej opisywano śpiączkę.
Swoista odtrutka nie istnieje. Zapewnia się i utrzymuje drożność dróg oddechowych, a w razie potrzeby odpowiednie dostarczanie tlenu i wentylację. Węgiel aktywowany, który można zastosować w połączeniu ze środkiem przeczyszczającym, bywa równie lub bardziej skuteczny niż płukanie żołądka i należy brać go pod uwagę; wywoływania wymiotów się nie zaleca. Zaleca się monitorowanie pracy serca i podstawowych parametrów fizjologicznych oraz ogólne leczenie objawowe i podtrzymujące. Ze względu na dużą objętość dystrybucji sertraliny małe jest prawdopodobieństwo skuteczności wymuszonej diurezy, dializy, hemoperfuzji i transfuzji wymiennej. Przedawkowanie może powodować wydłużenie odstępu QT, dlatego kontrola EKG jest tu szczególnie zasadna.
Jak uzyskać receptę na Setaloft online
Sertralinę stosuje się w depresji, zaburzeniach lękowych, ZO-K, fobii społecznej i PTSD, a rozpoznanie stawia lekarz. Dawkę zwiększa się tygodniami, efekt ocenia nie po pierwszych dniach, lecz po tygodniach, a przed rozpoczęciem trzeba wykluczyć przyjmowanie inhibitorów MAO i pimozydu. Dlatego rozpoczęcie leczenia na podstawie ankiety online nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej terapii — a w depresji trwa ona co najmniej 6 miesięcy po ustąpieniu objawów. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, dawkę i czas jej przyjmowania, czy podejmowano próby zwiększenia dawki i z jakim skutkiem oraz jak lek jest tolerowany. Koniecznie zgłoś choroby wątroby, wiek powyżej 65 lat i epizody hiponatremii, drgawki i choroby serca. Osobno wymień leki, zwłaszcza inhibitory MAO, pimozyd i wszelkie inne preparaty wpływające na przekaźnictwo serotoninowe. Powiedz też lekarzowi, jeśli pomijałeś dawki albo przerywałeś leczenie samodzielnie: reakcje odstawienia przy sertralinie są spodziewane, a dawkę zmniejsza się stopniowo, przez co najmniej 1–2 tygodnie. Kobiety powinny poinformować o ciąży, jej planowaniu lub karmieniu piersią. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
