Ospamox® - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Ospamox®: skład i postać leku

Pięć mililitrów przygotowanego z proszku preparatu zawiera 250 mg lub 500 mg amoksycyliny. Poza zawiesiną istnieje też postać tabletkowa; wybór między nimi zależy od wieku i masy ciała pacjenta.

Są dwa szczegóły praktyczne, o których warto wiedzieć zawczasu. Pokarm nie zaburza wchłaniania amoksycyliny, więc nie trzeba wiązać przyjmowania z posiłkiem. Osoby z cukrzycą powinny natomiast wiedzieć, że granulat zawiera cukier.

Jak działa Ospamox®

Amoksycylina to antybiotyk β-laktamowy działający na bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Do patogenów wrażliwych należą E. coli, Proteus mirabilis, Salmonella, Shigella, Campylobacter, Haemophilus influenzae, Bordetella pertussis, Leptospira i Chlamydia, a także drobnoustroje wrażliwe na penicylinę G — paciorkowce grup A, B, C, G, H, L i M oraz Streptococcus pneumoniae niewytwarzający penicylinazy. Spektrum obejmuje też Neisseria, Corynebacterium, Bacillus anthracis, Actinomycetes, Listeria, drobnoustroje spiralne — Leptospira, Treponema, Borrelia — oraz liczne bakterie beztlenowe, w tym Peptococci, Peptostreptococci, Clostridia i Fusobacteria.

Farmakokinetyka tłumaczy, dlaczego lek jest tak szeroko stosowany doustnie. Amoksycylina jest całkowicie wchłaniana w jelicie cienkim, niezależnie od pokarmu, i osiąga szczytowe stężenia w osoczu w ciągu 1–2 godzin. Łatwo przechodzi do tkanek i płynów ustrojowych, włącznie z plwociną i ropną wydzieliną z oskrzeli, a przy prawidłowej czynności wątroby osiąga wysokie stężenia w żółci. Okres półtrwania wynosi około 1–2 godzin, lek eliminowany jest głównie przez nerki, a ponad połowa dawki doustnej jest wydalana z moczem w postaci czynnej terapeutycznie.

Wskazania do stosowania

Lek stosuje się w zakażeniach bakteryjnych wywołanych przez wrażliwe na amoksycylinę bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne. Podejmując decyzję o leczeniu, uwzględnia się oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.

• Zakażenia górnych dróg oddechowych: ostre zapalenie ucha środkowego, ostre zapalenie zatok oraz zapalenie migdałków podniebiennych, w którym udokumentowano, że jest wywołane przez paciorkowce beta-hemolizujące grupy A.
• Zakażenia dolnych dróg oddechowych: przewlekłe zapalenie oskrzeli i pozaszpitalne zapalenie płuc.
• Zapalenie dolnych dróg moczowych i zapalenie pęcherza moczowego.
• Zapalenie wsierdzia oraz zapobieganie zapaleniu wsierdzia.
• Wczesna postać boreliozy związana z rumieniem wędrującym, czyli stadium 1.
• Eradykacja Helicobacter pylori w skojarzeniu z innym lekiem przeciwbakteryjnym i lekiem przeciwwrzodowym u dorosłych z chorobą wrzodową związaną z tym zakażeniem.

Sposób stosowania i dawkowanie

Dawkę ustala się z uwzględnieniem przewidywanych patogenów i ich prawdopodobnej wrażliwości, ciężkości i umiejscowienia zakażenia oraz wieku, masy ciała i czynności nerek pacjenta. Czas leczenia zależy od rodzaju zakażenia i reakcji pacjenta i powinien być możliwie jak najkrótszy, choć niektóre zakażenia wymagają dłuższych kuracji. Dzieciom o masie ciała 40 kg lub większej podaje się dawki jak dorosłym; dzieciom lżejszym 20–90 mg na kilogram masy ciała na dobę w dawkach podzielonych, a u dzieci poniżej 6 miesięcy zalecana jest zawiesina.

• Drogi oddechowe i laryngologia. Ostre bakteryjne zapalenie zatok — 250–500 mg co 8 godzin lub 750 mg do 1 g co 12 godzin. Ostre zapalenie ucha środkowego — 500 mg co 8 godzin albo 750 mg do 1 g co 12 godzin. Ostre paciorkowcowe zapalenie migdałków i gardła oraz zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli — w ciężkich zakażeniach 750 mg do 1 g co 8 godzin przez 10 dni. Pozaszpitalne zapalenie płuc — 500 mg do 1 g co 8 godzin.
• Drogi moczowe. Ostre zapalenie pęcherza moczowego można leczyć dawką 3 g 2 razy na dobę przez jeden dzień. Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek i bezobjawowy bakteriomocz w ciąży — 250–500 mg co 8 godzin lub 750 mg do 1 g co 12 godzin.
• Zęby, stawy, dury. Ropień okołozębowy z szerzącym się zapaleniem tkanki łącznej — w ciężkich zakażeniach 750 mg do 1 g co 8 godzin. Zakażenia związane z protezowaniem stawów — 500 mg do 1 g co 8 godzin. Dur brzuszny i dur rzekomy — 500 mg do 2 g co 8 godzin.
• Zapobieganie zapaleniu wsierdzia. 2 g doustnie w pojedynczej dawce na 30–60 minut przed zabiegiem.
• Eradykacja Helicobacter pylori. 750 mg do 1 g 2 razy na dobę w skojarzeniu z inhibitorem pompy protonowej, na przykład omeprazolem lub lanzoprazolem, i innym antybiotykiem, na przykład klarytromycyną lub metronidazolem, przez 7 dni.
• Borelioza z Lyme. Postać wczesna — 500 mg do 1 g co 8 godzin, maksymalnie 4 g na dobę w dawkach podzielonych, przez 14 dni w zakresie 10–21 dni. Postać późna z objawami układowymi — 500 mg do 2 g co 8 godzin, maksymalnie 6 g na dobę, przez 10–30 dni.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu oraz na cefalosporyny.

Osobno zastrzeżono dwa stany. Leku nie podaje się chorym na mononukleozę i białaczkę limfatyczną z powodu zwiększonej częstości działań niepożądanych, przede wszystkim wysypek. Ponadto ciężkich zakażeń żołądkowo-jelitowych z utrzymującą się biegunką lub wymiotami nie należy leczyć amoksycyliną ze względu na ryzyko zmniejszonego wchłaniania — lek po prostu nie dotrze tam, gdzie ma działać.

Środki ostrożności i szczególne zalecenia

Najważniejsze, co trzeba wiedzieć o biegunce w trakcie leczenia: ciężka i utrzymująca się biegunka może sugerować zagrażające życiu rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. Przy takich objawach lek natychmiast się odstawia i rozpoczyna swoiste leczenie, podając doustnie wankomycynę. Leków hamujących perystaltykę jelit stosować nie wolno — zwykła taktyka „zatrzymania biegunki” jest tu niebezpieczna.

• Alergia. W przypadku reakcji alergicznej lek się odstawia i rozpoczyna leczenie adrenaliną, środkami przeciwhistaminowymi i kortykosteroidami. Przy osutce plamistogrudkowej leczenie ogranicza się tylko do sytuacji klinicznych zagrażających życiu, a stan takich pacjentów starannie monitoruje. Szczególna ostrożność jest potrzebna u osób ze skłonnością do alergii, z astmą oskrzelową i katarem siennym.
• Płyny i nerki. Przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów i utrzymanie właściwej diurezy mają zasadnicze znaczenie w czasie leczenia. U pacjentów z wcześniej istniejącym upośledzeniem czynności nerek i u tych, u których wystąpiły osutki skórne, zaleca się okresowe badania moczu i badania czynnościowe nerek.
• Wątroba i krew. W okresie długotrwałego stosowania wysokich dawek kontroluje się stan czynnościowy wątroby. Monitoruje się też liczbę elementów morfotycznych krwi, aby ujawnić zależne od przeciwciał reakcje układu krwiotwórczego i anemię hemolityczną. U chorych na zapalenie dróg żółciowych lek można stosować, gdy przebieg nie jest ciężki i nie występuje zastój żółci.
• Oporna flora. W okresie długotrwałego leczenia możliwy jest rozrost opornych drobnoustrojów i grzybów.
• Rzeżączka i kiła. U pacjentów, którzy mają być leczeni na rzeżączkę i u których podejrzewa się pierwotne owrzodzenie kiłowe, przed rozpoczęciem leczenia przeprowadza się badania na obecność krętków, a kontrole serologiczne prowadzi przez co najmniej 4 miesiące.

Interakcje z innymi lekami

Amoksycyliny nie powinno się łączyć z antybiotykami i chemioterapeutykami bakteriostatycznymi: działa ona na bakterie rosnące, a zahamowanie ich wzrostu zmniejsza jej skuteczność.

Pozostałe interakcje dotyczą kilku różnych grup leków. Podczas leczenia amoksycyliną możliwe jest zwiększenie wchłaniania digoksyny. Jednoczesne stosowanie z allopurynolem może powodować reakcje skórne, a z lekami przeciwzakrzepowymi z grupy kumaryny — zwiększać skłonność do krwawień. Niesteroidowe leki przeciwzapalne mogą opóźniać wydalanie amoksycyliny. Rzadko równoczesna terapia amoksycyliną może zmniejszyć skuteczność antykoncepcji hormonalnej — warto o tym pamiętać i na czas kuracji stosować dodatkową metodę.

Ciąża i karmienie piersią

Lek można podawać w okresie ciąży jedynie w przypadku zdecydowanej konieczności. To sformułowanie typowe dla antybiotyków, a decyzję podejmuje lekarz, ważąc ciężkość zakażenia i dostępne alternatywy.

Podczas karmienia piersią należy zachować ostrożność. Warto zauważyć, że bezobjawowy bakteriomocz w ciąży wymieniono wprost wśród sytuacji, w których amoksycylinę się stosuje — ciąża sama w sobie nie wyklucza więc leczenia, ale wymaga, by zlecał je i kontrolował lekarz.

Działania niepożądane

Sporadycznie występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Możliwe są także rzekomobłoniaste zapalenie jelit i nadkażenie drożdżakami — oba te powikłania wiążą się ze zmianą prawidłowej flory pod wpływem antybiotyku.

Ze strony skóry możliwa jest wysypka o charakterze alergicznym w postaci pokrzywki, a także rumień niemający podłoża alergicznego. Odróżnić je samodzielnie trudno, dlatego każdą wysypkę w trakcie przyjmowania antybiotyku warto pokazać lekarzowi. Po doustnym stosowaniu penicylin obserwowano również reakcje nadwrażliwości o różnym stopniu ciężkości, ze wstrząsem anafilaktycznym włącznie. Właśnie dlatego przy pierwszych objawach reakcji alergicznej — rozprzestrzeniającej się wysypce, obrzęku, trudnościach w oddychaniu — potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Przedawkowanie

Osobnego rozdziału o przedawkowaniu w informacji o tym leku nie ma, dlatego trzeba kierować się dawkami i znanymi właściwościami amoksycyliny. Granice dawkowania podano osobno dla każdego wskazania i sięgają one 6 g na dobę w późnej postaci boreliozy — zakres terapeutyczny leku jest więc szeroki.

Praktyczny wniosek po przypadkowym przyjęciu dodatkowej dawki: swoistego leczenia ulotka nie opisuje, więc przy znacznym przekroczeniu dawki lub pojawieniu się objawów trzeba zgłosić się po pomoc medyczną. Szczególnej uwagi wymagają nasilone dolegliwości żołądkowo-jelitowe i objawy reakcji alergicznej, a także zmniejszenie ilości oddawanego moczu: amoksycylina wydalana jest głównie przez nerki, a odpowiednia podaż płynów pozostaje ważna w każdej sytuacji.

Jak uzyskać receptę na Ospamox® online

Amoksycylina to antybiotyk wydawany na receptę, a jego dobór zależy od umiejscowienia zakażenia, przypuszczalnego drobnoustroju, masy ciała i czynności nerek. Schematy różnią się radykalnie: od jednodniowej kuracji w ostrym zapaleniu pęcherza po 30 dni w późnej postaci boreliozy. Przy mononukleozie i białaczce limfatycznej lek jest ponadto przeciwwskazany, a odróżnić anginę w przebiegu mononukleozy od paciorkowcowej bez badania i testów nie sposób. Dlatego przepisanie antybiotyku na podstawie ankiety online nie jest możliwe, a przyjmowanie kapsułek pozostałych po poprzedniej kuracji jest niebezpieczne i sprzyja oporności bakterii.

Konsultacja online nadaje się do kontynuacji rozpoczętej kuracji i do pytań o schemat, w tym przy długotrwałym leczeniu boreliozy albo w ramach eradykacji Helicobacter pylori. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, dawkę, liczbę dawek i czas leczenia oraz pozostałe leki schematu — inhibitor pompy protonowej i drugi antybiotyk przy eradykacji. Koniecznie zgłoś uczulenie na penicyliny i cefalosporyny, astmę oskrzelową i katar sienny, choroby nerek i wątroby, mononukleozę lub białaczkę, a także przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych, allopurynolu, digoksyny i NLPZ. Kobiety powinny poinformować o ciąży, jej planowaniu, karmieniu piersią oraz o antykoncepcji hormonalnej: na czas leczenia wskazana jest metoda dodatkowa. Osobno powiedz lekarzowi, jeśli pojawiła się biegunka: nie wolno wtedy samodzielnie przyjmować leków zapierających. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.