Nystatyna Teva: skład i postać leku
Lek występuje w dwóch postaciach. Opakowanie 5,8 g granulatu do sporządzenia zawiesiny doustnej i do stosowania w jamie ustnej zawiera 2 784 000 j.m. nystatyny; 1 ml przygotowanej zawiesiny zawiera 100 000 j.m. Jedna tabletka dojelitowa zawiera 500 000 j.m. nystatyny.
Podział postaci nie jest tu kwestią wygody, lecz tego, gdzie lek ma zadziałać. Zawiesina działa już w jamie ustnej i wzdłuż przełyku, dlatego stosuje się ją w kandydozie jamy ustnej i u dzieci; tabletka dojelitowa przechodzi żołądek nierozpadnięta i uwalnia się niżej. U dzieci lek stosuje się w postaci zawiesiny — nystatyna w tabletkach nie jest zalecana u małych dzieci.
Jak działa Nystatyna Teva
Nystatyna to antybiotyk polienowy o działaniu przeciwgrzybiczym, wytwarzany przez Streptomyces noursei. Wykazuje działanie zarówno grzybostatyczne, jak i grzybobójcze — zatrzymuje wzrost grzybów i je zabija.
Jej mechanizm jest fizyczny, nie enzymatyczny: nystatyna wiąże się ze składnikami sterolowymi błony cytoplazmatycznej wrażliwych grzybów, głównie z ergosterolem. Powstają wtedy pory i kanaliki, ochronna funkcja błony komórkowej ulega zaburzeniu, składniki komórki wydostają się na zewnątrz, procesy metaboliczne zostają przerwane i komórka grzyba obumiera. To właśnie wybiórczość wobec ergosterolu, którego nie ma w błonach komórek człowieka, tłumaczy, dlaczego przy działaniu miejscowym lek jest tak dobrze tolerowany.
Wskazania do stosowania
Wskazania obejmują grzybice przewodu pokarmowego oraz profilaktykę u pacjentów leczonych w sposób, który tym grzybicom sprzyja.
- Leczenie grzybic jamy ustnej — na przykład pleśniawek błon śluzowych dziąseł, języka i czerwieni wargowej.
- Leczenie grzybic przełyku.
- Leczenie grzybic przewodu pokarmowego w ogóle.
- Profilaktyka u pacjentów leczonych dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów.
Sposób stosowania i dawkowanie
Kluczowa zasada dla zawiesiny powtarza się w ulotce dwukrotnie i warto ją zapamiętać: przed połknięciem zawiesinę należy trzymać w ustach tak długo, jak to możliwe. Im dłużej pozostaje ona w kontakcie z zakażonym miejscem, tym większa skuteczność leku. Przy leczeniu jamy ustnej zawiesiny można też używać zewnętrznie, do pędzlowania błony śluzowej, 2–3 razy na dobę.
| Dorośli, grzybica jamy ustnej (zawiesina) | 100 000 j.m. 4 razy na dobę |
| Dorośli, grzybica przewodu pokarmowego (zawiesina) | 500 000–1 000 000 j.m. co 6 godzin |
| Dorośli, profilaktyka podczas antybiotykoterapii (zawiesina) | 500 000 j.m. co 8 godzin |
| Dzieci i młodzież, pleśniawki jamy ustnej | 100 000 j.m. 4 razy na dobę |
| Dzieci i młodzież, grzybica przewodu pokarmowego | 200 000–2 000 000 j.m. na dobę w 4 dawkach podzielonych |
| Dorośli, tabletki: profilaktyka | 500 000 j.m. co 8–12 godzin, czyli 1 tabletka dojelitowa 2–3 razy na dobę |
| Dorośli, tabletki: leczenie | Zwykle 500 000 j.m. co 6 godzin, czyli 1 tabletka 4 razy na dobę; dawkę można zwiększyć do 1 000 000 j.m. co 6 godzin. Maksimum to 6 000 000 j.m. na dobę w dawkach podzielonych |
Przeciwwskazania
Przeciwwskazanie jest jedno: nadwrażliwość na nystatynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą produktu.
Ta zwięzłość wynika z tego, że nystatyna praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, a więc niemal nie wywołuje działań ogólnoustrojowych, dla których zwykle wprowadza się ograniczenia. Granulat ma jednak cechy składu, przez które nie każdemu odpowiada: opisano je niżej, wśród środków ostrożności.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Najważniejsze zalecenie dotyczy granic stosowania: doustnych postaci nystatyny nie należy stosować w leczeniu grzybic układowych. Wynika to wprost z mechanizmu — lek działa tam, dokąd fizycznie dociera, a do krwi praktycznie nie przechodzi. Przy grzybicy, która wyszła poza błony śluzowe przewodu pokarmowego, potrzebne są inne leki, a decyduje o tym lekarz.
- Nerki. U pacjentów z niewydolnością nerek nystatyna może wyjątkowo pojawić się we krwi w niewielkich stężeniach. Warto o tym wspomnieć lekarzowi, nawet jeśli sama dawka się nie zmienia.
- Substancje pomocnicze granulatu. U pacjentów wrażliwych na kwas benzoesowy i jego pochodne produkt może wywołać reakcje alergiczne.
- Nietolerancja cukrów. Granulat nie nadaje się dla pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami: nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.
- Prowadzenie pojazdów. Wpływ nystatyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie jest znany.
- Czas kuracji. Leczenie może trwać do 3 tygodni, a podawanie leku kontynuuje się jeszcze przez 48 godzin po ustąpieniu objawów klinicznych. Zasada ta istnieje, bo zniknięcie nalotu i pieczenia nie oznacza jeszcze zniknięcia drobnoustroju, a przerwanie leczenia „na wyczucie” to częsta przyczyna nawrotu zakażenia.
Interakcje z innymi lekami
Interakcje nystatyny nie są znane i zapisano to w ulotce wprost.
Wyjaśnienie jest takie samo jak przy krótkiej liście przeciwwskazań: substancja niemal się nie wchłania, nie trafia do krwi w istotnych ilościach i dlatego nie wpływa na metabolizm innych leków. Brak opisanych interakcji nie znosi jednak jednej kwestii praktycznej: nystatynę często zaleca się właśnie w trakcie innego leczenia — dużymi dawkami antybiotyków lub kortykosteroidów — a lekarz musi znać cały schemat, by wiedzieć, po co profilaktyka i jak długo jest potrzebna.
Ciąża i karmienie piersią
Chociaż wchłanianie nystatyny z przewodu pokarmowego jest praktycznie nieznaczące, nie wiadomo, czy lek może szkodliwie wpływać na płód. Dlatego w okresie ciąży nystatynę powinno się podawać tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu.
Nie wiadomo również, czy nystatyna przenika do mleka matki, dlatego u kobiet karmiących piersią należy zachować ostrożność. To przypadek, w którym sformułowanie „brak danych” nie znaczy „bezpiecznie”: decyzję podejmuje lekarz, znając czas trwania ciąży, charakter zakażenia i dostępne alternatywy.
Działania niepożądane
Lista działań niepożądanych jest krótka i niemal wszystkie są rzadkie. Ze strony przewodu pokarmowego rzadko występują nudności, wymioty i biegunka. Ze strony układu immunologicznego rzadko obserwuje się reakcje alergiczne, na przykład wysypkę i pokrzywkę.
Osobno wymieniono zespół Stevensa-Johnsona: opisywano go bardzo rzadko, ale jest to ciężka reakcja, przy której leczenie przerywa się natychmiast i zgłasza po pomoc medyczną. Jej wczesne objawy to rozprzestrzeniająca się wysypka, pęcherze, zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej i oczu, gorączka oraz ogólne złe samopoczucie. Właśnie dlatego każdą nową wysypkę w trakcie leczenia warto pokazać lekarzowi, a nie przypisywać samej grzybicy.
Przedawkowanie
Nystatyna praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego przedawkowanie lub przypadkowe przyjęcie leku nie powoduje toksycznych działań układowych. W przypadku tabletek nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania.
Praktyczny wniosek dla rodziny z małymi dziećmi: jeśli dziecko przypadkowo przyjmie dodatkową dawkę zawiesiny, zatrucia ogólnoustrojowego nie należy się spodziewać, możliwe są jednak dolegliwości żołądkowo-jelitowe — nudności, wymioty, biegunka. Przy nasilonych objawach lub wątpliwościach warto skontaktować się z lekarzem, a zwykłą kurację kontynuować według dotychczasowego schematu, bez podwajania kolejnej dawki.
Jak uzyskać receptę na Nystatyna Teva online
Nystatynę stosuje się w kandydozie jamy ustnej, przełyku i przewodu pokarmowego oraz profilaktycznie przy dużych dawkach antybiotyków lub kortykosteroidów. Rozpoznanie stawia lekarz: nalot w jamie ustnej i pieczenie występują nie tylko przy grzybicy, a grzybic układowych nystatyną doustną nie leczy się w ogóle. Dlatego przepisanie leku na podstawie ankiety online bez badania nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconego leczenia oraz do profilaktyki w ramach już prowadzonej terapii. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, postać leku — zawiesina czy tabletki — dawkę i częstość przyjmowania, czas leczenia i uzyskany efekt. Koniecznie napisz, po co prowadzona jest profilaktyka: jakie antybiotyki lub kortykosteroidy przyjmujesz i jak długo. Osobno wspomnij o uczuleniu na kwas benzoesowy i jego pochodne, o nietolerancji fruktozy, zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy i niedoborze sacharazy-izomaltazy — przy tych stanach granulat nie jest odpowiedni — a także o chorobach nerek, ciąży, jej planowaniu lub karmieniu piersią. Powiedz też lekarzowi, jeśli objawy nie ustąpiły po 3 tygodniach leczenia albo pojawiła się wysypka: jedno i drugie wymaga zmiany postępowania. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
