Klacid®: skład i postać leku
Mowa o zawiesinie doustnej: 5 ml gotowej zawiesiny zawiera 125 mg albo 250 mg klarytromycyny. Dwie moce istnieją po to, żeby tę samą dawkę dało się odmierzyć innej objętości — przy mocniejszej zawiesinie dziecko wypija o połowę mniej płynu.
Ważny szczegół składu: 5 ml zawiesiny zawiera 2,75 g sacharozy. Dlatego preparat w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy, a przy cukrzycy zawartość sacharozy trzeba uwzględnić.
Jak działa Klacid®
Klarytromycyna jest półsyntetyczną pochodną erytromycyny A. Hamuje namnażanie bakterii, przyłączając się do podjednostki 50S rybosomów wrażliwych drobnoustrojów i blokując syntezę białka. Spektrum obejmuje wiele tlenowych i beztlenowych bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, a minimalne stężenie hamujące klarytromycyny jest około dwa razy mniejsze niż erytromycyny.
Badania in vitro wskazują na bardzo silne działanie na Legionella pneumophila i Mycoplasma pneumoniae, działanie bakteriobójcze na Helicobacter pylori — silniejsze w środowisku obojętnym niż kwaśnym — oraz aktywność wobec istotnych klinicznie prątków. Jest i druga strona: na klarytromycynę nie są wrażliwe bakterie z rodziny Enterobacteriaceae, rodzaj Pseudomonas i inne Gram-ujemne pałeczki niefermentujące laktozy.
Wskazania do stosowania
Zawiesinę stosuje się w zakażeniach wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na klarytromycynę: zakażeniach górnych dróg oddechowych, na przykład paciorkowcowym zapaleniu gardła i zapaleniu zatok; zakażeniach dolnych dróg oddechowych, w tym zapaleniu oskrzeli i zapaleniu płuc; ostrym zapaleniu ucha środkowego; zakażeniach skóry i tkanek miękkich, takich jak liszajec zakaźny, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie tkanki łącznej i ropnie.
Osobną grupę stanowią zakażenia prątkami: rozsiane lub zlokalizowane wywołane przez Mycobacterium avium i Mycobacterium intracellulare oraz zlokalizowane wywołane przez Mycobacterium chelonae, Mycobacterium fortuitum lub Mycobacterium kansasii. Przy przepisywaniu uwzględnia się oficjalne wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania antybiotyków, a w pozaszpitalnym zapaleniu płuc, ze względu na rosnącą oporność pneumokoka, wykonuje się wcześniej badanie antybiotykowrażliwości.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dzieciom poniżej 12. roku życia klarytromycynę podaje się właśnie w postaci zawiesiny — badania kliniczne tej postaci prowadzono u dzieci od 6. miesiąca do 12. roku życia. Zalecana dawka wynosi 7,5 mg na kilogram masy ciała dwa razy na dobę, maksymalnie 500 mg dwa razy na dobę, z wyjątkiem zakażeń wywołanych przez prątki. Zwykły czas leczenia to od 5 do 10 dni, zależnie od drobnoustroju i przebiegu choroby. Zawiesinę można podawać podczas posiłku lub między posiłkami, także z mlekiem.
W zakażeniach prątkami dawka u dzieci jest większa: 7,5-15 mg na kilogram dwa razy na dobę, a leczenie kontynuuje się tak długo, jak długo widoczna jest korzyść kliniczna; często dołącza się do niego inne leki działające na prątki. U dzieci z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min/1,73 m2 dawkę zmniejsza się o połowę — do 250 mg raz na dobę albo, w ciężkich zakażeniach, 250 mg dwa razy na dobę — a leczenia nie prowadzi się dłużej niż 14 dni. Dorosłym, jeśli stosuje się tę postać, podaje się 250 mg, czyli 10 ml zawiesiny, dwa razy na dobę, a w ciężkich zakażeniach dawkę zwiększa się do 500 mg, czyli 20 ml, dwa razy na dobę.
| Masa ciała dziecka | Dawka klarytromycyny | Zawiesina 125 mg w 5 ml | Zawiesina 250 mg w 5 ml |
|---|---|---|---|
| 8-11 kg | 62,5 mg dwa razy na dobę | 2,5 ml dwa razy na dobę | 1,25 ml dwa razy na dobę |
| 12-19 kg | 125 mg dwa razy na dobę | 5 ml dwa razy na dobę | 2,5 ml dwa razy na dobę |
| 20-29 kg | 187,5 mg dwa razy na dobę | 7,5 ml dwa razy na dobę | 3,75 ml dwa razy na dobę |
| 30-40 kg | 250 mg dwa razy na dobę | 10 ml dwa razy na dobę | 5 ml dwa razy na dobę |
| Poniżej 8 kg | 7,5 mg na kilogram dwa razy na dobę | objętość przelicza się na masę ciała | objętość przelicza się na masę ciała |
Przeciwwskazania
Poza nadwrażliwością na antybiotyki makrolidowe i substancje pomocnicze klarytromycyna ma długą listę zakazanych połączeń. Nie wolno stosować jej równocześnie z astemizolem, cyzaprydem, pimozydem i terfenadyną — grozi to wydłużeniem odstępu QT i komorowymi zaburzeniami rytmu, w tym migotaniem komór i torsade de pointes. Zabronione są połączenia z tikagrelorem i ranolazyną, z alkaloidami sporyszu, takimi jak ergotamina i dihydroergotamina, ze względu na ryzyko zatrucia sporyszem, a także z doustnymi postaciami midazolamu.
Leku nie podaje się pacjentom, u których w przeszłości występowało wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia rytmu, w tym torsade de pointes, ani przy hipokaliemii. Nie wolno łączyć go ze statynami metabolizowanymi w znacznym stopniu przez CYP3A4 — lowastatyną i symwastatyną — z powodu ryzyka miopatii i rabdomiolizy, ani z kolchicyną. Kolejnym przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność wątroby współistniejąca z niewydolnością nerek.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Pierwsze, co się obserwuje, to wątroba. Podczas stosowania klarytromycyny notowano zaburzenia jej czynności: wzrost aktywności enzymów, miąższowe lub cholestatyczne zapalenie wątroby z żółtaczką albo bez niej. Takie zaburzenia bywają ciężkie, ale na ogół przemijają; w pojedynczych przypadkach, zwykle u pacjentów z poważnymi chorobami podstawowymi, dochodziło do śmiertelnej niewydolności wątroby. Powodem natychmiastowego kontaktu z lekarzem są brak łaknienia, żółtaczka, ciemna barwa moczu, świąd i bolesność brzucha.
Drugie to jelita. Jak niemal każdy antybiotyk, klarytromycyna może wywołać rzekomobłoniaste zapalenie jelit i biegunkę związaną z Clostridium difficile, od łagodnej po zagrażającą życiu. Trzecie to serce: makrolidy wydłużają repolaryzację i odstęp QT z ryzykiem zaburzeń rytmu i torsade de pointes, dlatego u osób predysponowanych lek stosuje się ostrożnie, a przy potwierdzonym wydłużeniu QT lub przebytych komorowych zaburzeniach rytmu nie stosuje się go wcale. Ostrożności wymaga też umiarkowana i ciężka niewydolność nerek, a przy objawach uszkodzenia słuchu lub błędnika po zakończeniu leczenia wykonuje się badania kontrolne.
Interakcje z innymi lekami
Klarytromycyna jest silnym inhibitorem CYP3A4 i to wyznacza cały jej obraz interakcji. Poza wymienionymi zakazami są połączenia wymagające kontroli. Z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, na przykład pochodnymi sulfonylomocznika, i z insuliną możliwa jest istotna hipoglikemia, więc stężenie glukozy monitoruje się uważniej.
Z warfaryną rośnie ryzyko ciężkiego krwotoku, istotnego wzrostu wskaźnika INR i wydłużenia czasu protrombinowego, dlatego tacy pacjenci wymagają kontroli parametrów krzepnięcia. Osobno omówiono jednoczesne stosowanie z triazolowymi pochodnymi benzodiazepiny — triazolamem i midazolamem w postaciach dożylnych i na błonę śluzową jamy ustnej — gdzie również potrzebna jest ostrożność.
| Grupa | Status |
|---|---|
| Astemizol, cyzapryd, pimozyd, terfenadyna | przeciwwskazane: wydłużenie QT i komorowe zaburzenia rytmu |
| Tikagrelor, ranolazyna | przeciwwskazane |
| Alkaloidy sporyszu | przeciwwskazane: ryzyko zatrucia sporyszem |
| Midazolam doustnie | przeciwwskazane |
| Lowastatyna, symwastatyna | przeciwwskazane: miopatia i rabdomioliza |
| Kolchicyna | przeciwwskazane |
| Warfaryna, leki przeciwcukrzycowe i insulina | wymagana kontrola: krwawienia i hipoglikemia |
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwa stosowania klarytromycyny w ciąży nie ustalono, dlatego nie zaleca się jej kobietom ciężarnym bez dokładnego rozważenia stosunku korzyści do ryzyka.
Bezpieczeństwa podczas karmienia piersią również nie ustalono, a sama klarytromycyna przenika do mleka matki. Decyzję o leczeniu kobiety karmiącej podejmuje lekarz, ważąc potrzebę antybiotyku i możliwy wpływ na dziecko.
Działania niepożądane
Najczęstsze działania niepożądane, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, to bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty i zaburzenia smaku. Zwykle są łagodne i zgodne ze znanym profilem bezpieczeństwa makrolidów. W badaniach klinicznych częstość dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego nie różniła się między pacjentami z zakażeniami prątkami w wywiadzie a pozostałymi.
| Częstość | Objawy |
|---|---|
| Najczęstsze | bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty, zaburzenia smaku |
| Niezbyt często, zakażenia | zapalenie tkanki łącznej, kandydoza, zapalenie żołądka i jelit, zakażenia, w tym pochwy |
| Niezbyt często, krew | leukopenia, neutropenia, trombocytoza, eozynofilia |
| Niezbyt często, układ odpornościowy i metabolizm | reakcje rzekomoanafilaktyczne, nadwrażliwość, jadłowstręt i zmniejszenie łaknienia |
| Częstość nieznana | rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, róża, agranulocytoza, trombocytopenia, reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy |
Przedawkowanie
Przedawkowanie klarytromycyny objawia się przede wszystkim dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego. Opisano przypadek przyjęcia 8 g leku przez pacjenta z chorobą dwubiegunową w wywiadzie: wystąpiły zaburzenia psychiczne, zachowanie paranoidalne, hipokaliemia i hipoksemia.
W razie przedawkowania natychmiast usuwa się niewchłonięty lek z przewodu pokarmowego i wdraża leczenie objawowe. Podobnie jak przy innych makrolidach, hemodializa ani dializa otrzewnowa nie zmniejszają stężenia klarytromycyny w surowicy.
Jak uzyskać receptę na Klacid® online
Klacid® wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. Ponieważ najczęściej chodzi o dziecko, w ankiecie w serwisie e-zdrowie.com podaje się wiek i dokładną masę ciała — od niej wprost zależy objętość zawiesiny — a także charakter dolegliwości, czas ich trwania, choroby współistniejące, uczulenia na antybiotyki oraz wszystkie przyjmowane leki.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające albo proponuje wizytę stacjonarną, tym bardziej że przy podejrzeniu zapalenia płuc potrzebne są badanie i ocena wrażliwości drobnoustroju. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na e-mail, a z nim i numerem PESEL zawiesinę wyda każda polska apteka. Koniecznie trzeba wymienić przyjmowane leki: klarytromycyna ma długą listę zakazanych połączeń, a część z nich trafia się w zwykłych domowych apteczkach.
