Gynoflor: skład i postać leku
Jedna tabletka dopochwowa zawiera 50 µg liofilizatu bakterii kwasu mlekowego i 30 µg estriolu. To połączenie dwóch całkiem różnych z natury składników: żywych pałeczek kwasu mlekowego i żeńskiego hormonu płciowego w bardzo małej dawce.
Taka budowa produktu tłumaczy zarówno jego miejsce w leczeniu, jak i jego ograniczenia. Pałeczki mlekowe odtwarzają własną florę pochwy, a estriol tworzy dla nich warunki — odżywia nabłonek, z którego glikogenu bakterie wytwarzają kwas mlekowy. Ale właśnie przez składnik hormonalny lista przeciwwskazań jest tu wyraźnie dłuższa, niż można by oczekiwać po „probiotyku”.
Jak działa Gynoflor
Lactobacillus acidophilus jest jednym z głównych mikroorganizmów tworzących florę pochwową u zdrowych kobiet. Pałeczki mlekowe to bakterie niepatogenne, które pełnią w pochwie funkcje ochronne: powodują fermentację glikogenu znajdującego się w nabłonku pochwy do kwasu mlekowego.
Powstałe w ten sposób kwaśne środowisko o pH 3,8–4,5 tworzy warunki niekorzystne dla kolonizacji i rozwoju mikroorganizmów chorobotwórczych, a jednocześnie optymalne dla proliferacji samych pałeczek mlekowych. Oprócz kwasu mlekowego pałeczki produkują nadtlenek wodoru i bakteriocyny, które również hamują wzrost patogenów. Innymi słowy, lek nie zabija drobnoustrojów wprost, lecz odtwarza środowisko, w którym się one nie zadomawiają.
Wskazania do stosowania
Wskazania są cztery i obejmują różne sytuacje: przywrócenie flory Lactobacillus acidophilus po miejscowym lub układowym leczeniu środkami przeciwinfekcyjnymi bądź chemioterapeutykami; zanikowe zapalenie pochwy z powodu niedoboru estrogenów w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie albo leczenie wspomagające w hormonalnej terapii zastępczej; wydzielina z pochwy nieznanego pochodzenia; łagodne i umiarkowane przypadki bakteryjnego zapalenia i kandydozy pochwy, kiedy nie ma bezwzględnej konieczności stosowania chemioterapii przeciwinfekcyjnej.
Ostatnie wskazanie sformułowano z ważnym zastrzeżeniem: lek nadaje się tam, gdzie da się obejść bez antybiotyku lub środka przeciwgrzybiczego. Przy ciężkim przebiegu zakażenia ich nie zastąpi. Drugie wskazanie tłumaczy z kolei obecność estriolu: przy zanikowym zapaleniu pochwy problemem jest nie tylko mikroflora, ale i ścieńczenie błony śluzowej wskutek braku estrogenów.
Sposób stosowania i dawkowanie
Tabletki dopochwowe wprowadza się głęboko do pochwy wieczorem, przed udaniem się na spoczynek. Najlepiej zrobić to w pozycji leżącej, z lekko ugiętymi nogami. W czasie menstruacji leczenie przerywa się i włącza ponownie po zakończeniu krwawienia.
| Wskazanie | Schemat |
| Przywracanie flory pochwy, wydzielina z pochwy | 1–2 tabletki dopochwowe na dobę przez 6–12 dni |
| Zanikowe zapalenie pochwy, kuracja podstawowa | 1 tabletka dopochwowa na dobę przez 6–12 dni |
| Zanikowe zapalenie pochwy, dawka podtrzymująca | 1 tabletka dopochwowa 1–2 razy w tygodniu |
Wieczorne podanie nie jest umownością: w pozycji leżącej tabletka pozostaje na miejscu dostatecznie długo, by zadziałać. Przerwa na czas menstruacji też ma sens, ponieważ krew miesiączkowa spłukuje lek i zmienia kwasowość pochwy.
Przeciwwskazania
Pierwszym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancje czynne lub jakąkolwiek substancję pomocniczą. Pozostałe wiążą się z estriolem i wygodnie rozpatrywać je grupami.
- Nowotwory i krwawienia. Nowotwory złośliwe, w tym estrogenozależne, piersi, macicy lub pochwy; krwawienia z pochwy o nieznanym pochodzeniu. Krwawienie o niejasnej przyczynie wymaga przede wszystkim jej ustalenia, a nie leczenia hormonem.
- Naczynia. Zapalenie żył lub zapalenie żył w wywiadzie, choroby naczyń mózgowych bądź naczyń wieńcowych.
- Wątroba i przemiana materii. Ostre lub przewlekłe choroby wątroby, żółtaczka albo żółtaczka w okresie ciąży w wywiadzie, porfiria, zespół Rotora, zespół Dubin-Johnsona.
- Pozostałe. Otoskleroza, endometrioza — podejrzewana lub zdiagnozowana — oraz stosowanie u młodych dziewcząt przed osiągnięciem dojrzałości płciowej.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Istnieje prosty sygnał, po którym można podejrzewać nadmiar hormonu: bolesność piersi lub zwiększenie ilości wydzieliny pochwowej mogą wskazywać na to, że dawka estrogenu jest zbyt duża. Warto zgłosić to lekarzowi, a nie czekać do końca kuracji.
U pacjentek w podeszłym wieku lek stosuje się pod kontrolą, zwłaszcza przy chorobach współistniejących: niewydolności serca, zaburzeniach czynności nerek lub wątroby, nadciśnieniu, padaczce, migrenie, zaburzeniach zakrzepowo-zatorowych w wywiadzie, endometriozie, dysplazji włóknisto-torbielowatej piersi i cukrzycy. Na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn produkt nie ma wpływu.
Interakcje z innymi lekami
Lactobacillus acidophilus jest wrażliwy na różne środki przeciwinfekcyjne — stosowane zarówno miejscowo, jak i układowo. Jednoczesne leczenie takimi lekami może prowadzić do osłabienia skuteczności tego produktu.
Wynika stąd główna zasada praktyczna: preparat odtwarzający florę i antybiotyk, który tę florę niszczy, nie powinny być stosowane równocześnie bez namysłu. Właśnie dlatego pierwsze wskazanie sformułowano jako przywrócenie flory po leczeniu środkami przeciwinfekcyjnymi, a nie w jego trakcie. Jeśli lekarz mimo to zleca je razem, schemat przyjmowania rozpisuje osobno.
Ciąża i karmienie piersią
Lek można stosować w czasie ciąży i karmienia piersią, jednak — podobnie jak przy wszystkich produktach leczniczych — w I trymestrze należy zachować ostrożność. Dane pochodzące z ograniczonej liczby ciąż, w których doszło do ekspozycji na estradiol i Lactobacillus acidophilus, wskazują na brak niepożądanego działania tych substancji na ciążę oraz stan płodu i noworodka; poza tym produkt jest stosowany od ponad 15 lat i nie powodował działań niepożądanych.
Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ estriolu na płody męskie, ale estriol jest hormonem płciowym specyficznym dla człowieka i nie występuje u innych gatunków ssaków, dlatego wyników toksykologicznych nie można ekstrapolować na człowieka. Dawka estriolu w produkcie jest mała: u kobiet niebędących w ciąży po pierwszym zastosowaniu stężenie estriolu w osoczu przemijająco się zwiększa, a po dwunastej aplikacji żadnego zwiększenia już nie obserwowano; przy dłuższym stosowaniu stężenia mieszczą się w zakresie normy dla kobiet po menopauzie. Dla porównania, u kobiet w ciąży stężenie estriolu w osoczu jest około 1000 razy większe niż u niebędących w ciąży.
Działania niepożądane
Bezpośrednio po zaaplikowaniu produktu może być odczuwalne niewielkie pieczenie lub palenie — u około 1% kobiet. W rzadkich przypadkach opisywano reakcje nietolerancji: zaczerwienienie i swędzenie. W jednym przypadku stwierdzono alergię na liofilizat Lactobacillus zawarty w preparacie.
Osobno zastrzeżono sytuację, która w praktyce zdarza się niejednokrotnie: w razie przypadkowego przyjęcia produktu doustnie nie powinny wystąpić żadne działania niepożądane. Nie oznacza to, że tabletki są przeznaczone do stosowania doustnego — jedynie tyle, że taka pomyłka nie jest groźna.
Przedawkowanie
Nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania.
Tłumaczy to zarówno postać leku, jak i dawka: produkt podaje się dopochwowo po jednej tabletce, a ilość estriolu w niej jest bardzo mała. Praktyczne znaczenie ma nie ryzyko przedawkowania, lecz sygnał nadmiernego działania hormonu, o którym mowa w części o środkach ostrożności: bolesność piersi i zwiększenie ilości wydzieliny. Gdy się pojawią, dawkę weryfikuje lekarz.
Jak uzyskać receptę na Gynoflor online
Produkt zawiera hormon, a lista przeciwwskazań do niego jest długa: nowotwory, krwawienia o niejasnym pochodzeniu, choroby wątroby i naczyń. Wydzielina z pochwy i dyskomfort bywają wywołane różnymi przyczynami, a część z nich wymaga badania i wymazu, dlatego zlecenie „na podstawie opisu objawów” nie zawsze jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się, gdy rozpoznanie postawił już ginekolog, a także do kontynuacji zleconej kuracji lub schematu podtrzymującego przy zanikowym zapaleniu pochwy. W ankiecie podaj, z jakiego powodu zlecono lek, kto postawił rozpoznanie, czy przyjmowałaś ostatnio antybiotyki lub leki przeciwgrzybicze i jakie dokładnie, oraz na którym etapie schematu jesteś. Koniecznie zgłoś wszelkie krwawienia z pochwy, nowotwory piersi, macicy i pochwy, choroby wątroby, zakrzepy i zapalenie żył, endometriozę, otosklerozę, padaczkę, migrenę, cukrzycę i nadciśnienie tętnicze. Osobno podaj ciążę, jej planowanie i karmienie piersią oraz pojawienie się bolesności piersi lub zwiększenie wydzieliny w trakcie leczenia. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
