Epiduo® Forte: skład i postać
Jeden gram żelu zawiera 3 mg adapalenu, czyli 0,3%, oraz 25 mg nadtlenku benzoilu, czyli 2,5%. Słowo Forte wskazuje na wyższe stężenie adapalenu: istnieje też wariant 0,1% z taką samą zawartością nadtlenku benzoilu.
Wyboru między dwoma stężeniami dokonuje lekarz, kierując się stanem skóry i nasileniem zmian. Wariant 0,1% rozważa się przy trądziku o umiarkowanym nasileniu, a przy licznych grudkach i krostkach pokrywających całą twarz u pacjentów leczonych stężeniem 0,3% obserwowano większe korzyści kliniczne niż przy 0,1%.
Jak działa Epiduo® Forte
W składzie są dwie substancje czynne o różnych, ale wzajemnie dopełniających się mechanizmach. Adapalen to chemicznie stabilna pochodna kwasu naftalenokarboksylowego o aktywności podobnej do retynoidów. Wiąże się ze swoistymi receptorami jądrowymi kwasu retynowego i normalizuje różnicowanie komórek nabłonka mieszkowego, dzięki czemu zmniejsza się liczba mikrozaskórników. Poza tym adapalen hamuje chemotaktyczną i chemokinetyczną odpowiedź leukocytów wielojądrzastych, blokuje przemianę kwasu arachidonowego w mediatory stanu zapalnego, a w badaniach in vitro hamował czynniki AP-1 i ekspresję receptorów Toll-podobnych 2 — czyli osłabia komórkowy komponent zapalenia w trądziku.
Nadtlenek benzoilu działa inaczej — przeciwdrobnoustrojowo, przede wszystkim wobec Propionibacterium acnes, uczestniczących w procesach patologicznych w mieszku łojowo-włosowym. Mechanizm wiąże się z jego dużą lipofilnością, która umożliwia przenikanie przez naskórek do błon komórkowych bakterii. Powstaje więc podział zadań: adapalen zajmuje się zaczopowaniem ujścia i zapaleniem, a nadtlenek benzoilu składową bakteryjną.
Wskazania do stosowania
Wskazanie jest jedno i sformułowane konkretnie: miejscowe leczenie trądziku pospolitego z zaskórnikami, licznymi grudkami i krostkami.
Ważne, by wiedzieć, dla jakich postaci trądziku lek nie jest przeznaczony. Bezpieczeństwa i skuteczności przy ciężkim trądziku guzkowym oraz głębokim trądziku guzkowo-torbielowatym nie określono. Co więcej, ponieważ u takich pacjentów ryzyko trwałych blizn po zmianach trądzikowych jest zwiększone, stosowania leku w tych postaciach się nie zaleca — z uwagi na ryzyko niezadowalającej odpowiedzi i straconego czasu. Takie przypadki wymagają innej terapii, dobieranej przez dermatologa.
Sposób stosowania i dawkowanie
Żel nanosi się raz na dobę wieczorem na czystą i suchą skórę — na cały obszar twarzy i tułowia zajęty przez trądzik, a nie punktowo na pojedyncze zmiany. Cienką warstwą: ilość wielkości ziarna grochu na każdą okolicę twarzy — czoło, brodę, każdy policzek — unikając oczu i warg. Po nałożeniu myje się ręce. Kosmetyki można nakładać po wyschnięciu preparatu.
O czasie i oczekiwaniach. Pierwsze objawy poprawy pojawiają się zwykle między pierwszym a czwartym tygodniem leczenia. Jeśli po 4–8 tygodniach poprawy nie ma, korzyść z kontynuacji ocenia się ponownie. Czas trwania kuracji określa lekarz na podstawie stanu klinicznego i odpowiedzi na leczenie. Przy podrażnieniu skóry jest kilka wyjść i wszystkie są lepsze niż samowolne przerwanie: stosować niekomedogenne produkty nawilżające, nakładać preparat rzadziej — na przykład co drugi dzień — tymczasowo przerwać stosowanie albo odstawić je zupełnie. Bezpieczeństwa i skuteczności nie badano u dzieci poniżej 12 lat, u pacjentów w wieku 65 lat i starszych ani przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazanie jest tylko jedno: nadwrażliwość na substancje czynne lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
Taka zwięzłość bierze się stąd, że oba składniki niemal się nie wchłaniają: adapalen przenika przez skórę człowieka w niewielkim stopniu, a nadtlenek benzoilu przechodzi przez skórę słabo i całkowicie metabolizuje się do kwasu benzoesowego, który jest szybko eliminowany. Krótka lista przeciwwskazań nie oznacza jednak dowolności — istotne ograniczenia przeniesiono do części z ostrzeżeniami, a najważniejsze z nich dotyczy ciąży.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pierwsza zasada dotyczy tego, gdzie preparatu się nie nakłada. Nie stosuje się go na uszkodzoną skórę, skaleczenia i otarcia, na oparzenia słoneczne ani na skórę z wypryskiem. Unika się kontaktu z oczami, wargami, ustami, nozdrzami i błonami śluzowymi; przy dostaniu się do oka należy je natychmiast przemyć ciepłą wodą. Przy pojawieniu się reakcji wskazującej na uczulenie na którykolwiek składnik stosowanie się przerywa.
- Słońce. Należy unikać nadmiernego narażenia na promieniowanie słoneczne i UV. To nie formalność: substancja o działaniu retynoidopodobnym zwiększa wrażliwość skóry, a leczenie trądziku zwykle trwa długo i obejmuje lato.
- Ubrania i włosy. Żelu nie wolno dopuszczać do kontaktu z powierzchniami farbowanymi — włosami i tkaninami: może powodować ich odbarwienie lub zmianę koloru. Praktyczny wniosek — nakładać wieczorem i nie spać pierwszej nocy na kolorowej pościeli.
- Skład. Preparat zawiera glikol propylenowy, który może podrażniać skórę.
- Ciąża. Leku nie stosuje się w okresie ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej metody antykoncepcji.
I raz jeszcze o postaciach trądziku: przy ciężkim trądziku guzkowym i głębokim guzkowo-torbielowatym stosowanie nie jest zalecane. Na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn lek nie wpływa albo wpływa nieistotnie.
Interakcje z innymi lekami
Badań dotyczących interakcji nie przeprowadzono, jednak na podstawie wcześniejszych doświadczeń z adapalenem i nadtlenkiem benzoilu nie są znane interakcje z innymi lekami, które mogłyby być stosowane na skórę jednocześnie.
Istnieją jednak ograniczenia praktyczne. Preparatu nie należy stosować równocześnie z innymi retynoidami, nadtlenkiem benzoilu ani lekami o podobnym mechanizmie działania — to po prostu podwojenie tego samego oddziaływania. Kosmetyki złuszczające, drażniące i wysuszające stosuje się ostrożnie: razem z żelem nasilają podrażnienie. Jeśli chodzi o interakcje ogólnoustrojowe, są one mało prawdopodobne: wchłanianie adapalenu przez skórę człowieka jest niewielkie, a nadtlenek benzoilu przenika słabo i całkowicie metabolizuje się do kwasu benzoesowego, szybko eliminowanego z organizmu.
Ciąża i karmienie piersią
Lek może być stosowany u kobiet w wieku rozrodczym wyłącznie przy stosowaniu skutecznej metody antykoncepcji — w trakcie leczenia i przez miesiąc po jego zakończeniu. Danych o stosowaniu adapalenu u kobiet w ciąży brak lub są bardzo ograniczone. W badaniach na zwierzętach, w których adapalen podawano doustnie w dużych dawkach o działaniu ogólnoustrojowym, wykazano szkodliwy wpływ na reprodukcję, choć ograniczone doświadczenie z miejscowym stosowaniem adapalenu i nadtlenku benzoilu w ciąży nie wskazuje na szkodliwość we wczesnym jej okresie.
Wobec małej ilości danych i możliwości słabego przenikania adapalenu przez skórę leku nie stosuje się w ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Przy nieoczekiwanym zajściu w ciążę stosowanie się przerywa. Badań nad przenikaniem preparatu do mleka u zwierząt i ludzi po nałożeniu na skórę nie prowadzono; u szczurów adapalen przenikał do mleka po podaniu doustnym i dożylnym, więc ryzyka dla dziecka karmionego piersią nie można wykluczyć. Decyzję o zaprzestaniu karmienia albo o przerwaniu lub czasowym wstrzymaniu leczenia podejmuje się, ważąc korzyść z karmienia dla dziecka i korzyść z leczenia dla matki.
Działania niepożądane
Działań niepożądanych ze strony skóry można spodziewać się u około 10% pacjentów i niemal wszystkie wiążą się z podrażnieniem miejscowym.
Typowe reakcje w miejscu aplikacji mają nasilenie łagodne lub umiarkowane i objawiają się łuszczeniem, suchością, rumieniem i pieczeniem. Występują zwykle wcześnie w trakcie leczenia i stopniowo ustępują z czasem. Radzić sobie z nimi zaleca się kremem nawilżającym, czasowym przejściem na nakładanie co drugi dzień albo krótką przerwą — do powrotu do schematu raz na dobę. Ze strony skóry często notuje się atopowe zapalenie skóry, wyprysk, uczucie pieczenia i podrażnienie; niezbyt często suchość, świąd i wysypkę; z nieznaną częstością alergiczne kontaktowe zapalenie skóry i obrzęk. Ze strony oczu niezbyt często występuje rumień powieki, a z nieznaną częstością jej obrzęk. Niezbyt często możliwe są parestezje w postaci mrowienia w miejscu aplikacji, a z nieznaną częstością opisano uczucie ucisku w gardle.
Przedawkowanie
Preparat przeznaczony jest wyłącznie do stosowania na skórę raz na dobę. Nałożenie nadmiernej ilości nie przyspiesza efektu, lecz powoduje nasilone podrażnienie — i to jest podstawowy scenariusz przedawkowania przy takim leku.
Postępowanie jest proste: stosowanie się przerywa i czeka, aż zmiany na skórze ustąpią. W razie przypadkowego połknięcia preparatu stosuje się odpowiednie leczenie objawowe. Stąd praktyczna zasada: jeśli skóra zareagowała zbyt gwałtownie, nie warto „przeczekiwać” przy dotychczasowej częstości nakładania — lepiej zrobić przerwę i wrócić do leczenia po odbudowie skóry.
Jak uzyskać receptę na Epiduo® Forte online
Liczą się tu dwie okoliczności. Pierwsza: wyboru między stężeniem 0,3% a 0,1% dokonuje lekarz na podstawie nasilenia zmian, a przy ciężkim trądziku guzkowym i guzkowo-torbielowatym leku w ogóle się nie zaleca — takie postacie wymagają innej terapii, a zwłoka zwiększa ryzyko blizn. Druga: preparatu nie stosuje się w ciąży ani u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Obie kwestie rozstrzyga się podczas wizyty, więc pierwsze przepisanie na podstawie ankiety nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji leczenia, które dobrał już dermatolog. W ankiecie podaje się rozpoznanie i kto je postawił, stężenie żelu, od jak dawna jest stosowany i z jakim skutkiem, tolerancję — przede wszystkim obecność łuszczenia, suchości i pieczenia — a także kosmetyki i inne preparaty przeciwtrądzikowe stosowane równolegle. Koniecznie trzeba zgłosić ciążę, jej planowanie oraz stosowaną metodę antykoncepcji. Jeśli zmiany stały się guzkowe albo pojawiły się blizny, trzeba powiedzieć o tym osobno: to powód do zmiany terapii, a nie do przedłużania dotychczasowej. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
