Elocom® - (IR): skład i postać farmaceutyczna
Oznaczenie „IR" to import równoległy: opakowanie sprowadza do Polski inny dostawca z innego kraju Unii Europejskiej. Pozwolenie jest przy tym osobne, stąd i osobna strona, a substancja, stężenie oraz właściwości leku pozostają bez zmian.
Chodzi tu właśnie o maść: 1 g maści zawiera 1 mg mometazonu furoinianu, czyli stężenie wynosi 0,1%. Podłoże maściowe wybrano nieprzypadkowo — zaleca się je przy zmianach suchych, łuszczących się i spękanych, podczas gdy na inne okolice skóry i na owłosioną skórę głowy linia Elocom® ma krem i płyn. W składzie jest stearynian glikolu propylenowego, zdolny sam w sobie podrażnić skórę.
Jak działa Elocom® - (IR)
Mometazonu furoinian to silnie działający kortykosteroid; jego dawna nazwa brzmiała pirośluzan mometazonu. Naniesiony na skórę daje trzy efekty miejscowe: przeciwzapalny, przeciwświądowy i obkurczający naczynia. Mechanizm działania przeciwzapalnego miejscowych kortykosteroidów nie jest w pełni poznany.
To, jak silnie substancja obkurcza naczynia, sprawdzano w badaniach porównawczych. Maść i krem z mometazonem okazały się równie silne lub silniejsze niż walerianian betametazonu, acetonid triamcynolonu, dipropionian betametazonu i acetonid fluocinolonu. W doświadczeniach ze zmianami zapalnymi po promieniach UV, z użyciem spektroskopii odbiciowej, 0,1% krem z mometazonem obkurczał naczynia silniej niż 0,1% kremy z walerianianem betametazonu i dipropionianem betametazonu, a działanie utrzymywało się do 24 h — stąd jednorazowe nakładanie na dobę.
Wskazania do stosowania
Maść jest wskazana do stosowania miejscowego przy objawach zapalnych i świądzie w przypadku dermatoz reagujących na leczenie kortykosteroidami — takich jak łuszczyca i atopowe zapalenie skóry.
Kluczowe są tu słowa „reagujących na leczenie kortykosteroidami". Oddzielają one wskazania od przeciwwskazań: przy zakażeniach, zmianach pasożytniczych i całym szeregu innych schorzeń skóry kortykosteroid nie pomaga, lecz szkodzi, dlatego rozpoznanie przed przepisaniem musi być ustalone, a nie domniemane.
Sposób stosowania i dawkowanie
Maść nanosi się cienką warstwą na chorobowo zmienione miejsca na skórze raz na dobę. To właśnie postać maściowa zalecana jest przy zmianach suchych, łuszczących się i spękanych.
Co do dzieci ulotka jest ostrożna: nie ma wystarczających danych o stosowaniu u dzieci poniżej 2 lat. W każdym wieku stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę kortykosteroidu pozwalającą złagodzić objawy, a zasada ta jest szczególnie ważna w pediatrii. Danych o bezpieczeństwie stosowania dłużej niż 6 tygodni u dzieci również brak.
Przeciwwskazania
Ograniczenia wygodnie omawiać grupami: jedna wiąże się z nietolerancją, pozostałe ze stanami skóry, w których kortykosteroid pogarsza przebieg choroby.
| Grupa | Stany |
|---|---|
| Nietolerancja | Nadwrażliwość na mometazonu furoinian, inne kortykosteroidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą |
| Zapalne dermatozy twarzy | Trądzik pospolity, trądzik różowaty, zapalenie skóry wokół ust |
| Zakażenia skóry | Bakteryjne (liszajec, ropne zapalenie skóry), wirusowe (opryszczka zwykła, półpasiec i ospa wietrzna, brodawki zwykłe, kłykciny kończyste, mięczak zakaźny), pasożytnicze i grzybicze — wywołane przez dermatofity lub drożdżaki |
| Zmiany swoiste | Gruźlica skóry, kiłowe zmiany skórne, odczyny poszczepienne |
| Wybrane okolice i stany | Zanik skóry, świąd okolicy odbytu i narządów płciowych, pieluszkowe zapalenie skóry, uszkodzona i pokryta owrzodzeniami skóra |
Warto zauważyć, że część przeciwwskazań to stany, które pacjent może wziąć za wskazanie. Świąd i zaczerwienienie przy zakażeniu grzybiczym czy trądziku różowatym wyglądają podobnie do zapalenia skóry, ale kortykosteroid w tych przypadkach tylko zaciera obraz i pogarsza proces.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przy pojawieniu się podrażnienia lub skórnej reakcji alergicznej lek natychmiast się odstawia. Kolejne środki ostrożności wynikają z jednej okoliczności — kortykosteroid wchłania się przez skórę, więc leczenie miejscowe może dać efekt ogólnoustrojowy.
- Unika się nakładania na dużą powierzchnię ciała, pod opatrunki okluzyjne, na skórę twarzy i w fałdy skórne, a także długotrwałego leczenia i stosowania u dzieci.
- Skóry przykrywanej pieluszką się nie smaruje: pieluszka działa jak opatrunek okluzyjny.
- U dzieci stosunek powierzchni ciała do masy jest większy niż u dorosłych, więc większe jest prawdopodobieństwo działania ogólnoustrojowego — zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i zespołu Cushinga; przewlekłe leczenie może zaburzyć wzrost i rozwój.
- Leczenia nie przerywa się nagle: po nagłym odstawieniu silnie działającego kortykosteroidu może wystąpić efekt „z odbicia" z nasilonym zaczerwienieniem, pieczeniem i kłującym bólem. Pomaga stopniowe zmniejszanie dawki i wydłużanie odstępów między podaniami.
- Jeśli dołączy się zakażenie, stosuje się leczenie przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze.
- Maści nie stosuje się do oczu ani wokół oczu; unika się jej kontaktu z oczami, otwartymi ranami i błonami śluzowymi.
- Przy łuszczycy potrzebna jest szczególna ostrożność: możliwe są nawrót choroby wskutek rozwoju tolerancji, uogólniona łuszczyca krostkowa i ogólne działanie toksyczne przy zaburzonej ciągłości skóry.
- Kortykosteroidy zmieniają wygląd niektórych zmian chorobowych, przez co postawienie rozpoznania jest trudniejsze.
Na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn lek nie ma wpływu.
Ciąża i karmienie piersią
W ciąży i podczas karmienia piersią leczenie prowadzi się wyłącznie na polecenie lekarza, unikając nakładania na dużą powierzchnię ciała i długotrwałego stosowania. Wystarczających danych o bezpieczeństwie u kobiet w ciąży brak. U ciężarnych zwierząt miejscowe podawanie kortykosteroidów prowadziło do nieprawidłowości rozwoju płodowego, w tym rozszczepu podniebienia i wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrastania; odpowiednich badań kontrolowanych u ludzi nie przeprowadzono, więc ryzyko dla ludzkiego płodu jest nieznane.
Jak przy wszystkich miejscowych glikokortykosteroidach należy uwzględnić możliwość ograniczenia wzrostu płodowego wskutek przeniknięcia substancji przez łożysko. Lek stosuje się w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści uzasadniają ryzyko dla matki lub płodu. Nie wiadomo, czy wchłanianie ogólnoustrojowe przy podaniu miejscowym wystarcza, by lek pojawił się w mleku kobiecym w wykrywalnych ilościach, dlatego karmiącym podaje się go dopiero po starannym rozważeniu ryzyka i korzyści, a przy większych dawkach lub długotrwałej terapii karmienie piersią się przerywa.
Działania niepożądane
Większość reakcji ma charakter miejscowy i powstaje w okolicy nakładania.
- Bardzo rzadko: zapalenie mieszków włosowych, uczucie pieczenia, świąd.
- Częstość nieznana: zakażenia i czyrak; parestezje; kontaktowe zapalenie skóry.
- Częstość nieznana: niedobór barwnika, nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany trądzikopodobne, zanik skóry.
- Częstość nieznana: ból w miejscu stosowania i inne reakcje w miejscu stosowania.
- Dla miejscowych kortykosteroidów ogółem opisano suchą skórę, podrażnienie skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, macerację skóry, potówki i teleangiektazje.
Osobny blok to efekty ogólnoustrojowe. Po zastosowaniu na dużą powierzchnię albo przez dłuższy czas, zwłaszcza pod opatrunkami okluzyjnymi, mometazonu furoinian wchłaniał się do krążenia ogólnego, dlatego możliwe są wszystkie działania niepożądane kortykosteroidów ogólnoustrojowych, w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy. U dzieci i niemowląt dochodzą do tego zaburzenia wzrostu i rozwoju.
Przedawkowanie
Przypadków przedawkowania leku nie opisano. Realne ryzyko wiąże się z długotrwałym stosowaniem miejscowym: może ono zahamować czynność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i wywołać wtórną niewydolność nadnerczy, zwykle odwracalną. Jeśli takie zahamowanie się wykryje, lek odstawia się stopniowo, zmniejsza częstość podawania albo przechodzi na kortykosteroid o słabszym działaniu.
Ilość kortykosteroidu w opakowaniu jest niewielka, więc przy przypadkowym połknięciu działania toksycznego nie będzie albo okaże się ono nieznaczne. W razie przedawkowania rozpoczyna się ogólne leczenie objawowe i wspomagające i kontynuuje tak długo, jak trzeba; objawy ostre są zwykle odwracalne. W razie potrzeby wyrównuje się stężenie elektrolitów, a przy zatruciu przewlekłym kortykosteroid odstawia się stopniowo.
Jak otrzymać receptę na Elocom® - (IR) online
Import równoległy nie zmienia ani składu, ani zasad: to ten sam silnie działający kortykosteroid na receptę. Recepta jest potrzebna dlatego, że lista stanów skórnych, w których maść jest przeciwwskazana, jest dłuższa niż lista wskazań, a odróżnienie dermatozy kortykosteroidowrażliwej od zakażenia grzybiczego czy trądziku różowatego na podstawie samego opisu bywa trudne.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconego leczenia. W ankiecie podaje się rozpoznanie, umiejscowienie i powierzchnię zmian, czas dotychczasowego leczenia, wiek pacjenta oraz to, czy stosowano opatrunki okluzyjne. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę — przychodzi ona jako kod do apteki w Polsce. Jeśli informacji jest za mało, jeśli zmiana wygląda na zakaźną, znajduje się na twarzy lub w fałdach albo pacjent ma mniej niż 2 lata, odmówi wystawienia i skieruje na badanie stacjonarne.
