Duac - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Duac: skład i postać farmaceutyczna

Duac występuje w postaci żelu do stosowania na skórę. Jeden gram żelu zawiera 10 mg klindamycyny w postaci klindamycyny fosforanu oraz 30 mg lub 50 mg nadtlenku benzoilu w postaci nadtlenku benzoilu z wodą — lek dostępny jest w dwóch stężeniach nadtlenku benzoilu.

Żel nakłada się na zmienioną chorobowo skórę cienką warstwą, po uprzednim delikatnym umyciu jej łagodnym środkiem myjącym i dokładnym osuszeniu. Jeśli żel nie wchłania się łatwo, oznacza to, że zastosowano go za dużo. Po nałożeniu należy umyć ręce. Jeszcze jeden szczegół praktyczny: lek może odbarwiać włosy i kolorowe materiały, dlatego jego kontaktu z włosami, tkaninami, meblami i dywanami należy unikać.

Jak działa Duac

Klindamycyna to antybiotyk linkozamidowy o działaniu bakteriostatycznym na tlenowe bakterie Gram-dodatnie i szerokim zakresie działania na bakterie beztlenowe. Linkozamidy wiążą się z podjednostką 23S rybosomu bakteryjnego i hamują wczesną fazę syntezy białka; w dużych stężeniach klindamycyna może działać także bakteriobójczo. Sam klindamycyny fosforan in vitro jest nieaktywny, ale in vivo szybko hydrolizuje do klindamycyny o działaniu przeciwbakteryjnym. Klinicznie jej działanie wykazano w przypadku zaskórników: w dostatecznym stężeniu klindamycyna działa na większość szczepów Propionibacterium acnes, in vitro hamując wszystkie badane hodowle (MIC 0,4 mcg/ml), a stężenie wolnych kwasów tłuszczowych na powierzchni skóry po jej zastosowaniu zmniejszało się z około 14% do 2%.

Nadtlenek benzoilu to lek łagodnie keratolityczny, działający na zaskórniki na wszystkich etapach ich powstawania. Jest czynnikiem utleniającym o działaniu przeciwbakteryjnym wobec Propionibacterium acnes — drobnoustroju występującego w trądziku pospolitym — a ponadto przeciwdziała nadmiernemu wytwarzaniu łoju w trądziku. Oba składniki uzupełniają się więc nawzajem: jeden hamuje bakterie od strony ich syntezy białka, drugi utlenia i jednocześnie działa na zaskórniki oraz wydzielanie łoju.

Wskazania do stosowania

Lek jest wskazany w leczeniu trądziku pospolitego o nasileniu lekkim do umiarkowanego, szczególnie przy zmianach zapalnych, u osób dorosłych i młodzieży od 12 lat.

Przy przepisywaniu należy wziąć pod uwagę oficjalne wskazania dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych. Granica wieku nie jest tu formalnością: bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci poniżej 12 lat nie zostały ustalone, dlatego w tej grupie wiekowej lek nie jest wskazany. Dla pacjentów w podeszłym wieku nie ma specjalnych zaleceń.

Sposób stosowania i dawkowanie

Dorosłym i młodzieży od 12 lat lek nakłada się raz na dobę, wieczorem, na całą chorobowo zmienioną powierzchnię skóry. Zastosowanie większej ilości niż zalecana nie poprawia skuteczności, a może zwiększyć ryzyko podrażnienia skóry — lekarz powinien o tym poinformować pacjenta.

• jeśli wystąpi silne przesuszenie lub łuszczenie się skóry, zmniejsza się częstość stosowania albo czasowo przerywa leczenie;
• wpływ na zmiany zapalne i niezapalne może być zauważalny już w 2.–5. tygodniu leczenia;
• bezpieczeństwa i skuteczności stosowania powyżej 12 tygodni nie określono w badaniach klinicznych;
• leczenia bez przerwy nie powinno się kontynuować dłużej niż 12 tygodni;
• dzieciom poniżej 12 lat leku się nie przepisuje — bezpieczeństwo i skuteczność u nich nie zostały ustalone;
• dla pacjentów w podeszłym wieku nie ma specjalnych zaleceń dotyczących dawkowania.

Osobno warto odnotować, że skuteczności stosowania rzadziej niż raz na dobę nie ustalono. Oznacza to, że przy złej tolerancji wybór jest niewielki: albo czasowo zmniejszyć częstość nakładania, mając świadomość, że dowodów skuteczności takiego schematu brak, albo zrobić przerwę i omówić dalsze postępowanie z lekarzem.

Przeciwwskazania

Leku nie wolno stosować przy nadwrażliwości na klindamycynę, linkomycynę, nadtlenek benzoilu lub którąkolwiek substancję pomocniczą produktu.

Umieszczenie linkomycyny na tej liście nie jest przypadkowe: należy ona do tej samej grupy linkozamidów co klindamycyna, dlatego nietolerancja jednej z nich jest powodem, by z leku zrezygnować.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Główne ostrzeżenie praktyczne dotyczy podrażnienia skóry. W pierwszych tygodniach leczenia u większości pacjentów nasilają się łuszczenie i zaczerwienienie. Zależnie od ich nasilenia można zastosować środek nawilżający niepowodujący powstawania zaskórników, czasowo zmniejszyć częstość nakładania lub częściowo zaprzestać stosowania. Jeśli natomiast miejscowe podrażnienie jest silne — znaczny rumień, silne przesuszenie i świąd, wyraźne uczucie kłucia lub pieczenia — lek się odstawia.

• należy unikać kontaktu leku z ustami, oczami, wargami i błonami śluzowymi oraz z uszkodzoną czy podrażnioną skórą; na wrażliwe obszary nakłada się go ostrożnie, a przy przypadkowym kontakcie skórę obficie przemywa wodą;
• ostrożność jest potrzebna przy odcinkowym zapaleniu jelita, wrzodziejącym zapaleniu okrężnicy lub zapaleniu okrężnicy spowodowanym antybiotykami w wywiadzie;
• przy atopowym zapaleniu skóry lek stosuje się ostrożnie — u takich pacjentów dodatkowo może pojawić się suchość skóry;
• przy jednoczesnym miejscowym stosowaniu innych leków przeciwtrądzikowych możliwe jest skumulowanie podrażnienia, czasem znaczne, zwłaszcza przy środkach złuszczających i ścierających;
• nadtlenek benzoilu może zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne: w trakcie leczenia nie stosuje się lamp UV, unika się lub minimalizuje długą ekspozycję na bezpośrednie światło słoneczne, a gdy jest to niemożliwe, używa kremów z filtrem UV i odzieży ochronnej;
• jeśli pacjent ma oparzenia słoneczne, leczy się je przed rozpoczęciem stosowania leku;
• u pacjentów, którzy niedawno stosowali klindamycynę lub erytromycynę miejscowo albo ogólnoustrojowo, większe jest prawdopodobieństwo wcześniej istniejących, opornych na leczenie przeciwbakteryjne Propionibacterium acnes i flory komensalnej;
• przy stosowaniu antybiotyków w monoterapii może rozwinąć się oporność krzyżowa — na przykład na linkomycynę i erytromycynę.

Osobnej uwagi wymaga jelito. Jeśli u pacjenta wystąpi biegunka długotrwała lub o znacznym nasileniu albo skurcze brzucha, leczenie natychmiast się przerywa: objawy te mogą wskazywać na zapalenie okrężnicy spowodowane stosowaniem antybiotyku. Stosuje się wtedy odpowiednie metody diagnostyczne — oznaczenie Clostridium difficile i toksyn, w razie potrzeby kolonoskopię — i rozważa sposób leczenia zapalenia okrężnicy. Wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn u leku nie wykazano.

Interakcje z innymi lekami

Oficjalnych badań interakcji leku z innymi produktami nie przeprowadzono, dlatego zalecenia opierają się na właściwościach jego składników.

• ostrożność jest potrzebna przy jednoczesnym miejscowym stosowaniu antybiotyków, mydeł leczniczych lub złuszczających, środków oczyszczających skórę, kosmetyków o silnym działaniu wysuszającym i produktów o dużych stężeniach alkoholu lub środków ściągających — możliwe jest skumulowane działanie drażniące;
• leku nie należy stosować równocześnie z produktami zawierającymi erytromycynę z uwagi na możliwe działanie antagonistyczne wobec klindamycyny;
• klindamycyna może działać zwiotczająco na mięśnie i zwiększać siłę działania innych środków zwiotczających, dlatego przy ich łącznym stosowaniu potrzebna jest szczególna ostrożność;
• należy unikać jednoczesnego stosowania z tretynoiną, izotretynoiną i tazarotenem: nadtlenek benzoilu może zmniejszać ich skuteczność i zwiększać podrażnienie skóry;
• jeśli jednoczesne stosowanie takich produktów jest konieczne, aplikuje się je o różnych porach dnia — na przykład jeden rano, drugi wieczorem;
• jednoczesne miejscowe stosowanie produktów z nadtlenkiem benzoilu i preparatów zawierających sulfonamidy może prowadzić do czasowego odbarwienia skóry i włosów na twarzy — na kolor żółty lub pomarańczowy.

Ciąża i karmienie piersią

Brak odpowiednich danych o stosowaniu leku u kobiet ciężarnych, a badań wpływu produktu i nadtlenku benzoilu na reprodukcję oraz rozwój u zwierząt nie prowadzono. Dane o osobnym stosowaniu samego nadtlenku benzoilu i samej klindamycyny u ciężarnych są ograniczone: informacje z niewielkiej liczby ciąż narażonych na klindamycynę w I trymestrze nie wykazują szkodliwego wpływu ani na przebieg ciąży, ani na płód czy noworodka, a w badaniach reprodukcji u szczurów i myszy po podaniu podskórnym lub doustnym klindamycyny nie stwierdzono zmniejszonej płodności ani szkodliwego działania na płód. Bezpieczeństwo stosowania leku u kobiet w ciąży nie zostało określone, dlatego lekarz prowadzący może przepisać go ciężarnej tylko po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka.

Badań u kobiet karmiących piersią nie przeprowadzono. Nadtlenek benzoilu i klindamycyna przenikają przez skórę w małych ilościach, ale nie wiadomo, czy po zastosowaniu leku przenikają do mleka ludzkiego; przy doustnym lub pozajelitowym stosowaniu klindamycyny stwierdzono jej obecność w mleku. Dlatego w okresie karmienia piersią lek stosuje się tylko wtedy, gdy oczekiwane korzyści przeważają nad potencjalnym ryzykiem. Jedno ograniczenie jest bezwzględne: żelu nie nakłada się na skórę w okolicy piersi, aby wykluczyć przypadkowe spożycie leku przez niemowlę.

Działania niepożądane

Wykaz działań niepożądanych obejmuje także te odnoszące się do samych substancji czynnych — nadtlenku benzoilu i klindamycyny. Bardzo często występują świąd, uczucie pieczenia, przesuszenie, rumień i łuszczenie skóry; w ocenie tolerancji zgłaszano je jako objawy w stopniu łagodnym.

• często — ból głowy;
• często — zapalenie skóry i reakcje nadwrażliwości na światło;
• często — ból w miejscu podania;
• niezbyt często — parestezje;
• niezbyt często — wysypka rumieniowa i pogorszenie się trądziku;
• częstość nieznana — pokrzywka;
• częstość nieznana — reakcje alergiczne, w tym nadwrażliwość i reakcje anafilaktyczne;
• częstość nieznana — zapalenie okrężnicy, w tym rzekomobłoniaste, biegunka krwotoczna, biegunka, ból brzucha oraz reakcje w miejscu podania, w tym odbarwienia skóry.

W kluczowym badaniu klinicznym leku wszystkich pacjentów oceniano pod kątem zaczerwienienia, przesuszenia, łuszczenia się, świądu oraz pieczenia i kłucia skóry. Właśnie dlatego reakcje skórne opisano tu dokładniej niż pozostałe: są spodziewane, najczęściej mają przebieg łagodny i wymagają raczej korekty schematu nakładania niż odstawienia — ale przy silnym podrażnieniu lek jednak się odstawia.

Przedawkowanie

Zastosowanie nadmiernej ilości leku może spowodować ciężkie podrażnienie skóry. W takim wypadku stosowanie się przerywa, aż stan skóry ulegnie poprawie, i podejmuje działania przynoszące ulgę podrażnionej skórze.

Nadtlenek benzoilu po zastosowaniu na skórę zwykle nie wchłania się w ilości wystarczającej do działania ogólnoustrojowego. Z klindamycyną jest inaczej: po nałożeniu nadmiernej ilości może ona wchłonąć się w ilości wystarczającej do wystąpienia działań ogólnoustrojowych. W razie przypadkowego doustnego przyjęcia leku mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe podobne do występujących po klindamycynie o działaniu ogólnoustrojowym; pacjenta leczy się wtedy objawowo lub zgodnie z lokalnymi wymogami Krajowego Centrum Informacji Toksykologicznej.

Jak otrzymać receptę na Duac online

Żel z klindamycyną i nadtlenkiem benzoilu wydawany jest na receptę. Kuracja jest ograniczona czasowo: leczenie bez przerwy nie powinno trwać dłużej niż 12 tygodni, a pierwsze efekty zwykle widać w 2.–5. tygodniu.

Podczas konsultacji online lekarz oceni charakter i nasilenie zmian, zapyta o nietolerancję linkozamidów, choroby jelit w wywiadzie, inne stosowane środki na trądzik i retinoidy, a przy istniejących wskazaniach wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.