Dicortineff: skład i postać leku
Jeden mililitr zawiesiny do oczu i uszu zawiera 2500 j.m. neomycyny w postaci siarczanu, 25 j.m. gramicydyny i 1 mg octanu fludrokortyzonu. To preparat złożony: dwa antybiotyki i glikokortykosteroid.
Postać jest nietypowa — ta sama zawiesina jest przeznaczona i do oczu, i do uszu. Stąd zasada wyniesiona w ostrzeżeniach do osobnego zdania: produkt stosuje się wyłącznie do oczu lub uszu i do niczego innego nie jest przeznaczony.
Jak działa Dicortineff
Połączenie neomycyny z gramicydyną sprawia, że spektrum przeciwbakteryjne leku jest szerokie, a dodatek fludrokortyzonu zmniejsza odczyny zapalne i uczuleniowe. Neomycyna działa bakteriobójczo na tlenowe pałeczki Gram-ujemne, między innymi Enterobacteriaceae i Campylobacter, oraz na gronkowce, w tym szczepy oporne na metycylinę; wobec enterokoków, paciorkowców i Listeria jej działanie jest zmienne.
Ważne jest też to, czego neomycyna nie robi: działa na Mycobacterium tuberculosis, natomiast nie działa na Pseudomonas aeruginosa i Serratia marcescens. Gramicydyna, polipeptyd, działa bakteriostatycznie i bakteriobójczo na większość tlenowych i beztlenowych ziarniaków Gram-dodatnich oraz na mykobakterie. Fludrokortyzon działa przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo, łagodzi świąd i pieczenie oraz zmniejsza obrzęk.
Wskazania do stosowania
W okulistyce preparat jest wskazany w stanach zapalnych gałki ocznej, błony naczyniowej, spojówek i brzegów powiek. W laryngologii — w stanach zapalnych ucha zewnętrznego i środkowego, stanach zapalnych ucha po zabiegach operacyjnych oraz stanach pourazowych zewnętrznego przewodu słuchowego.
Wspólny mianownik tych wskazań jest jeden: zapalenie, w którym potrzebny jest zarówno składnik przeciwbakteryjny, jak i przeciwzapalny. Lek stosuje się u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 2 lat.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkowanie różni się w zależności od tego, dokąd lek się podaje, i tego nie wolno pomylić.
| Dokąd | Jak stosować |
| Do oka | 1–2 krople do worka spojówkowego 2–5 razy na dobę |
| Do ucha | 2–4 krople do przewodu słuchowego na opatrunku 2–4 razy na dobę; preparat można też zakraplać bezpośrednio do przewodu słuchowego |
| Pozycja przy zakraplaniu do ucha | Pacjent leży uchem zwróconym do góry i po zakropleniu pozostaje w pozycji leżącej przez około 15 minut |
| Czas leczenia | Do 2 dni po ustaniu objawów, lecz nie dłużej niż 7 dni |
Ograniczenie do siedmiu dni nie jest formalnością. W przypadku braku poprawy klinicznej leczenie preparatem złożonym z kortykosteroidu i antybiotyku nie powinno trwać dłużej niż 7 dni: jeśli w tym czasie poprawy nie ma, rzecz nie dotyczy zakażenia, na które lek jest obliczony, a kontynuacja tylko zwiększa ryzyko nadkażenia i powikłań steroidowych.
Przeciwwskazania
Pierwsze przeciwwskazanie jest ogólne: nadwrażliwość na substancje czynne, na inne antybiotyki aminoglikozydowe lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Drugie również: wirusowe, gruźlicze lub grzybicze zakażenia oka albo ucha — lek na nie nie działa, a kortykosteroid może pogorszyć przebieg.
Pozostałe przeciwwskazania zależą od miejsca podania. Przy stosowaniu do oka lek jest przeciwwskazany w chorobach połączonych z ubytkami nabłonka rogówki oraz przy jaskrze. Przy stosowaniu do ucha — przy perforacji błony bębenkowej. To ostatnie przeciwwskazanie jest szczególnie istotne: przedostanie się preparatu do ucha środkowego może wywołać piekący ból, a nawet uszkodzenie nerwu słuchowego.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Produktu nie należy stosować długotrwale, ponieważ może dojść do nadkażeń bakteryjnych i grzybiczych. Kortykosteroidy zmniejszają odporność na zakażenia, sprzyjają powstawaniu zakażeń bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych oraz maskują kliniczne objawy zakażenia — przy przeciągniętym leczeniu obraz choroby może więc stać się mniej widoczny, a nie korzystniejszy.
- Ciśnienie wewnątrzgałkowe i soczewka. Długotrwałe stosowanie w chorobach oczu może u osób predysponowanych podwyższyć ciśnienie śródgałkowe, a nawet doprowadzić do zaćmy posteroidowej. Długotrwałe podawanie sterydów do oczu może wywołać nadciśnienie oczne lub jaskrę z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, zmniejszeniem ostrości widzenia i ubytkami w polu widzenia oraz tylną zaćmę podtorebkową. Przy długim leczeniu kortykosteroidami ciśnienie wewnątrzgałkowe sprawdza się regularnie i często.
- Ścieńczenie rogówki i twardówki. W chorobach powodujących zmniejszenie grubości rogówki i twardówki miejscowe stosowanie kortykosteroidów prowadziło do perforacji; ryzyko jest szczególnie duże przy długim leczeniu.
- Błona bębenkowa. Szczególna ostrożność jest potrzebna przy podejrzeniu jej perforacji: przedostanie się preparatu do ucha środkowego może wywołać piekący ból, a nawet uszkodzenie nerwu słuchowego.
- Aminoglikozydy. U części pacjentów może wystąpić nadwrażliwość na miejscowo zastosowane aminoglikozydy, w tym nadwrażliwość krzyżowa na inne leki z tej grupy; przy jej objawach stosowanie się przerywa. Poważne działania niepożądane — neurotoksyczność, ototoksyczność i nefrotoksyczność — występowały u pacjentów otrzymujących neomycynę ogólnoustrojowo lub stosujących ją na otwarte rany i uszkodzoną skórę; przy podaniu do oka takich przypadków nie zgłaszano, ale przy jednoczesnym stosowaniu ogólnym aminoglikozydu potrzebna jest ostrożność.
Interakcje z innymi lekami
W literaturze opisano interakcje poszczególnych składników — neomycyny, gramicydyny i fludrokortyzonu — z różnymi związkami, ale dotyczy to innych postaci farmaceutycznych, podawanych doustnie lub dożylnie.
Podczas stosowania preparatu w postaci zawiesiny do oczu i uszu niewielkie ilości substancji czynnych mogą sporadycznie przenikać do krążenia ogólnego — może się to zdarzyć przy długotrwałym zakraplaniu i przy znacznym przekroczeniu zalecanego dawkowania. W takich przypadkach możliwe są interakcje z lekami zwiotczającymi mięśnie oraz przeciwzakrzepowymi. Ponadto fludrokortyzon osłabia działanie leków przeciwcukrzycowych, a jednoczesne podawanie inhibitorów CYP3A, w tym produktów zawierających kobicystat, zwiększa ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidu; takiego łączenia należy unikać, chyba że korzyść przewyższa ryzyko, a wtedy pacjenta trzeba obserwować.
Ciąża i karmienie piersią
Brak danych lub istnieją tylko ograniczone dane dotyczące stosowania produktu u kobiet w ciąży. Miejscowe podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może powodować nieprawidłowości w rozwoju płodu, w tym rozszczep podniebienia i opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego; dla płodu ludzkiego ryzyko to jest bardzo małe. Przy podawaniu antybiotyków aminoglikozydowych w ciąży istnieje jednak ryzyko działania ototoksycznego na płód, dlatego krople do oczu i uszu w postaci zawiesiny nie są zalecane u kobiet ciężarnych.
Nie wiadomo, czy miejscowo zastosowane neomycyna, gramicydyna i fludrokortyzon przenikają do mleka. Ponieważ podane ogólnoustrojowo kortykosteroidy i aminoglikozydy mogą przenikać do mleka, ryzyka dla dziecka karmionego piersią nie można wykluczyć. Decyzja, czy przerwać karmienie piersią, czy zaprzestać leczenia, należy do lekarza i uwzględnia korzyści z karmienia dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla kobiety. Brak danych dotyczących wpływu produktu na płodność.
Działania niepożądane
Produkt jest zazwyczaj dobrze tolerowany i zwykle nie wywołuje istotnych działań niepożądanych. Z nieznaną częstością możliwe są reakcje nadwrażliwości, zwykle typu opóźnionego, prowadzące do podrażnienia, pieczenia, kłucia, swędzenia i zapalenia skóry. Ze strony oka rzadko obserwuje się niespecyficzne zapalenie spojówek lub reakcje uczuleniowe, a z nieznaną częstością — świąd lub pieczenie spojówek.
Pozostałe działania niepożądane wiążą się ze składnikiem steroidowym i z czasem leczenia. W chorobach powodujących rozrzedzenie rogówki lub twardówki ryzyko perforacji jest większe, zwłaszcza po długotrwałym leczeniu. Miejscowo stosowane sterydy do oka mogą powodować wzrost ciśnienia śródgałkowego z uszkodzeniem nerwu wzrokowego, zmniejszeniem ostrości widzenia i ubytkami w polu widzenia, a intensywne lub długotrwałe podawanie może prowadzić do tylnej zaćmy podtorebkowej. Właśnie dlatego ograniczenie kuracji do siedmiu dni ma sens praktyczny.
Przedawkowanie
Przypadkowe wypicie zawiesiny nie powoduje ciężkich działań niepożądanych. Wskazane jest rozcieńczenie spożytego leku podaniem płynów.
Praktycznie istotniejsze od jednorazowego przedawkowania jest systematyczne przekraczanie dawki i czasu stosowania. To właśnie przy długotrwałym zakraplaniu i znacznym przekroczeniu zalecanych dawek substancje czynne mogą przenikać do krążenia ogólnego, a powikłania steroidowe ze strony oka rozwijają się tym prawdopodobniej, im dłużej trwa leczenie.
Jak uzyskać receptę na Dicortineff online
Leku nie można stosować „na ślepo”: przy zakażeniach wirusowych, gruźliczych i grzybiczych jest przeciwwskazany, przy jaskrze i ubytkach nabłonka rogówki również, a przy podejrzeniu perforacji błony bębenkowej zakraplanie go do ucha jest niebezpieczne. Odróżnienie tych stanów bez badania nie jest możliwe, dlatego pierwsze zlecenie na podstawie ankiety jest nieracjonalne.
Konsultacja online nadaje się, gdy rozpoznanie postawił okulista lub laryngolog, a także do kontynuacji rozpoczętego leczenia. W ankiecie podaj, dokąd zlecono lek — do oka czy do ucha — rozpoznanie i to, kto je postawił, oraz od ilu dni stosujesz krople: kuracja nie powinna przekraczać 7 dni i trwa najwyżej 2 dni po ustąpieniu objawów. Koniecznie zgłoś jaskrę i podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, uszkodzenia rogówki, przebyte operacje oka lub ucha, podejrzenie perforacji błony bębenkowej, wyciek z ucha i pogorszenie słuchu. Osobno podaj uczulenie na neomycynę i inne aminoglikozydy, przyjmowanie aminoglikozydów ogólnoustrojowo, leków przeciwzakrzepowych, zwiotczających mięśnie i przeciwcukrzycowych, a także ciążę, jej planowanie i karmienie piersią. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
