Dalacin® C: skład i postać leku
Jedna kapsułka zawiera 75 mg, 150 mg lub 300 mg chlorowodorku klindamycyny. Kapsułkę należy popić pełną szklanką wody. Poza kapsułkami dostępne są granulat do sporządzania syropu zawierający 75 mg chlorowodorku palmitynianu klindamycyny w 5 ml oraz roztwór do wstrzykiwań i infuzji 150 mg/ml.
Trzy moce kapsułek i dwie dodatkowe postacie istnieją nie dla asortymentu, lecz dlatego, że dawkę liczy się tu według masy ciała. Kapsułki podaje się tylko tym dzieciom, które potrafią je połknąć; małym dzieciom zaleca się granulat do sporządzania syropu i ta sama postać jest potrzebna zawsze, gdy dokładne odmierzenie dawki w mg/kg masy ciała kapsułkami nie jest możliwe.
Jak działa Dalacin® C
Klindamycyna jest półsyntetyczną pochodną linkomycyny. Działa przede wszystkim bakteriostatycznie, a także bakteriobójczo — w stopniu zależnym od stężenia w miejscu zakażenia i od wrażliwości drobnoustrojów. Wrażliwe na nią są ziarenkowce tlenowe Gram-dodatnie: Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, w tym szczepy wytwarzające penicylinazę, oraz Streptococcus spp., zwłaszcza Streptococcus pneumoniae i Streptococcus pyogenes grupy A. Działa też na beztlenowce — Bacteroides spp. włącznie z Bacteroides fragilis, Fusobacterium spp., Propionibacterium spp., Eubacterium spp., Actinomyces spp., Peptococcus i Peptostreptococcus, a także Mobiluncus spp., Gardnerella vaginalis i Mycoplasma hominis.
Równie ważne jest to, że na klindamycynę zwykle oporne są: Enterococcus spp., tlenowe pałeczki Gram-ujemne, Nocardia, Neisseria meningitidis, metycylinooporne szczepy Staphylococcus aureus i szczepy Haemophilus influenzae. Laseczki rodzaju Clostridium są bardziej oporne niż większość innych beztlenowców: większość szczepów Clostridium perfringens jest wrażliwa, ale Clostridium sporogenes i Clostridium tertium są często oporne, dlatego oznaczenie wrażliwości jest konieczne. Oporność na linkomycynę oznacza całkowitą oporność krzyżową na klindamycynę, oporność na erytromycynę — częściową, natomiast na penicyliny oporność krzyżowa się nie rozciąga. Po podaniu doustnym klindamycyna wchłania się szybko i prawie całkowicie, wiąże się z białkami osocza w 80–94%, dobrze przenika do tkanek i osiąga wysokie stężenie w tkance kostnej, przenika przez łożysko i do mleka matki. Wydalana jest przede wszystkim z żółcią po przejściu przez wątrobę: około dwóch trzecich z kałem i jedna trzecia z moczem. Okres półtrwania wynosi około 3 godzin u dorosłych i około 2 godzin u dzieci; hemodializą lek nie jest usuwany.
Wskazania do stosowania
Klindamycyna jest wskazana w zakażeniach bakteryjnych wywołanych przez drobnoustroje na nią wrażliwe: zakażeniach kości i stawów; zapaleniu ucha środkowego, gardła i zatok; zakażeniach zębów i jamy ustnej; zakażeniach dolnych dróg oddechowych; zakażeniach w obrębie miednicy i jamy brzusznej; zakażeniach żeńskich narządów płciowych; zakażeniach skóry i tkanek miękkich; płonicy; posocznicy i zapaleniu wsierdzia.
Wskazaniom towarzyszą trzy ograniczenia i są one istotniejsze niż sama lista. Produkt należy stosować wyłącznie w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych. W ciężkim przebiegu choroby wskazana jest postać dożylna, a przy zapaleniu wsierdzia lub posocznicy leczenie zaleca się rozpoczynać właśnie od podania dożylnego. Wreszcie, planując zastosowanie leku, lekarz powinien wziąć pod uwagę nie tylko rodzaj zakażenia, lecz także ryzyko biegunki: notowano przypadki zapalenia okrężnicy występującego nawet 2 lub 3 tygodnie po podaniu produktu.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dorosłym i młodzieży powyżej 14 lat, zależnie od miejsca i stopnia nasilenia zakażenia, podaje się od 600 mg do 1,8 g na dobę w 3 lub 4 dawkach podzielonych. Dzieciom w wieku od ponad 4 tygodni do 14 lat dawkę wylicza się według masy ciała — 8–25 mg klindamycyny na kilogram na dobę, również w 3 lub 4 równych dawkach podzielonych. W zakażeniach wywołanych przez paciorkowce β-hemolizujące leczenie kontynuuje się przez co najmniej 10 dni, niezależnie od wieku.
| Moc kapsułki | Dla kogo jest przeznaczona |
| 75 mg | Dzieci od 4 tygodni do 14 lat, które potrafią połykać kapsułki; przy braku możliwości dokładnego odmierzenia dawki stosuje się granulat do syropu 75 mg/5 ml |
| 150 mg | Dorośli i młodzież powyżej 14 lat; u dzieci — jeśli dawka daje się dokładnie odmierzyć kapsułkami |
| 300 mg | Dorośli i młodzież powyżej 14 lat: 2–6 kapsułek na dobę, czyli 600 mg — 1,8 g |
| Roztwór 150 mg/ml | Ciężki przebieg choroby; początek leczenia przy zapaleniu wsierdzia i posocznicy |
Przy dawce dobowej do 900 mg oraz u dzieci do 14 lat stosuje się postacie o mniejszej zawartości substancji czynnej. Przy zaburzeniach czynności wątroby o średnim i znacznym stopniu ciężkości okres półtrwania się wydłuża, ale przy podawaniu co 8 godzin zmniejszenie dawki nie jest konieczne; przy zaawansowanej niewydolności wątroby monitoruje się stężenie klindamycyny w osoczu i w zależności od wyników zmniejsza dawkę lub wydłuża odstępy. Przy niewydolności nerek okres półtrwania wydłuża się nieznacznie i zmniejszenie dawki nie jest konieczne nawet w ciężkiej niewydolności, o ile lek podaje się co 8 godzin; przy ciężkiej niewydolności lub bezmoczu monitoruje się stężenie w osoczu i w razie potrzeby wydłuża odstęp do 8 lub nawet 12 godzin. U pacjentów hemodializowanych dodatkowa dawka przed zabiegiem ani po nim nie jest potrzebna, ponieważ dializą klindamycyna nie jest usuwana.
Przeciwwskazania
Pierwszym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na klindamycynę lub linkomycynę, między którymi dochodzi do alergicznych reakcji krzyżowych, a także na jakikolwiek inny składnik preparatu.
Dwa pozostałe przeciwwskazania są w istocie wskazaniem na bezużyteczność leku, a nie na jego niebezpieczeństwo. Klindamycyny nie należy stosować w zakażeniach dróg oddechowych wywołanych przez wirusy: na wirusy nie działa. Nie nadaje się też do leczenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, ponieważ osiągalne stężenie antybiotyku w płynie mózgowo-rdzeniowym jest zbyt niskie. Ze względu na zawartość laktozy preparat nie nadaje się dla pacjentów z niedoborem laktazy, nietolerancją galaktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy i galaktozy.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy biegunki. Gdy się pojawi, zwłaszcza ciężka i uporczywa, należy podejrzewać rzekomobłoniaste zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, w większości przypadków wywołane przez Clostridium difficile. W takiej sytuacji rozważa się przerwanie podawania preparatu i wdraża odpowiednie leczenie: doustnie metronidazol, a w ciężkich przypadkach wankomycynę. Środków hamujących perystaltykę jelitową ani innych działających zapierająco podawać nie wolno — zatrzymują toksynę w jelicie i pogarszają przebieg.
- Ostrożność przy chorobach towarzyszących. Jest potrzebna przy zaburzeniach czynności wątroby, przy zaburzeniach przewodnictwa nerwowo-mięśniowego — miastenii i chorobie Parkinsona — oraz przy chorobach żołądka i jelit w wywiadzie, na przykład przy przebytym zapaleniu jelita grubego.
- Długotrwałe leczenie. Przy stosowaniu dłużej niż 3 tygodnie regularnie kontroluje się morfologię krwi oraz wskaźniki czynności wątroby i nerek.
- Nadkażenie. Długotrwałe lub powtarzane stosowanie klindamycyny może prowadzić do nadkażeń lub nadmiernego rozwoju opornych bakterii i drożdżaków.
- Uczulenie na penicylinę. Klindamycynę można na ogół stosować u pacjentów uczulonych na penicylinę, należy jednak zachować ostrożność.
Interakcje z innymi lekami
Klindamycyny nie należy stosować jednocześnie z erytromycyną: in vitro obserwowano antagonistyczne oddziaływanie tych leków na bakterie. To nie formalne ograniczenie, lecz bezpośrednia konsekwencja mechanizmu: oba antybiotyki konkurują o ten sam cel w komórce bakteryjnej, więc razem działają gorzej niż każdy z osobna. Z tego samego powodu drobnoustroje oporne na linkomycynę są oporne również na klindamycynę.
Druga istotna interakcja wiąże się ze zdolnością klindamycyny do hamowania przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego: może ona wzmacniać działanie środków zwiotczających — eteru, tubokuraryny, halogenków pankuronium. Trzeba o tym koniecznie poinformować, jeśli planowana jest operacja w znieczuleniu ogólnym. Osobno odnotowano, że skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych stosowanych jednocześnie z klindamycyną była kwestionowana, dlatego na czas leczenia rozsądnie jest stosować dodatkową metodę antykoncepcji.
Ciąża i karmienie piersią
Lek zaliczono do kategorii B. W okresie ciąży można go stosować jedynie w razie zdecydowanej konieczności. W okresie laktacji nie należy go stosować.
Takie sformułowanie wynika z farmakokinetyki: klindamycyna przenika przez łożysko i do mleka matki. Praktyczny wniosek dla kobiety ciężarnej lub karmiącej jest prosty: decyzję podejmuje lekarz, zestawiając ciężkość zakażenia z możliwością wyboru innego antybiotyku, a przy zleceniu leku w okresie karmienia omawia się czasowe przerwanie karmienia piersią. Samodzielnie kontynuować przyjmowanie leku rozpoczęte przed ciążą nie należy.
Działania niepożądane
Najczęściej występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, bóle brzucha lub biegunka; zdarza się też zapalenie przełyku i błony śluzowej jamy ustnej. Rzadko pojawiają się rzekomobłoniaste zapalenie jelit, alergie w postaci odropodobnej wysypki, świądu i pokrzywki, objawy hamowania przewodzenia nerwowo-mięśniowego oraz zaburzenia obrazu krwi: trombocytopenia, leukopenia, eozynofilia, neutropenia, granulocytopenia i agranulocytoza. Dość rzadko dochodzi do przemijającego zwiększenia aktywności aminotransferaz w surowicy.
Bardzo rzadko odnotowuje się obrzęki — obrzęk Quinckego i obrzęki stawów — gorączkę polekową, rumień wielopostaciowy, w tym zespół Stevensa-Johnsona, oraz zespół Lyella; również bardzo rzadko obserwuje się świąd i zapalenie pochwy oraz złuszczające pęcherzowe zapalenie skóry. Sporadycznie możliwe są reakcje anafilaktoidalne, ciężkie reakcje nadwrażliwości i zapalenie wielostawowe. W pojedynczych przypadkach może rozwinąć się przemijające zapalenie wątroby z żółtaczką cholestatyczną.
Przedawkowanie
Bardzo rzadko opisywano ciężkie reakcje alergiczne: odczyny surowicze, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne aż do wstrząsu anafilaktycznego. Swoista odtrutka nie jest znana.
Brak odtrutki oznacza, że pomoc przy przedawkowaniu jest objawowa, a najlepszym sposobem, by go uniknąć, jest dokładne wyliczenie dawki. Największe ryzyko pomyłki dotyczy dzieci: dawkę liczy się u nich w miligramach na kilogram masy ciała, a jeśli potrzebnej ilości nie da się złożyć z całych kapsułek, trzeba użyć granulatu do syropu, a nie dzielić kapsułki na oko.
Jak uzyskać receptę na Dalacin® C online
Klindamycyna przeznaczona jest do leczenia ciężkich zakażeń bakteryjnych, a przy zapaleniu wsierdzia i posocznicy leczenie zaczyna się od podania dożylnego. Takie stany wymagają badania bezpośredniego, a w miarę możliwości również oznaczenia wrażliwości drobnoustroju, dlatego zlecenie leku na podstawie samej ankiety nie jest możliwe.
Konsultacja online jest właściwa do kontynuacji zleconego kursu albo do ponownego zlecenia przy już ustalonym rozpoznaniu. W ankiecie podaj, jakie zakażenie jest leczone i kto postawił rozpoznanie, zleconą dawkę i liczbę dawek na dobę, od ilu dni trwa leczenie, a przy zakażeniu paciorkowcowym pamiętaj o minimalnym kursie 10 dni. Koniecznie zgłoś choroby wątroby i nerek, miastenię lub chorobę Parkinsona, przebyte zapalenie jelita grubego bądź inne choroby jelit, ciążę i karmienie piersią. Osobno wymień uczulenie na klindamycynę, linkomycynę lub penicylinę, przyjmowanie erytromycyny i innych makrolidów, doustnych środków antykoncepcyjnych, a także planowane operacje w znieczuleniu ogólnym. I od razu powiadom lekarza, jeśli w trakcie leczenia pojawiła się biegunka. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
