Berodual® N: skład i postać leku
Jedna dawka inhalacyjna zawiera 50 µg bromowodorku fenoterolu i 21 µg bromku ipratropiowego jednowodnego, co odpowiada 20 µg bromku ipratropiowego bezwodnego. Nowy pojemnik zawiera 200 dawek inhalacyjnych, czyli rozpyleń.
Litera „N” w nazwie oznacza skład bez chlorofluorowęglowodorów. Pacjenci przechodzący z wcześniejszych aerozoli powinni wiedzieć, że smak może się nieco różnić, ale nie wpływa to w żaden sposób na bezpieczeństwo i skuteczność, a produkt jest równoważny aerozolom zawierającym CFC.
Jak działa Berodual® N
Produkt zawiera dwie substancje czynne o działaniu rozszerzającym oskrzela: bromek ipratropiowy o mechanizmie antycholinergicznym oraz bromowodorek fenoterolu pobudzający receptory β-adrenergiczne. Takie połączenie pozwala oddziaływać na światło oskrzeli dwiema niezależnymi drogami naraz.
Bromek ipratropiowy to czwartorzędowa sól amoniowa o właściwościach antycholinergicznych, czyli parasympatykolitycznych. Z badań przedklinicznych wynika, że będąc antagonistą acetylocholiny — neuroprzekaźnika uwalnianego z nerwu błędnego — hamuje on odruchy przewodzone drogą tego nerwu. Środki antycholinergiczne zapobiegają wzrostowi wewnątrzkomórkowego stężenia cyklicznego guanozynomonofosforanu spowodowanego oddziaływaniem acetylocholiny na receptory muskarynowe w mięśniach gładkich oskrzeli.
Wskazania do stosowania
Produkt jest wskazany jako środek rozszerzający oskrzela w zapobieganiu i leczeniu objawów przewlekłych schorzeń obturacyjnych dróg oddechowych z odwracalnym skurczem oskrzeli: astmy oskrzelowej oraz w szczególności przewlekłego zapalenia oskrzeli z rozedmą płuc lub bez niej.
Do wskazania od razu dołączono istotne zastrzeżenie: u pacjentów z astmą oskrzelową lub POChP należy rozważyć jednoczesne leczenie przeciwzapalne, kierując się obowiązującymi standardami leczenia tych chorób. Lek rozszerzający oskrzela znosi objaw, ale nie wpływa na zapalenie leżące u podstaw choroby.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkowanie dostosowuje się do indywidualnych potrzeb pacjenta. Jeżeli nie zalecono inaczej, u dorosłych i dzieci powyżej 6 lat stosuje się poniższe schematy. U dzieci lek można stosować jedynie na zlecenie lekarza i pod nadzorem osoby dorosłej. Przed pierwszym użyciem trzeba dwukrotnie nacisnąć zawór dozujący.
- Ostry napad astmy. W wielu przypadkach 2 rozpylenia wystarczają do natychmiastowego usunięcia objawów. W cięższych przypadkach, gdy po 5 minutach nie uzyskano znaczącej poprawy w oddychaniu, można zastosować dodatkowe 2 rozpylenia.
- Jeżeli napad nie ustąpił po 4 rozpyleniach, konieczna może okazać się większa liczba rozpyleń — wtedy pacjent powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem lub z najbliższym szpitalem.
- Leczenie okresowe i długotrwałe. Jedna dawka to 1 lub 2 rozpylenia, maksymalnie do 8 rozpyleń na dobę; przeciętnie 1–2 rozpylenia 3 razy na dobę.
- Dbałość o inhalator. Ustnik należy zawsze utrzymywać w czystości i przemywać ciepłą wodą; jeśli użyto mydła lub detergentu, ustnik trzeba starannie wypłukać czystą wodą. Ustnik zaprojektowano wyłącznie do tego leku, a samego leku nie należy stosować z innym ustnikiem.
- Kontrola zawartości. Pojemnik nie jest przezroczysty, więc nie da się sprawdzić, czy jest pusty. Po wykorzystaniu wszystkich dawek może w nim pozostać niewielka ilość roztworu, ale nie należy jej stosować: nie ma pewności, że dostarczona dawka będzie właściwa. Pojemnik jest pod ciśnieniem i w żadnym wypadku nie wolno go otwierać ani wystawiać na temperaturę powyżej 50 °C.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazań jest niewiele i dzielą się na alergiczne oraz kardiologiczne.
- Nadwrażliwość na bromowodorek fenoterolu, substancje atropinopodobne lub jakąkolwiek substancję pomocniczą produktu.
- Zaporowa kardiomiopatia przerostowa.
- Zaburzenia rytmu z przyspieszoną czynnością serca, czyli tachyarytmia.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy nie pojedynczej dawki, lecz tendencji. Konieczność zwiększania dawki agonisty receptora β2, by kontrolować pogarszającą się drożność oskrzeli, wskazuje na utratę kontroli nad przebiegiem choroby. Ciągłe zwiększanie dawek powyżej zalecanych i przez dłuższy czas jest niewskazane i ryzykowne: w takim przypadku plan leczenia trzeba rozważyć ponownie, zwracając szczególną uwagę na terapię przeciwzapalną kortykosteroidami wziewnymi, by zapobiec zagrażającemu życiu pogorszeniu. W razie ostrej, szybko nasilającej się duszności pacjent powinien bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem. Przy łagodnym przebiegu astmy i POChP bardziej wskazane bywa podawanie leku doraźnie niż regularnie.
- Stany wymagające oceny korzyści i ryzyka. Niedostatecznie kontrolowana cukrzyca, ostatnio przebyty zawał serca i ciężkie schorzenia serca lub naczyń, nadczynność tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy. Ma to szczególne znaczenie przy dawkach większych niż zalecane.
- Potas. Stosowanie agonistów receptora β2 może wywoływać potencjalnie groźne zmniejszenie stężenia potasu we krwi.
- Układ moczowy i oczy. Ostrożność jest potrzebna przy przeroście gruczołu krokowego, zwężeniu szyi pęcherza moczowego i predyspozycji do jaskry z wąskim kątem.
- Dostanie się aerozolu do oka. Notowano pojedyncze przypadki rozszerzenia źrenic, zwiększenia ciśnienia śródgałkowego, jaskry z wąskim kątem i bólu oka. Ból lub dyskomfort oka, niewyraźne widzenie, aureola wzrokowa czy kolorowe widzenie wraz z zaczerwienieniem oczu mogą być objawami ostrej jaskry z wąskim kątem: należy rozpocząć leczenie kroplami zwężającymi źrenicę i natychmiast zasięgnąć opinii specjalisty. Dlatego techniki inhalacji warto uczyć się u lekarza.
- Pozostałe. Inne sympatykomimetyki rozszerzające oskrzela stosuje się jednocześnie z tym lekiem wyłącznie pod kontrolą lekarza. Pacjenci z mukowiscydozą są bardziej podatni na zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego. Możliwe są reakcje nadwrażliwości — rzadkie przypadki pokrzywki, obrzęku naczynioruchowego, wysypki, skurczu oskrzeli, obrzęku gardła i anafilaksji.
Interakcje z innymi lekami
Inne leki β-adrenergiczne i antycholinergiczne, a także pochodne ksantynowe, na przykład teofilina, mogą nasilać działanie rozszerzające oskrzela — ale jednocześnie i działania niepożądane. Sytuacja odwrotna jest równie istotna: równoczesne podawanie leków blokujących receptory β-adrenergiczne może wywołać potencjalnie niebezpieczne zmniejszenie efektu rozszerzania oskrzeli.
Osobnej uwagi wymaga potas. Hipokaliemia wywołana agonistami receptora β2 może nasilić się przy jednoczesnym leczeniu pochodnymi ksantyny, kortykosteroidami lub lekami moczopędnymi, co ma szczególne znaczenie u pacjentów z ciężką obturacją dróg oddechowych. U chorych leczonych digoksyną hipokaliemia zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca, a niedotlenienie może pogłębiać niekorzystny wpływ zmniejszonego stężenia potasu na rytm; w takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia potasu w surowicy. Ostrożność jest potrzebna także u pacjentów przyjmujących inhibitory MAO lub trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, ponieważ mogą one wzmagać działanie agonistów receptorów β-adrenergicznych. Inhalacja halogenowych leków anestetycznych, takich jak halotan, trójchloroetylen i enfluran, może wzmagać wpływ agonistów β na układ sercowo-naczyniowy.
Ciąża i karmienie piersią
Dane przedkliniczne i dostępne dane kliniczne nie dostarczyły dowodów niekorzystnego oddziaływania fenoterolu ani ipratropium w okresie ciąży. Należy jednak zachować zwykłe środki ostrożności dotyczące stosowania leków w ciąży, szczególnie w jej I trymestrze. Jest też osobna okoliczność, o której trzeba wiedzieć zawczasu: lek hamuje czynność skurczową macicy.
Badania przedkliniczne wykazały, że bromowodorek fenoterolu przenika do mleka kobiecego. Nie wiadomo, czy przenika do niego bromek ipratropiowy, jest jednak mało prawdopodobne, by przedostał się do organizmu dziecka w znaczącej ilości — szczególnie przy stosowaniu leku w postaci aerozolu inhalacyjnego. Ponieważ u człowieka wiele leków przenika do mleka kobiecego, u kobiet karmiących piersią lek stosuje się ostrożnie.
Działania niepożądane
Częstymi działaniami niepożądanymi są zwiększona pobudliwość nerwowa, suchość błony śluzowej jamy ustnej, ból głowy, zawroty głowy i drżenie mięśni szkieletowych. Mogą wystąpić także kołatanie serca i przyspieszona czynność serca. Notowano przemijające zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego — wymioty, zaparcia, biegunkę — oraz zatrzymanie moczu. Możliwe są działania niepożądane związane z okiem, w tym zaburzenia akomodacji i jaskra.
Poważniejsza część listy wiąże się z pobudzeniem β-adrenergicznym i z alergią. Stosowanie agonistów receptora β2 może wywoływać potencjalnie groźną hipokaliemię; mogą wystąpić nudności, wymioty, nadmierne pocenie, osłabienie i bolesne skurcze mięśniowe. Obserwowano spadek ciśnienia rozkurczowego lub wzrost ciśnienia skurczowego krwi. Mogą pojawić się zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza przy większych dawkach, a także migotanie przedsionków i tachykardia nadkomorowa. Opisano pojedyncze przypadki zmian w psychice w następstwie terapii inhalacyjnej agonistami receptorów β. Ze strony dróg oddechowych możliwe są kaszel, miejscowe podrażnienie — zapalenie gardła, podrażnienie gardła — oraz skurcz oskrzeli wywołany samą inhalacją. Reakcje nadwrażliwości obejmują wysypkę skórną, obrzęk naczynioruchowy języka, warg i twarzy, pokrzywkę, skurcz krtani i reakcje anafilaktyczne.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania związane są głównie z działaniem fenoterolu i wynikają z nadmiernej stymulacji β-adrenergicznej: zaczerwienienie twarzy, tachykardia, przyspieszenie tętna, kołatanie serca, podwyższenie lub obniżenie ciśnienia tętniczego, bóle dławicowe, zaburzenia rytmu serca, drżenie. Potencjalne objawy przedawkowania bromku ipratropiowego — suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenia akomodacji — są łagodne i przemijające, ponieważ biodostępność ogólnoustrojowa wziewnego ipratropium jest bardzo mała.
Leczenie polega na podawaniu leków uspokajających, a w ciężkich przypadkach na intensywnej terapii. Jako specyficzne antidota można zastosować leki blokujące receptory β-adrenergiczne, najlepiej β1-selektywne. Jest tu jednak istotne zastrzeżenie: u pacjentów z astmą oskrzelową lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc dawkę dobiera się szczególnie ostrożnie ze względu na ryzyko nagłego ciężkiego skurczu oskrzeli, który może zakończyć się zgonem, oraz na możliwe zmniejszenie drożności oskrzeli.
Jak uzyskać receptę na Berodual® N online
Berodual N stosuje się w astmie i przewlekłych obturacyjnych chorobach płuc, a jego zalecenie niemal zawsze idzie w parze z decyzją o leczeniu przeciwzapalnym. Przed pierwszym zaleceniem potrzebne są badanie, ocena czynności oddechowej i wykluczenie przeciwwskazań kardiologicznych, dlatego rozpoczęcie leczenia na podstawie ankiety online nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej terapii. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, ile rozpyleń na dobę wykonujesz i jak często sięgasz po inhalator doraźnie, a także jakie inne leki wchodzą w skład schematu — przede wszystkim kortykosteroidy wziewne. Osobno zgłoś, jeśli w ostatnim czasie zapotrzebowanie na inhalacje wzrosło, jeśli napady stały się częstsze albo jeśli 4 rozpylenia przestały wystarczać: to oznaka utraty kontroli nad chorobą i powód do przebudowy leczenia, a nie do samego wystawienia kolejnego opakowania. Koniecznie wspomnij o zaburzeniach rytmu serca, przebytym zawale, nadczynności tarczycy, cukrzycy, jaskrze i problemach z oddawaniem moczu, a także o przyjmowaniu leków β-adrenolitycznych, moczopędnych, teofiliny, digoksyny i leków przeciwdepresyjnych. Kobiety powinny poinformować o ciąży, jej planowaniu lub karmieniu piersią. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
