Alecensa: skład i postać farmaceutyczna
Alecensa jest dostępna w postaci kapsułek twardych. Jedna kapsułka zawiera chlorowodorek alektynibu w ilości odpowiadającej 150 mg alektynibu. Dawkę jednorazową stanowią od razu cztery kapsułki, dlatego leczenie wymaga przyjmowania ośmiu kapsułek na dobę.
W skład leku wchodzi laktoza, dlatego pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami — nietolerancją galaktozy, wrodzonym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy — nie powinni go przyjmować. Ponadto zalecana dawka dobowa 1200 mg zawiera 2,1 mmol, czyli 48 mg, sodu: jest to istotne dla osób kontrolujących podaż sodu w diecie.
Jak działa Alecensa
Substancją czynną leku jest wysoce selektywny i silny inhibitor kinaz tyrozynowych ALK oraz RET. W badaniach przedklinicznych zahamowanie aktywności kinazy tyrozynowej ALK prowadziło do zablokowania niżej położonych szlaków sygnałowych, w tym STAT3 oraz PI3K/AKT, i uruchamiało śmierć komórek nowotworowych w mechanizmie apoptozy.
W badaniach in vitro i in vivo alektynib zachowywał aktywność wobec form enzymu ALK zawierających mutacje, w tym mutacje odpowiadające za oporność na kryzotynib. Główny metabolit alektynibu, oznaczany jako M4, siłą działania i aktywnością wobec ALK jest zbliżony do samego alektynibu, dlatego oba związki wnoszą wkład w wynik leczenia.
Wskazania do stosowania
Alecensa w monoterapii jest wskazana u dorosłych pacjentów z zaawansowanym ALK-dodatnim niedrobnokomórkowym rakiem płuca jako leczenie pierwszego rzutu. Skrót ALK oznacza kinazę chłoniaka anaplastycznego — białko, którego zmiany decydują o wrażliwości guza na ten rodzaj leczenia.
Drugim wskazaniem jest monoterapia u dorosłych pacjentów z zaawansowanym ALK-dodatnim niedrobnokomórkowym rakiem płuca, leczonych wcześniej kryzotynibem. Do kwalifikacji pacjentów konieczny jest zatwierdzony test określający status kinazy ALK, a status ten musi zostać potwierdzony przed rozpoczęciem leczenia.
Sposób stosowania i dawkowanie
Leczenie rozpoczyna i nadzoruje lekarz mający doświadczenie w stosowaniu leków przeciwnowotworowych. Zalecana dawka wynosi 600 mg — cztery kapsułki po 150 mg — dwa razy na dobę podczas posiłku, czyli 1200 mg na dobę. Kapsułki połyka się w całości, nie wolno ich otwierać ani rozpuszczać ich zawartości. Leczenie kontynuuje się do progresji choroby lub wystąpienia nieakceptowalnej toksyczności.
| Etap | Dawka |
|---|---|
| Dawka początkowa | 600 mg dwa razy na dobę |
| Pierwsze zmniejszenie dawki | 450 mg dwa razy na dobę |
| Drugie zmniejszenie dawki | 300 mg dwa razy na dobę |
| Nietolerancja dawki 300 mg dwa razy na dobę | leczenie przerywa się ostatecznie |
Pominięcie dawki, modyfikacja dawkowania i szczególne grupy pacjentów
Pominiętą dawkę można przyjąć, jeśli do następnego przyjęcia pozostaje więcej niż 6 godzin; nie wolno przyjmować dwóch dawek jednocześnie, aby uzupełnić pominiętą. Jeśli po przyjęciu leku wystąpiły wymioty, kolejną dawkę przyjmuje się o zwykłej zaplanowanej porze. W razie działań niepożądanych dawkę zmniejsza się stopniowo, o 150 mg. Śródmiąższowa choroba płuc lub zapalenie płuc o dowolnym nasileniu wymagają natychmiastowego wstrzymania, a przy braku innych możliwych przyczyn — ostatecznego przerwania leczenia. Znaczne zwiększenie aktywności aminotransferaz, stężenia bilirubiny lub aktywności kinazy kreatynowej stanowi podstawę do czasowego wstrzymania terapii i wznowienia jej w dotychczasowej lub zmniejszonej dawce, a objawowa bradykardia wymaga wstrzymania leczenia i weryfikacji leków towarzyszących wpływających na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze. Modyfikacja dawki nie jest konieczna w łagodnych zaburzeniach czynności wątroby, przy każdym stopniu zaburzeń czynności nerek i u pacjentów powyżej 65. roku życia; w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności wątroby lek nie jest zalecany, a danych dotyczących pacjentów powyżej 80. roku życia i o masie ciała powyżej 130 kg brak. Bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia nie zostały ustalone.
Przeciwwskazania
Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na alektynib lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Tak krótka lista nie oznacza, że lek można przepisywać bez ograniczeń: decyzję podejmuje się z uwzględnieniem rozdziału o środkach ostrożności.
W szczególności lek nie jest zalecany w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności wątroby, ponieważ w tej grupie nie prowadzono badań, a także w dziedzicznych zaburzeniach związanych z nietolerancją galaktozy i niedoborem laktazy, ze względu na zawartość laktozy.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Podczas badań klinicznych obserwowano przypadki śródmiąższowej choroby płuc i zapalenia płuc, dlatego pacjentów monitoruje się pod kątem odpowiednich objawów; przy potwierdzonym rozpoznaniu leczenie natychmiast się wstrzymuje. Osobnej uwagi wymaga wątroba: zwiększenie aktywności AlAT i AspAT ponad pięciokrotnie powyżej górnej granicy normy oraz wzrost stężenia bilirubiny ponad trzykrotny obserwowano przede wszystkim w pierwszych trzech miesiącach leczenia, a u kilku pacjentów odnotowano polekowe uszkodzenie wątroby.
- kontrola aktywności AlAT i AspAT oraz stężenia bilirubiny całkowitej przed rozpoczęciem leczenia, następnie co 2 tygodnie przez pierwsze 3 miesiące i dalej okresowo;
- oznaczanie aktywności kinazy kreatynowej co 2 tygodnie w pierwszym miesiącu leczenia i później zgodnie ze wskazaniami klinicznymi;
- zgłaszanie lekarzowi niewyjaśnionego bólu, tkliwości lub osłabienia mięśni;
- kontrola częstości akcji serca i ciśnienia tętniczego, przede wszystkim przy objawowej bradykardii;
- ochrona przed światłem słonecznym w trakcie leczenia i przez co najmniej 7 dni po jego zakończeniu;
- stosowanie kremu z filtrem o szerokim spektrum działania i balsamu do ust o faktorze ochrony nie niższym niż 50;
- skuteczna antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym w trakcie leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po ostatniej dawce.
Lek wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Mimo to w trakcie leczenia możliwe są objawowa bradykardia z omdleniami, zawrotami głowy i spadkiem ciśnienia, a także zaburzenia widzenia, dlatego za kierownicę należy siadać z ostrożnością.
Interakcje z innymi lekami
Głównym enzymem uczestniczącym w metabolizmie alektynibu i jego czynnego metabolitu M4 jest CYP3A4; na CYP3A przypada 40–50% metabolizmu wątrobowego. Ryfampicyna, silny induktor tego enzymu, zmniejszała maksymalne stężenie i całkowitą ekspozycję na alektynib o 51% i 73%, a pozakonazol, silny inhibitor, ekspozycję na alektynib zwiększał. Jednak przy ocenie łącznej ekspozycji na alektynib i metabolit M4 zmiany okazywały się niewielkie, dlatego modyfikacja dawki podczas jednoczesnego stosowania z induktorami i inhibitorami CYP3A nie jest konieczna — zaleca się jedynie odpowiednią obserwację pacjenta.
Inhibitory pompy protonowej i inne leki zwiększające kwasowość treści żołądkowej nie wywierały istotnego klinicznie wpływu na łączną ekspozycję i modyfikacja dawki podczas ich stosowania nie jest potrzebna. Sam alektynib i metabolit M4 hamują białka transportujące P-gp i BCRP, dlatego mogą zwiększać stężenie ich substratów w osoczu krwi: podczas jednoczesnego stosowania z digoksyną, eteksylanem dabigatranu, topotekanem, syrolimusem, ewerolimusem, nilotynibem, lapatynibem, metotreksatem i mitoksantronem zaleca się obserwację. Dla substratów CYP3A modyfikacja dawki nie jest potrzebna, jednak skuteczność jednocześnie przyjmowanych doustnych środków antykoncepcyjnych może się zmniejszać.
Ciąża i karmienie piersią
Kobiety w wieku rozrodczym uprzedza się o konieczności unikania zajścia w ciążę podczas leczenia. Pacjentki powinny stosować wysoce skuteczną metodę antykoncepcji w okresie terapii i przez co najmniej 3 miesiące po ostatniej dawce. Dane dotyczące stosowania leku u kobiet w ciąży nie są dostępne lub są ograniczone, a biorąc pod uwagę mechanizm działania lek może zaszkodzić płodowi; w badaniach na zwierzętach wykazano toksyczny wpływ na rozród.
Jeśli mimo to doszło do zajścia w ciążę w trakcie leczenia lub w ciągu 3 miesięcy po ostatniej dawce, należy skontaktować się z lekarzem i uzyskać informację o możliwym uszkodzeniu płodu. Nie wiadomo, czy alektynib i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego, a ryzyka dla noworodka lub niemowlęcia nie można wykluczyć, dlatego na czas leczenia należy zrezygnować z karmienia piersią. Badań wpływu leku na płodność nie prowadzono.
Działania niepożądane
Dane dotyczące bezpieczeństwa uzyskano u 405 pacjentów z zaawansowanym ALK-dodatnim niedrobnokomórkowym rakiem płuca, którzy otrzymywali zalecaną dawkę 600 mg dwa razy na dobę w jednym randomizowanym badaniu III fazy i dwóch badaniach II fazy. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi, występującymi nie rzadziej niż u co piątego pacjenta, były zaparcia, obrzęki — w tym obwodowe, uogólnione, obrzęk powiek, okolicy oczodołu i twarzy — oraz ból mięśni.
- ze strony układu pokarmowego: zaparcia (35%), nudności (19%), biegunka (16%), wymioty (11%);
- ze strony mięśni: ból mięśni (22%) i ból mięśniowo-szkieletowy (7,4%), głównie łagodny i umiarkowany;
- obrzęki o różnej lokalizacji — u 30% pacjentów;
- zmiany laboratoryjne: zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (43%), w tym 3. stopnia u 3,7% pacjentów;
- zmiany laboratoryjne: zwiększenie stężenia bilirubiny (18%), aktywności AspAT (15%) i AlAT (14%);
- ze strony serca: bradykardia 1. i 2. stopnia (8,9%), zmniejszenie częstości akcji serca poniżej 50 na minutę u 18% pacjentów;
- ze strony układu oddechowego: śródmiąższowa choroba płuc 3. stopnia — u jednego pacjenta na 405, co doprowadziło do przerwania leczenia.
Większość zaburzeń ze strony wątroby występowała w pierwszych trzech miesiącach leczenia, miała charakter przemijający i ustępowała po czasowym wstrzymaniu terapii lub zmniejszeniu dawki; u pojedynczych pacjentów potwierdzono biopsją polekowe uszkodzenie wątroby, które wymagało odstawienia leku. Zdarzenia niepożądane ze strony układu pokarmowego rozwijały się średnio po 21 dniach od rozpoczęcia leczenia, a ich częstość zmniejszała się po pierwszym miesiącu. Mediana czasu do zwiększenia aktywności kinazy kreatynowej 3. stopnia wynosiła 14 dni.
Przedawkowanie
Swoiste antidotum w przypadku przedawkowania leku nie istnieje. Pacjenci, którzy przyjęli nadmierną dawkę, wymagają starannej obserwacji i ogólnego leczenia podtrzymującego, którego zakres zależy od stanu pacjenta i stwierdzonych zaburzeń.
Jak otrzymać receptę na Alecensa online
Alecensa to lek przeciwnowotworowy, którego leczenie rozpoczyna i nadzoruje lekarz z doświadczeniem w stosowaniu takiej terapii, a przed rozpoczęciem przyjmowania ALK-dodatni status guza musi zostać potwierdzony zatwierdzonym testem. Konsultacja online pozwala omówić zdalnie wyniki badań, choroby współistniejące i przyjmowane leki.
Jeśli wskazania są potwierdzone i nie ma przeciwwskazań, lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
