Alcaine®: skład i postać farmaceutyczna
Alcaine® to roztwór do zakraplania do oka. Jeden mililitr roztworu zawiera 5 mg proksymetakainy chlorowodorku — substancji miejscowo znieczulającej, która zapewnia krótkotrwałe powierzchniowe znieczulenie tkanek oka.
Substancją pomocniczą o znanym działaniu jest chlorek benzalkoniowy. To właśnie z nim wiąże się część ograniczeń w stosowaniu: chlorek benzalkoniowy może podrażniać oko i może zmieniać zabarwienie miękkich soczewek kontaktowych, dlatego w okresie działania kropli soczewek się nie stosuje. Roztworu, który zmętniał lub zmienił barwę, nie wolno stosować.
Jak działa Alcaine®
Proksymetakainy chlorowodorek należy do miejscowych środków znieczulających typu estrowego. Takie substancje blokują przewodzenie impulsu we włóknach nerwowych, a fragment tkanki, na który naniesiono lek, czasowo traci czucie. Proksymetakainę stosuje się przede wszystkim w okulistyce: podrażnienie lub rozszerzenie źrenicy wywołuje ona jedynie w rzadkich przypadkach.
Działanie znieczulające rozwija się bardzo szybko — w ciągu około 30 sekund od zakroplenia. Czas działania jest przy tym stosunkowo krótki i wynosi około 15 minut. Takie połączenie szybkiego początku i niewielkiego czasu trwania jest wygodne przy krótkich zabiegach diagnostycznych i leczniczych, ale oznacza, że przy dłuższych procedurach lek trzeba zakraplać ponownie.
Wskazania do stosowania
Alcaine® stosuje się do znieczulenia powierzchniowego przed zabiegami okulistycznymi wymagającymi szybkiego i krótkotrwałego znieczulenia. Należą do nich przygotowanie do usunięcia zmętniałej soczewki, zdejmowanie szwów z rogówki, tonometryczny pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i badanie gonioskopowe.
Ponadto lek stosuje się przy usuwaniu ciał obcych, a także przy pobieraniu zeskrobin ze spojówki w celach diagnostycznych. Wykaz nie jest zamknięty: krople mogą być zastosowane również przy innych zabiegach, jeśli do ich wykonania konieczne jest znieczulenie powierzchniowe. Decyzję o tym podejmuje lekarz.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkowanie zależy od tego, jak długiego znieczulenia potrzeba. Przed prostym badaniem, na przykład tonometrią, wystarczy jednorazowe zakroplenie bezpośrednio przed zabiegiem. Przy niewielkich zabiegach chirurgicznych i przy zabiegach długotrwałych krople podaje się ponownie w odstępie 5–10 minut. Należy pamiętać, że działanie miejscowo znieczulające występuje w ciągu 30 sekund i może utrzymywać się do 15 minut.
| Sytuacja | Dawka | Częstość |
|---|---|---|
| Proste badanie — tonometria i inne krótkotrwałe procedury | 1–2 krople | jednorazowo bezpośrednio przed zabiegiem |
| Niewielkie zabiegi chirurgiczne — usunięcie ciała obcego, zdjęcie szwów | 1–2 krople | 1–3 razy w odstępie 5–10 minut |
| Długotrwałe znieczulenie, na przykład przy usuwaniu soczewki z powodu zaćmy | 1–2 krople | 3–5 razy w odstępie 5–10 minut |
Zasady zakraplania
Aby nie wprowadzić zakażenia, nie wolno dotykać końcówką kroplomierza powiek i otaczających tkanek. Ograniczyć przenikanie leku do krążenia ogólnego pomagają dwa proste sposoby: po zakropleniu zamknąć powieki na 2 minuty i na te same 2 minuty uciskać palcem przewód nosowo-łzowy. Ponieważ na czas działania środka znieczulającego zanika odruch mrugania, po zabiegu zaleca się założyć na oko opatrunek.
Przeciwwskazania
Leku nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Ponadto Alcaine® nie jest przeznaczony do stosowania bez nadzoru lekarza ani do długotrwałego stosowania: przedłużone zakraplanie może prowadzić do uszkodzenia rogówki, utraty wzroku i spowolnienia gojenia.
Kolejne ograniczenie dotyczy soczewek kontaktowych: podczas ich noszenia leku się nie stosuje, ponieważ zawiera on chlorek benzalkoniowy. Do soczewek można wrócić dopiero wtedy, gdy działanie środka znieczulającego całkowicie ustanie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Alcaine® jest przeznaczony wyłącznie do miejscowego stosowania do oka, podawanie go we wstrzyknięciu jest zabronione. Nie jest to lek do samodzielnego stosowania przez pacjenta. Jeśli po zdjęciu nakrętki pierścień gwarancyjny trzyma się luźno, należy go usunąć przed użyciem butelki. Długotrwałe stosowanie miejscowych środków znieczulających w okulistyce skraca czas znieczulenia, a ich nadużywanie jest toksyczne dla nabłonka rogówki: uszkodzenia nabłonka otwierają drogę zakażeniu i mogą zakończyć się trwałym uszkodzeniem rogówki.
- ostrożność u pacjentów z padaczką, chorobami serca, zaburzeniami oddychania i nadczynnością tarczycy;
- szczególna wrażliwość na miejscowe środki znieczulające u pacjentów z miastenią;
- zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych przy niskiej aktywności acetylocholinoesterazy osocza krwi oraz podczas leczenia inhibitorami cholinoesterazy;
- powstrzymanie się od dotykania oka i pocierania go do czasu ustąpienia działania środka znieczulającego;
- ochrona znieczulonego oka przed codziennymi zanieczyszczeniami — kurzem i brudem — oraz przed przypadkowymi urazami, ponieważ czucie jest czasowo zniesione;
- przerwanie stosowania w razie wystąpienia lub nasilenia objawów podrażnienia i nadwrażliwości;
- zapobieganie kontaktowi leku ze skórą — proksymetakaina może wywoływać kontaktowe alergiczne zapalenie skóry.
Na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn sama proksymetakaina praktycznie nie wpływa. Jednak przemijające nieostre widzenie i inne zaburzenia widzenia po zakropleniu taki wpływ wywierają, dlatego siadać za kierownicą lub przystępować do pracy z maszynami można dopiero po powrocie ostrości wzroku.
Interakcje z innymi lekami
Specjalnych badań interakcji z lekiem nie prowadzono, jednak nie oczekuje się klinicznie istotnych interakcji. Wiąże się to z miejscowym charakterem stosowania: przy prawidłowej technice zakraplania do krążenia ogólnego przenika nieznaczna ilość substancji.
Jeśli pacjent otrzymuje kilka leków miejscowo do oka, między ich podaniem należy zachować przerwę co najmniej 5 minut — w przeciwnym razie kolejne krople po prostu wypłuczą poprzednie. Maści do oczu zakłada się przy tym zawsze na końcu.
Ciąża i karmienie piersią
Danych o stosowaniu proksymetakainy chlorowodorku do oka u kobiet w ciąży brak lub są one bardzo ograniczone. Dlatego w okresie ciąży lek nie jest zalecany: stosuje się go tylko w tych przypadkach, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.
Nie wiadomo, czy proksymetakaina i jej metabolity przenikają przy stosowaniu miejscowym do mleka matki, a ryzyka dla dziecka karmionego piersią nie można wykluczyć. Decyzję o tym, czy przerwać karmienie piersią, czy zrezygnować ze stosowania leku, podejmuje się, porównując korzyść z karmienia piersią dla dziecka i korzyść z leczenia dla matki. Nie prowadzono badań pozwalających ocenić wpływ leku na płodność.
Działania niepożądane
Wymienione poniżej reakcje wykryto podczas obserwacji bezpieczeństwa leku już po jego wprowadzeniu do obrotu, dlatego oceny częstości ich występowania na podstawie dostępnych danych nie można dokonać. Najczęściej chodzi o przemijające odczucia bezpośrednio po zakropleniu: kłucie, pieczenie lub zaczerwienienie spojówki.
- ze strony oka: nadżerka rogówki, zmętnienie rogówki, zapalenie rogówki, nieostre widzenie;
- ze strony oka: światłowstręt, rozszerzenie źrenicy, ból, podrażnienie i uczucie dyskomfortu w oku;
- ze strony oka: obrzęk oka, zaczerwienienie oka, nasilone łzawienie;
- ze strony układu immunologicznego: reakcje nadwrażliwości;
- ze strony układu nerwowego: omdlenie;
- rzadko: alergiczna reakcja rogówki typu wczesnego z ostrym rozlanym zapaleniem jej nabłonka, tworzeniem się nitek i złuszczaniem dużych obszarów martwiczego nabłonka;
- bardzo rzadko: ogólnoustrojowe działanie toksyczne z pobudzeniem ośrodkowego układu nerwowego, a następnie zahamowaniem jego czynności.
Opisano także rozlany obrzęk zrębu rogówki, zapalenie blaszki granicznej tylnej i zapalenie tęczówki. Osobno warto wspomnieć o następstwach niekontrolowanego stosowania: powtarzane zakraplanie środka znieczulającego bez zalecenia lekarza uszkadza nabłonek rogówki i może doprowadzić do trwałych zmian.
Przedawkowanie
W razie przedawkowania miejscowego — czyli przy zakropleniu nadmiernej ilości roztworu — oko należy przemyć ciepłą wodą. Ten prosty sposób zwykle wystarcza, ponieważ nadmiar leku usuwany jest z powierzchni oka.
W razie przedawkowania lub przypadkowego połknięcia roztworu możliwe są objawy ogólnoustrojowe. Zaczynają się one od pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego: nerwowości, drżenia lub drgawek. Następnie dochodzi do zahamowania czynności ośrodkowego układu nerwowego, które może prowadzić do utraty przytomności i zahamowania oddychania. W takiej sytuacji konieczna jest pilna pomoc medyczna.
Jak otrzymać receptę na Alcaine® online
Stosowanie Alcaine® wiąże się z szeregiem ograniczeń: lek nie jest przeznaczony do samodzielnego stosowania i wymaga ostrożności przy padaczce, chorobach serca, zaburzeniach oddychania, nadczynności tarczycy i miastenii. Podczas konsultacji online lekarz ustali charakter planowanego zabiegu, choroby współistniejące i inne przyjmowane przez pacjenta leki.
Jeśli wskazania się potwierdzą i nie ma przeciwwskazań, lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
