Actilyse® 10: skład i postać farmaceutyczna
Substancją czynną leku jest alteplaza. Jedna fiolka Actilyse® 10 zawiera 10 mg alteplazy. Łącznie lek jest dostępny w trzech dawkach: fiolki po 10 mg, 20 mg i 50 mg alteplazy, co pozwala przygotować potrzebną dawkę całkowitą dla konkretnego pacjenta.
Przed podaniem zawartość fiolki odtwarza się do postaci roztworu. Gotowy roztwór podaje się dożylnie i jest on przeznaczony do natychmiastowego użycia. Sposób odtwarzania i podawania opisano w charakterystyce produktu leczniczego.
Jak działa Actilyse® 10
Alteplaza to glikoproteina, ludzki tkankowy aktywator plazminogenu otrzymywany metodą rekombinacji DNA. Nie ma ona właściwości antygenowych. Alteplaza aktywuje się dopiero po związaniu z fibryną, do której ma bardzo wysokie powinowactwo.
Po związaniu z fibryną alteplaza przekształca plazminogen w plazminę, a plazmina rozpuszcza skrzeplinę. Ponieważ aktywacja zachodzi w obecności fibryny, działanie jest ograniczone do miejsca powstania skrzepliny, a wpływ ogólnoustrojowy na czynniki krzepnięcia jest niewielki. Lek jest szybko wychwytywany z krwi i metabolizowany głównie w wątrobie: okres półtrwania w fazie początkowej wynosi 4–5 minut, dlatego już po 20 minutach od zakończenia wlewu dożylnego w osoczu pozostaje mniej niż 10% stężenia wyjściowego.
Wskazania do stosowania
Actilyse® 10 stosuje się w leczeniu trombolitycznym świeżego zawału mięśnia sercowego, a także do trombolizy w masywnej zatorowości płucnej przebiegającej z niestabilnością hemodynamiczną.
Trzecim wskazaniem jest leczenie trombolityczne ostrego udaru niedokrwiennego ośrodkowego układu nerwowego w czasie do 3 godzin od wystąpienia pierwszych objawów. We wszystkich trzech przypadkach chodzi o stany nagłe, w których podawanie leku rozpoczyna się jak najwcześniej po wystąpieniu pierwszych objawów.
Sposób stosowania i dawkowanie
Odtworzony roztwór podaje się dożylnie i wykorzystuje natychmiast. W świeżym zawale mięśnia sercowego stosuje się jeden z dwóch schematów — przyspieszony 90-minutowy w czasie do 6 godzin od początku objawów albo 3-godzinny w przedziale 6–12 godzin; wybór zależy od czasu, jaki upłynął od początku napadu. Dawka całkowita w zawale i zatorowości płucnej nie przekracza 100 mg, a w udarze — 90 mg.
| Wskazanie i schemat | Masa ciała powyżej 65 kg | Masa ciała poniżej 65 kg |
|---|---|---|
| Zawał mięśnia sercowego, schemat 90-minutowy, do 6 godzin od początku objawów | 15 mg dożylnie w bolusie, następnie 50 mg we wlewie przez 30 minut i 35 mg w ciągu kolejnej godziny, maksymalnie 100 mg | 15 mg w bolusie, następnie 0,75 mg/kg przez 30 minut, maksymalnie 50 mg, i 0,5 mg/kg przez kolejnych 60 minut, maksymalnie 35 mg |
| Zawał mięśnia sercowego, schemat 3-godzinny, 6–12 godzin od początku objawów | 10 mg w bolusie, 50 mg we wlewie w ciągu pierwszej godziny, 40 mg przez kolejne 2 godziny, maksymalnie 100 mg | 10 mg w bolusie i bezpośrednio po nim wlew do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg |
| Masywna zatorowość płucna | 10 mg w bolusie przez 1–2 minuty, następnie 90 mg we wlewie przez 2 godziny, łącznie 100 mg | 10 mg w bolusie przez 1–2 minuty, następnie wlew przez 2 godziny do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg |
| Ostry udar niedokrwienny | 0,9 mg/kg, ale nie więcej niż 90 mg: 10% dawki w bolusie, reszta we wlewie przez 60 minut | 0,9 mg/kg, ale nie więcej niż 90 mg: 10% dawki w bolusie, reszta we wlewie przez 60 minut |
W udarze leczenie prowadzi się wyłącznie pod nadzorem lekarzy przeszkolonych i doświadczonych w dziedzinie neurologii, a rozpoczyna się je możliwie najwcześniej — w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia udaru; później stosunek korzyści do ryzyka staje się niekorzystny i leku nie należy podawać. Leczenie towarzyszące dobiera się osobno: w zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST leczenie przeciwkrzepliwe zaleca się zgodnie z obowiązującymi wytycznymi; po trombolizie w zatorowości płucnej rozpoczyna się lub wznawia heparynę, jeżeli APTT nie przekracza górnej granicy normy więcej niż dwukrotnie, a za odpowiednią uznaje się dawkę wydłużającą APTT 1,5–2,5-krotnie w stosunku do wartości wyjściowej; w udarze przez pierwsze 24 godziny unika się dożylnej heparyny i leków przeciwpłytkowych, a podskórna dawka heparyny z innych wskazań nie powinna przekraczać 10 000 j.m. na dobę.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania wiążą się przede wszystkim z ryzykiem krwawienia. Leku nie stosuje się przy stwierdzonej skazie krwotocznej i w trakcie leczenia doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, przy krwotoku śródczaszkowym w wywiadzie lub podejrzeniu trwającego krwawienia śródczaszkowego, przy jawnym lub niedawno przebytym krwawieniu z dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, dróg moczowych lub płciowych. Przeciwwskazaniami są także przebyte w ciągu ostatnich 10 dni urazowy zewnętrzny masaż serca, nakłucia naczyń trudnych do ucisku i poród, a także duże urazy i rozległe operacje w ciągu ostatnich 3 miesięcy, zwłaszcza w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.
Odrębny zestaw ograniczeń obowiązuje w ostrym udarze niedokrwiennym: leku nie podaje się, jeżeli objawy wystąpiły wcześniej niż 3 godziny przed rozpoczęciem trombolizy lub czas ich wystąpienia jest nieznany, jeżeli objawy neurologiczne bezpośrednio przed wlewem szybko się zmniejszyły albo gwałtownie nasiliły, jeżeli w ciągu poprzedzających 48 godzin prowadzono leczenie heparyną, a także przy udarze w wywiadzie na tle cukrzycy i przy udarze przebytym w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
- przewlekły proces zapalny w jelicie grubym, czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w ciągu ostatnich 3 miesięcy;
- retinopatia krwotoczna, na przykład w przebiegu cukrzycy;
- ciężkie niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, tętniak rozwarstwiający aorty, bakteryjne zapalenie wsierdzia, zapalenie osierdzia;
- ostre zapalenie trzustki i ciężkie choroby wątroby: niewydolność wątroby, marskość, nadciśnienie wrotne z żylakami przełyku, czynne zapalenie wątroby;
- nowotwory ośrodkowego układu nerwowego i rozsiany proces nowotworowy;
- zawał mięśnia sercowego, w którym objawy utrzymują się dłużej niż 24 godziny;
- w udarze dodatkowo: ciężki udar, na przykład powyżej 25 punktów w skali NIHSS, drgawki na początku, potwierdzony tomografią komputerową krwotok śródczaszkowy, cechy krwotoku podpajęczynówkowego nawet przy prawidłowym obrazie tomograficznym;
- w udarze dodatkowo: wiek poniżej 18 lub powyżej 80 lat, płytki krwi poniżej 100 000/mm³, ciśnienie powyżej 185/110 mm Hg, glukoza we krwi poniżej 50 mg/dl lub powyżej 400 mg/dl.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczególna ostrożność jest wymagana u pacjentów w podeszłym wieku: mają oni zwiększone ryzyko udaru krwotocznego ośrodkowego układu nerwowego. Jest to jeden z powodów, dla których decyzję o trombolizie podejmuje się indywidualnie i z uwzględnieniem wieku.
Zwiększone ryzyko krwawienia występuje również u pacjentów po niewielkich świeżych urazach, biopsjach narządów miąższowych i wstrzyknięciach domięśniowych. Każdą z tych interwencji przebytą w niedawnej przeszłości należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa leczenia trombolitycznego.
Interakcje z innymi lekami
Doustne leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe i heparyna zwiększają ryzyko krwawienia przy jednoczesnym stosowaniu z alteplazą. Jest to spodziewana interakcja wynikająca z mechanizmu działania leku.
Mimo to przy trombolizie z powodu zawału mięśnia sercowego i zatorowości płucnej zaleca się leczenie heparyną pod kontrolą APTT oraz środkami hamującymi agregację płytek krwi. W leczeniu udaru niedokrwiennego natomiast przez pierwsze 24 godziny po podaniu leku należy unikać kwasu acetylosalicylowego i dożylnego podawania heparyny.
Ciąża i karmienie piersią
W okresie ciąży i karmienia piersią lek stosuje się wyłącznie w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia. Decyzję podejmuje się po zestawieniu ryzyka z oczekiwaną korzyścią z leczenia.
W praktyce oznacza to, że zastosowanie jest możliwe, ale tylko w sytuacjach, w których rezygnacja z trombolizy jest groźniejsza niż samo leczenie. Oceny dokonuje lekarz w odniesieniu do konkretnej sytuacji klinicznej.
Działania niepożądane
Najczęściej występują krwawienia prowadzące do obniżenia hematokrytu i stężenia hemoglobiny. Dzieli się je na dwie kategorie: powierzchowne — zwykle z miejsc wkłucia lub z uszkodzonych naczyń — oraz wewnętrzne: do światła przewodu pokarmowego, dróg moczowych, do przestrzeni zaotrzewnowej, do ośrodkowego układu nerwowego, a także z narządów miąższowych. Znaczna utrata krwi wymagająca przetoczenia krwi zdarza się rzadko; dość często odnotowywano podbiegnięcia krwawe, krwawienia z nosa i krwawienie z dziąseł.
- w leczeniu ostrego udaru niedokrwiennego głównym zdarzeniem niepożądanym jest objawowy krwotok do mózgu, do 10% pacjentów;
- w zawale mięśnia sercowego i masywnej zatorowości płucnej krwotoki śródczaszkowe opisano w mniej niż 1% przypadków;
- w rzadkich przypadkach możliwa jest zatorowość przemieszczonymi masami zakrzepowymi;
- w zawale mięśnia sercowego reperfuzji często towarzyszą zaburzenia rytmu serca, niekiedy wymagające zwykłego leczenia antyarytmicznego;
- rzadko: nudności, wymioty, obniżenie ciśnienia tętniczego, wzrost temperatury ciała;
- w pojedynczych przypadkach — objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, na przykład drgawki, zwykle związane z niedokrwieniem lub krwotokiem;
- rzadko: reakcje anafilaktoidalne — wysypka skórna, pokrzywka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy lub wstrząs.
Przedawkowanie
Przy przedawkowaniu może dojść do istotnego obniżenia stężenia fibrynogenu i innych czynników krzepnięcia krwi. Klinicznie objawia się to nasileniem krwawień.
Przy nasilonym krwawieniu zaleca się przetoczenie świeżo mrożonego osocza lub świeżej krwi pełnej.
Jak otrzymać receptę na Actilyse® 10 online
Actilyse® 10 jest lekiem na receptę do podawania dożylnego, który stosuje się w stanach nagłych pod nadzorem lekarza, a w udarze — pod kontrolą specjalistów przeszkolonych i doświadczonych w neurologii. Ordynacja zawsze opiera się na ocenie wskazań, przeciwwskazań i ryzyka krwawienia.
Konsultacja online pozwala omówić z lekarzem kwestie związane z ordynacją i kontynuacją terapii, a w razie istnienia wskazań lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
