Acatar Control: skład i postać farmaceutyczna
Acatar Control to roztwór do stosowania donosowego w postaci aerozolu dozowanego. Jeden mililitr roztworu zawiera 0,5 mg oksymetazoliny chlorowodorku, a jedna dawka aerozolu — nie więcej niż 0,025 mg oksymetazoliny chlorowodorku. Lek jest przeznaczony wyłącznie do podawania do jamy nosowej i nie stosuje się go w żaden inny sposób.
W każdej dawce znajduje się 0,01 mg chlorku benzalkoniowego, co odpowiada 0,2 mg na mililitr roztworu. Substancja ta może powodować podrażnienie lub obrzęk wewnątrz nosa, zwłaszcza gdy lek jest stosowany długotrwale — to kolejny powód, aby ograniczać czas trwania kuracji. Z jednego opakowania powinna korzystać tylko jedna osoba: wspólny dozownik sprzyja rozprzestrzenianiu się zakażenia.
Jak działa Acatar Control
Oksymetazolina pobudza receptory alfa-adrenergiczne naczyń krwionośnych błony śluzowej. W rezultacie naczynia się zwężają, dopływ krwi do obrzękniętych tkanek zmniejsza się, obrzęk zapalnie zmienionej błony śluzowej ustępuje, a nadmierne wydzielanie śluzu zostaje zahamowane — oddychanie przez nos staje się swobodniejsze. Jednocześnie obkurczenie błony śluzowej otwiera i poszerza ujścia zatok przynosowych oraz udrażnia trąbkę słuchową, co ułatwia odpływ wydzieliny i sprzyja wyleczeniu zakażeń bakteryjnych.
Poza działaniem obkurczającym naczynia, w licznych badaniach wykazano u oksymetazoliny działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Wpływa ona na syntezę lipidowych mediatorów zapalenia powstających z kwasu arachidonowego w pobudzonych makrofagach: hamując aktywność 5-lipooksygenazy, zmniejsza biosyntezę prozapalnego leukotrienu LTB4, a jednocześnie nasila wytwarzanie przeciwzapalnych substancji sygnałowych — prostaglandyny PGE2 i kwasu 15-hydroksyeikozatetraenowego. Oksymetazolina hamuje indukowalną postać syntazy tlenku azotu w pobudzonych makrofagach pęcherzykowych, zmniejsza stres oksydacyjny wywołany drobnymi cząstkami węgla i hamuje mikrosomalną peroksydację lipidów. W jednojądrzastych komórkach krwi obwodowej człowieka wyraźnie zmniejszała syntezę prozapalnych cytokin IL-1β, IL-6 i TNF-α. Po wchłonięciu z błony śluzowej nosa i z przewodu pokarmowego lek działa również ogólnoustrojowo — zwłaszcza gdy jest stosowany w dawkach większych niż zalecane.
Wskazania do stosowania
Acatar Control stosuje się w obrzęku błon śluzowych, który występuje w ostrym nieżycie nosa, alergicznym nieżycie nosa, naczynioruchowym nieżycie nosa, zapaleniu zatok przynosowych, zapaleniu trąbki słuchowej i zapaleniu ucha środkowego. We wszystkich tych sytuacjach to właśnie obrzęk utrudnia oddychanie przez nos i zamyka naturalne drogi odpływu — z zatok i z jamy ucha środkowego.
Ważne jest zrozumienie charakteru takiej pomocy: lek usuwa uczucie zatkanego nosa i przywraca drożność przewodów nosowych, ale nie usuwa przyczyny zapalenia. Dlatego stosuje się go krótko i z reguły razem z leczeniem podstawowym, które ustala lekarz.
Sposób stosowania i dawkowanie
Lek jest przeznaczony wyłącznie do stosowania donosowego. Nie podaje się go dzieciom w wieku poniżej 6 lat. Preparat należy stosować tylko krótko — 3-5 dni, maksymalnie 7 dni. Nie wolno przekraczać zalecanego dawkowania.
| Wiek | Dawka jednorazowa | Częstość stosowania |
|---|---|---|
| Dzieci w wieku poniżej 6 lat | nie stosuje się | — |
| Dzieci w wieku 6-12 lat | 1 dawka do każdego otworu nosowego | 2 razy na dobę |
| Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat | 1 dawka do każdego otworu nosowego | 2-3 razy na dobę |
Jak prawidłowo posługiwać się dozownikiem
Przed pierwszym użyciem dozownik należy przygotować do pracy: kilkakrotnie nacisnąć pompkę, aż pojawi się pierwsze pełne rozpylenie. Głowę trzyma się pionowo, nie odchylając jej do tyłu, końcówkę aplikatora umieszcza się w przewodzie nosowym tak, aby nie zamykać go całkowicie, po czym szybko i energicznie naciska się dozownik, jednocześnie robiąc lekki wdech nosem. Po użyciu dozownik należy oczyścić. Korzystanie z jednego dozownika przez kilka osób może sprzyjać rozprzestrzenianiu się zakażenia, dlatego opakowanie jest przeznaczone dla jednego pacjenta.
Przeciwwskazania
Leku nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na oksymetazolinę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Drugim przeciwwskazaniem jest suchy nieżyt nosa (rhinitis sicca): w tym stanie błona śluzowa nosa jest i tak przesuszona, a lek obkurczający naczynia jedynie pogłębi problem.
Osobno określono granicę wieku: dzieciom w wieku poniżej 6 lat leku nie podaje się. Dla tej grupy wiekowej preparat powinien dobrać lekarz.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Istnieje szereg stanów, w których lek jest dopuszczalny dopiero po starannym rozważeniu przez lekarza korzyści i ryzyka.
- jednoczesne przyjmowanie leków mogących podwyższać ciśnienie tętnicze;
- podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zwłaszcza jaskra z zamkniętym kątem przesączania;
- ciężkie choroby układu krążenia — choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze;
- guz chromochłonny nadnerczy;
- zaburzenia metaboliczne — nadczynność tarczycy, cukrzyca;
- podeszły wiek, ze względu na zwiększone ryzyko nasilonych działań ogólnoustrojowych.
Należy unikać długotrwałego stosowania i przedawkowania. Długotrwałe przyjmowanie leków zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa może prowadzić do osłabienia ich działania, a nadużywanie miejscowych preparatów donosowych — do zaniku błony śluzowej i przekrwienia z odbicia z polekowym nieżytem nosa (rhinitis medicamentosa). Zawarty w leku chlorek benzalkoniowy może powodować podrażnienie lub obrzęk wewnątrz nosa przy długotrwałym stosowaniu. Jeśli oksymetazolina jest stosowana dłużej niż zalecany czas lub w dawkach większych niż zalecane, nie można wykluczyć wystąpienia objawów ze strony układu krążenia i ośrodkowego układu nerwowego; w takich przypadkach zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn może być zaburzona.
Interakcje z innymi lekami
Przedawkowanie leku lub jego przypadkowe połknięcie, a także stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych albo inhibitorów MAO jednocześnie z lekiem lub bezpośrednio przed jego użyciem mogą spowodować wzrost ciśnienia tętniczego.
To jedyna opisana interakcja, ale jest na tyle istotna, aby przed rozpoczęciem leczenia omówić z lekarzem całą listę przyjmowanych leków — przede wszystkim preparaty stosowane w leczeniu depresji i środki wpływające na ciśnienie tętnicze.
Ciąża i karmienie piersią
W okresie ciąży i karmienia piersią lek może być stosowany wyłącznie po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Nie należy przy tym zwiększać zalecanej dawki.
Takie sformułowanie oznacza, że decyzję podejmuje lekarz: ocenia on nasilenie objawów i towarzyszące okoliczności oraz ustala, czy zastosowanie leku obkurczającego naczynia jest w danym przypadku uzasadnione.
Działania niepożądane
Najczęściej występują miejscowe reakcje ze strony układu oddechowego: uczucie pieczenia błony śluzowej nosa, jej suchość i kichanie, zwłaszcza u pacjentów wrażliwych. W rzadkich przypadkach po ustaniu działania leku obrzęk błony śluzowej może się nasilić — jest to przekrwienie z odbicia. Ze względu na obecność chlorku benzalkoniowego lek może również powodować podrażnienie błony śluzowej nosa.
- często: pieczenie i suchość błony śluzowej nosa, kichanie;
- niezbyt często: uczucie kołatania serca, tachykardia;
- niezbyt często: wzrost ciśnienia tętniczego po miejscowym podaniu donosowym;
- rzadko: ból głowy, bezsenność, zmęczenie, niepokój;
- rzadko: nasilenie obrzęku błony śluzowej nosa po ustaniu działania leku.
Na osobną uwagę zasługuje polekowy nieżyt nosa. Długotrwałe lub częste stosowanie oksymetazoliny, zwłaszcza w dawkach większych niż zalecane, może do niego doprowadzić już po 5-7 dniach leczenia, a przy dalszym przyjmowaniu — do trwałego uszkodzenia błony śluzowej nosa. Właśnie dlatego ograniczenie kuracji do kilku dni nie jest formalnością, lecz warunkiem bezpieczeństwa.
Przedawkowanie
W razie przedawkowania lub przypadkowego połknięcia leku mogą wystąpić rozszerzenie źrenic, nudności, wymioty, sinica, gorączka, skurcze mięśni, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, wzrost ciśnienia tętniczego, obrzęk płuc, zaburzenia oddychania i zaburzenia psychiczne, aż do zapaści naczyniowej i zatrzymania czynności serca. Ponadto może rozwinąć się zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego z sennością, obniżeniem temperatury ciała, bradykardią, spadkiem ciśnienia tętniczego o charakterze wstrząsu, bezdechem i śpiączką.
Pomoc polega na podaniu węgla aktywowanego, płukaniu żołądka i podawaniu tlenu do oddychania. W celu obniżenia ciśnienia tętniczego podaje się powoli dożylnie 5 mg fentolaminy w 0,9% roztworze chlorku sodu albo 100 mg fentolaminy doustnie. Leki obkurczające naczynia są w takiej sytuacji przeciwwskazane. W razie potrzeby obniża się temperaturę ciała i stosuje leki przeciwdrgawkowe. Każde podejrzenie przedawkowania wymaga natychmiastowego zwrócenia się po pomoc medyczną.
Jak otrzymać receptę na Acatar Control online
Aby otrzymać receptę na Acatar Control, potrzebna jest konsultacja lekarska: lek ma przeciwwskazania, jest różnie dawkowany u dzieci i dorosłych oraz wymaga ścisłego ograniczenia czasu trwania kuracji. Lekarz ustali charakter objawów, współistniejące choroby serca, tarczycy i oczu, a także przyjmowane leki.
Konsultacja online pozwala omówić to wszystko zdalnie, a przy istniejących wskazaniach lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
