Valtrex: შემადგენლობა და ფარმაცევტული ფორმა
ერთი ტაბლეტი შეიცავს 500 მგ ვალაციკლოვირს ჰიდროქლორიდის სახით. ეს არის ჰერპესის ჯგუფის ვირუსების საწინააღმდეგო საშუალება, და მკურნალობის ყველა სქემა ტაბლეტების რაოდენობითა და მიღების სიხშირით იკრიბება.
ვალაციკლოვირი აციკლოვირის L-ვალინის ეთერია, ანუ პროწამალი: ორგანიზმში ის სწრაფად და თითქმის მთლიანად იშლება აციკლოვირად და ვალინად, სავარაუდოდ ფერმენტ ვალაციკლოვირჰიდროლაზას მონაწილეობით. ასეთი ფორმა საჭიროა იმისთვის, რომ პერორალური მიღების შემდეგ სისხლში მოქმედი ნივთიერება უფრო მეტი მოხვდეს, ვიდრე თავად აციკლოვირის მიღებისას.
როგორ მოქმედებს Valtrex
აციკლოვირი პურინული ნუკლეოზიდის, გუანინის, ანალოგია. ის შერჩევითად თრგუნავს ჰერპესის ჯგუფის ვირუსების გამრავლებას და in vitro მოქმედებს მარტივი ჰერპესის HSV 1 და 2 ტიპის ვირუსებზე, ჩუტყვავილასა და სარტყლისებრი ლიქენის (VZV), ციტომეგალიის (CMV), ეპშტეინ — ბარის (EBV) ვირუსებზე და ადამიანის მე-6 ტიპის ჰერპესვირუსზე (HHV-6).
შერჩევითობა იმით აიხსნება, რომ აქტივაციის პირველი ეტაპი ვირუსულ ფერმენტს მოითხოვს. HSV-სთვის, VZV-სთვის და EBV-სთვის ეს არის ვირუსული თიმიდინკინაზა, რომელიც მხოლოდ დაინფიცირებულ უჯრედებშია; CMV-სთვის ფოსფორილირების სპეციფიკურობას სულ მცირე ნაწილობრივ უზრუნველყოფს ფოსფოტრანსფერაზა — UL97 გენის პროდუქტი. მონოფოსფატიდან ტრიფოსფატად გარდაქმნას უჯრედული კინაზები ასრულებენ. აციკლოვირის ტრიფოსფატი კონკურენტულად თრგუნავს ვირუსულ დნმ-პოლიმერაზას, ხოლო მისი ჩართვა დნმ-ის მოლეკულაში წყვეტს ჯაჭვის სინთეზს — ვირუსული დნმ არ სრულდება და გამრავლება ჩერდება.
ჩვენებები
ჩვენებების პირველი ჯგუფია ჩუტყვავილასა და სარტყლისებრი ლიქენის ვირუსით გამოწვეული ინფექციები: სარტყლისებრი ლიქენისა და მისი ოფთალმური ფორმის მკურნალობა ნორმალური იმუნიტეტის მქონე მოზრდილებში, აგრეთვე სარტყლისებრი ლიქენის მკურნალობა მსუბუქად ან ზომიერად დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე მოზრდილებში.
მეორე და მესამე ჯგუფი ეხება მარტივ ჰერპესსა და ციტომეგალოვირუსს.
- მარტივი ჰერპესის ვირუსით გამოწვეული კანისა და ლორწოვანი გარსების ინფექციების მკურნალობა და შეზღუდვა, სასქესო ორგანოების ჰერპესის პირველი ეპიზოდისა და რეციდივების ჩათვლით ნორმალური იმუნიტეტის მქონე მოზრდილებსა და მოზარდებში და დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე მოზრდილებში;
- სასქესო ორგანოების ჰერპესის რეციდივების ჩახშობა იმავე ჯგუფებში, ოფთალმური ჰერპესის რეციდივების მკურნალობა და პროფილაქტიკა;
- ციტომეგალოვირუსული ინფექციისა და დაავადების პროფილაქტიკა ორგანოთა ტრანსპლანტაციის შემდეგ მოზრდილებსა და მოზარდებში; ამასთან HSV-ით ინფიცირებულ პაციენტებში, რომელთა იმუნიტეტიც აივ-ისგან განსხვავებული მიზეზებით არის დასუსტებული, კვლევები არ ჩატარებულა.
გამოყენების წესი და დოზირება
საერთო წესი ერთია: რაც უფრო ადრე დაიწყება მიღება, მით უკეთესია შედეგი. სარტყლისებრი ლიქენისას მკურნალობას იწყებენ დიაგნოზისთანავე — გამონაყარის გაჩენიდან 72 საათზე გვიან დაწყების შესახებ მონაცემები არ არსებობს; მარტივი ჰერპესის რეციდივისას უფრო მომგებიანია დაწყება პროდრომულ პერიოდში ან პირველი ელემენტების გაჩენისთანავე, და მაშინ პრეპარატს მათი განვითარების აცილება შეუძლია.
| ჩვენება | დოზა |
| სარტყლისებრი ლიქენი, ნორმალური იმუნიტეტი | 1000 მგ დღეში 3-ჯერ 7 დღე |
| სარტყლისებრი ლიქენი, დასუსტებული იმუნიტეტი | 1000 მგ დღეში 3-ჯერ არანაკლებ 7 დღე და კიდევ 2 დღე ელემენტების ქერქებად გადაქცევის შემდეგ; იწყებენ, თუ ბუშტუკების გაჩენიდან ერთ კვირაზე მეტი არ გასულა |
| მარტივი ჰერპესი, ნორმალური იმუნიტეტი, 12 წლიდან | 500 მგ დღეში 2-ჯერ: რეციდივისას 3–5 დღე, პირველი ეპიზოდისას 10 დღემდე |
| ტუჩის ჰერპესი | 2000 მგ დღეში 2-ჯერ ერთი დღის განმავლობაში; მეორე დოზას იღებენ დაახლოებით 12 საათში, მაგრამ არაუადრეს 6 საათისა; კურსის გახანგრძლივებას აზრი არ აქვს |
| მარტივი ჰერპესი, დასუსტებული იმუნიტეტი | 1000 მგ დღეში 2-ჯერ მინიმუმ 5 დღე, ხოლო პირველი ეპიზოდისას, რომელიც შეიძლება უფრო მძიმედ მიმდინარეობდეს, 10 დღემდე; დაწყება 48 საათის განმავლობაში |
| ჰერპესის რეციდივების პროფილაქტიკა | ნორმალური იმუნიტეტისას 500 მგ დღეში ერთხელ, ხოლო ძალიან ხშირი რეციდივებისას — წელიწადში 10 ეპიზოდიდან მკურნალობის გარეშე — იგივე 500 მგ ორ მიღებად, 250 მგ-ად, იყოფა; დასუსტებული იმუნიტეტისას 500 მგ დღეში 2-ჯერ; თერაპიას გადახედავენ 6–12 თვეში |
| ციტომეგალოვირუსის პროფილაქტიკა ტრანსპლანტაციის შემდეგ | 2000 მგ დღეში 4-ჯერ, გადანერგვის შემდეგ რაც შეიძლება ადრე დაწყებით; ჩვეულებრივ 90 დღე, მაღალი რისკისას უფრო დიდხანს |
ყველა სქემაში დოზას ამცირებენ კრეატინინის კლირენსის მიხედვით, ხოლო პაციენტს უზრუნველყოფენ საკმარისი სითხით; ხანდაზმულებში ითვალისწინებენ თირკმლის ფუნქციის დარღვევის ალბათობას. წყვეტილი ჰემოდიალიზისას პრეპარატს აძლევენ სეანსის შემდეგ, ხოლო კლირენსს რეგულარულად აკონტროლებენ — განსაკუთრებით მაშინ, როცა თირკმლის ფუნქცია სწრაფად იცვლება, მაგალითად თირკმლის გადანერგვისთანავე. ღვიძლის მსუბუქი და ზომიერი ციროზისას დოზა არ იცვლება; შორსწასული ციროზის მონაცემებიც მის შეცვლას არ მოითხოვს, მაგრამ გამოცდილება აქ შეზღუდულია. უსაფრთხოება და ეფექტურობა 12 წლამდე ბავშვებში დადგენილი არ არის.
უკუჩვენებები
მომატებული მგრძნობელობა ვალაციკლოვირის, აციკლოვირის ან ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ. ჩამონათვალი ამ ერთი პუნქტით ამოიწურება, რაც რეცეპტით გასაცემი პრეპარატისთვის იშვიათობაა.
მოკლე სია არ ნიშნავს, რომ პრეპარატის მიღება უყურადღებოდ შეიძლება: ძირითადი შეზღუდვები დოზირებისა და განსაკუთრებული მითითებების თავებშია გადატანილი. დოზა თითქმის ყველა სქემაში თირკმლის ფუნქციაზეა დამოკიდებული, ხოლო ხანდაზმულ და თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში მომატებულია ნერვული სისტემის მხრივ არასასურველი მოვლენების რისკი.
განსაკუთრებული გაფრთხილებები და სიფრთხილის ზომები
აციკლოვირი თირკმლებით გამოიყოფა, ამიტომ მათი ფუნქციის დარღვევისას ვალაციკლოვირის დოზას ამცირებენ. ხანდაზმულებში ასეთი დარღვევის ალბათობა უფრო მაღალია და დოზის შემცირება აქაც ღირს განხილვად. ორივე ჯგუფში მომატებულია ნერვული სისტემის მხრივ არასასურველი მოვლენების რისკი: ასეთ პაციენტებს ყურადღებით აკვირდებიან, ხოლო აღწერილ შემთხვევებში ეს მოვლენები მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ გადიოდა.
- სარტყლისებრი ლიქენისა და თვალის ჰერპესული ინფექციებისას ყურადღებით აფასებენ კლინიკურ პასუხს, განსაკუთრებით დასუსტებული იმუნიტეტისას, და პერორალურ მიღებაზე არასაკმარისი პასუხისას გადადიან ინტრავენურ ანტივირუსულ თერაპიაზე;
- ინტრავენური მკურნალობა სავალდებულოა გართულებული სარტყლისებრი ლიქენისას — შინაგანი ორგანოების დაზიანებით, დისემინირებული გამონაყრით, მოტორული ნეიროპათიებით, ენცეფალიტითა და ცერებროვასკულური გართულებებით, — ასევე დასუსტებული იმუნიტეტისას ოფთალმური ფორმით ან დისემინაციის მაღალი რისკით;
- დღეში 4000 მგ და მეტი დოზების შესახებ ღვიძლის დაავადებებისას მონაცემები არ არსებობს, მისი ტრანსპლანტაციის შემდეგ სპეციალური კვლევები არ ჩატარებულა, ამიტომ ასეთ დოზებს სიფრთხილით იყენებენ.
ცალკე თემაა სასქესო ორგანოების ჰერპესის გადაცემა. სიმპტომების არსებობისას სქესობრივი კონტაქტები უნდა ავირიდოთ, თუნდაც თერაპია დაწყებული იყოს: პროფილაქტიკური მიღება მნიშვნელოვნად ამცირებს ვირუსის გამოყოფის სიხშირეს, მაგრამ გადაცემა მაინც შესაძლებელია, ამიტომ რეკომენდებულია უფრო უსაფრთხო სექსუალური ქცევაც. ციტომეგალიის მაღალი რისკის მქონე ტრანსპლანტაციის შემდგომი დაახლოებით 200 პაციენტის მონაცემები აჩვენებს, რომ ვალაციკლოვირი გამოსადეგია მხოლოდ იქ, სადაც უსაფრთხოების მოსაზრებები გამორიცხავს ვალგანციკლოვირს ან განციკლოვირს, ხოლო დიდ დოზებზე ცენტრალური ნერვული სისტემის მხრივ არასასურველი მოვლენები უფრო ხშირად ჩნდება. მართვაზე გავლენა შესწავლილი არ არის.
ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან
აციკლოვირი გამოიყოფა უპირატესად უცვლელი სახით შარდით აქტიური მილაკოვანი სეკრეციის გზით, და სწორედ ამ მექანიზმის გარშემო შენდება ყველა მნიშვნელოვანი ურთიერთქმედება. საშუალებები, რომლებიც თირკმლის მილაკებში სეკრეციას აფერხებენ ან მასზე კონკურენციას უწევენ, ზრდიან აციკლოვირის კონცენტრაციას პლაზმაში — და პირიქით, ვალაციკლოვირის მიღებამ შეიძლება გაზარდოს ერთდროულად დანიშნული პრეპარატის კონცენტრაცია.
- 1000 მგ ვალაციკლოვირის მიღების შემდეგ ციმეტიდინი და პრობენეციდი ამცირებენ აციკლოვირის თირკმლისმიერ კლირენსს და ზრდიან მის ფართობს მრუდის ქვეშ დაახლოებით 25%-ითა და 45%-ით, ხოლო ერთად — დაახლოებით 65%-ით;
- სხვა პრეპარატები, რომლებიც მილაკოვან სეკრეციას აფერხებენ ან მასზე კონკურენციას უწევენ, მაგალითად ტენოფოვირი, ასევე ზრდიან აციკლოვირის კონცენტრაციას, და ვალაციკლოვირის მაღალი დოზებისას ასეთი შერწყმები სიფრთხილეს მოითხოვს;
- ნეფროტოქსიკურ საშუალებებს სიფრთხილით ურთავენ, განსაკუთრებით თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას, და საჭიროებისას მას აკონტროლებენ: ესენია ამინოგლიკოზიდები, პლატინის ორგანული ნაერთები, იოდის შემცველი კონტრასტული საშუალებები, მეთოტრექსატი, პენტამიდინი, ფოსკარნეტი, ციკლოსპორინი და ტაკროლიმუსი;
- აციკლოვირისა და მიკოფენოლატ მოფეტილის არააქტიური მეტაბოლიტის — ტრანსპლანტაციის შემდგომი იმუნოდეპრესანტის — ერთდროული შეყვანისას აღინიშნებოდა ორივე პრეპარატის ფართობის ზრდა მრუდის ქვეშ, თუმცა ჯანმრთელ მოხალისეებში თავად ვალაციკლოვირისა და მიკოფენოლატის შერწყმისას ცვლილებები არ დაფიქსირებულა.
ასეთი შერწყმის კლინიკური გამოცდილება შეზღუდულია. საერთო წესი მარტივია: ნებისმიერი საშუალება, რომელიც ან თირკმლებს აზიანებს, ან აციკლოვირს მილაკოვან სეკრეციაზე კონკურენციას უწევს, ცვლის უსაფრთხოების ბალანსს — და მით უფრო ძლიერად, რაც უფრო მაღალია ვალაციკლოვირის დღიური დოზა.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
მონაცემები ორსულობისას გამოყენების შესახებ შეზღუდულია. ისინი მიღებულია ორსულობის რეესტრებიდან, რომლებიც ასახავს იმ ქალების შედეგებს, რომლებზეც იმოქმედა ვალაციკლოვირმა ან აციკლოვირმა პერორალურად ან ინტრავენურად — 111 და 1246 შემთხვევა, მათგან 29 და 756 I ტრიმესტრში ზემოქმედებით — და ბაზარზე გამოშვების შემდგომი გამოცდილებიდან. არც ეს მონაცემები და არც ცხოველებზე ჩატარებული კვლევები არ მიუთითებს ტერატოგენულობაზე ან ტოქსიკურობაზე ნაყოფისა და ახალშობილის პერიოდში, თუმცა ორსულობისას პრეპარატს იყენებენ მხოლოდ მაშინ, როცა მოსალოდნელი სარგებელი პოტენციურ რისკს გადააჭარბებს.
აციკლოვირი, ვალაციკლოვირის ძირითადი მეტაბოლიტი, დედის რძეში აღწევს. მაგრამ სამკურნალო დოზებისას ახალშობილებსა და ჩვილებზე ზემოქმედება მოსალოდნელი არ არის: დოზა, რომელსაც ბავშვი იღებს, ახალშობილთა ჰერპესის მკურნალობისას გამოყენებული აციკლოვირის ინტრავენური სამკურნალო დოზის 2%-ზე ნაკლებია. ძუძუთი კვების დროს პრეპარატს იყენებენ ფრთხილად და მხოლოდ კლინიკური ჩვენებისას. ვალაციკლოვირი პერორალურად ვირთხების ნაყოფიერებაზე გავლენას არ ახდენდა, ხოლო აციკლოვირის დიდი დოზების პარენტერალური შეყვანისას ვირთხებსა და ძაღლებში აღინიშნებოდა სათესლეების ატროფია და სპერმატოგენეზის დარღვევა. ადამიანებში ფერტილობაზე გავლენა შესწავლილი არ არის, მაგრამ 20 პაციენტში, რომლებიც აციკლოვირს იღებდნენ პერორალურად დღეში 400–1000 მგ ექვს თვემდე, სპერმატოზოიდების რაოდენობაზე, მორფოლოგიასა და მოძრაობაზე გავლენა არ აღინიშნა.
არასასურველი მოვლენები
ყველაზე ხშირი არასასურველი მოვლენები, აღნიშნული სულ მცირე ერთ ჩვენებაში, არის თავის ტკივილი და გულისრევა. უსაფრთხოების ბაზა შეგროვდა კლინიკური კვლევების 5855 მონაწილეზე: სარტყლისებრი ლიქენის მკურნალობა, სასქესო ორგანოების ჰერპესის მკურნალობა და პროფილაქტიკა, ტუჩის ჰერპესის მკურნალობა.
- ძალიან ხშირად თავის ტკივილი, ხშირად გულისრევა, ღებინება, დიარეა, თავბრუსხვევა, გამონაყარი, მათ შორის სინათლის მიმართ მომატებული მგრძნობელობით გამოწვეული, და ქავილი;
- არახშირად: ლეიკოპენია და თრომბოციტოპენია, დეზორიენტაცია, ჰალუცინაციები, ცნობიერების დარღვევა, კანკალი, აღგზნება, ქოშინი, დისკომფორტი მუცელში, ღვიძლის ფუნქციის მაჩვენებლების გარდამავალი მომატება, ჭინჭრის ციება, ტკივილი თირკმლებში, ჰემატურია;
- იშვიათად: ანაფილაქსია, ატაქსია, მეტყველების დარღვევები, კრუნჩხვები, ენცეფალოპათია, კომა, ფსიქოზური სიმპტომები, დელირიუმი, ანგიონევროზული შეშუპება, თირკმლის მწვავე უკმარისობა.
ნევროლოგიური დარღვევები, ზოგჯერ მძიმე, შეიძლება ენცეფალოპათიას უკავშირდებოდეს; ისინი ზოგადად გარდამავალია და აღინიშნება ჩვეულებრივ თირკმლის დარღვეული ფუნქციისას ან სხვა წინასწარგანმწყობი ფაქტორებისას, ხოლო ტრანსპლანტაციის შემდეგ ციტომეგალიის პროფილაქტიკისთვის დღეში 8000 მგ-ზე მნიშვნელოვნად უფრო ხშირად ჩნდება. ლეიკოპენიას ძირითადად დასუსტებული იმუნიტეტისას აღნიშნავდნენ. თირკმლის უკმარისობა უფრო ხშირად ვითარდება ხანდაზმულებში და თირკმლის დაავადებებისას რეკომენდებულზე მაღალ დოზებზე; აღწერილია აციკლოვირის კრისტალების გამოლექვაც თირკმლის მილაკებში, ამიტომ მკურნალობის დროს მნიშვნელოვანია საკმარისი სითხე. მძიმე იმუნოდეფიციტის მქონე მოზრდილებში, განსაკუთრებით აივ-ინფექციის გვიან სტადიაზე, დღეში 8000 მგ-ის ხანგრძლივი მიღებისას აღინიშნებოდა თირკმლის უკმარისობა, მიკროანგიოპათიური ჰემოლიზური ანემია და თრომბოციტოპენია, ზოგჯერ ერთად; იგივე მოვლენები აღინიშნებოდა იმავე დაავადებების მქონე პაციენტებშიც, რომლებიც ვალაციკლოვირს არ იღებდნენ.
დოზის გადაჭარბება
პაციენტებში, რომლებიც ვალაციკლოვირს სამკურნალოზე მაღალი დოზებით იღებდნენ, აღინიშნებოდა თირკმლის მწვავე უკმარისობა და ნევროლოგიური სიმპტომები: ცნობიერების აბნევა, ჰალუცინაციები, აღგზნება, ცნობიერების დარღვევები და კომა; შესაძლებელია აგრეთვე გულისრევა და ღებინება. ბევრი აღწერილი შემთხვევა ეხებოდა ხანდაზმულებსა და თირკმლის დაავადებების მქონე პაციენტებს, რომლებიც არაერთხელ იღებდნენ ჭარბ დოზებს იმის გამო, რომ დოზა დროულად არ შემცირდა.
ამიტომ მთავარი ზომაა უნებლიე გადაჭარბების დაუშვებლობა. მისი წარმოშობისას აკვირდებიან ტოქსიკურობის ნიშნებს, ხოლო რადგან ჰემოდიალიზი მნიშვნელოვნად აჩქარებს აციკლოვირის მოცილებას სისხლიდან, მას განიხილავენ როგორც პაციენტის მართვის ხერხს სიმპტომური გადაჭარბებისას.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Valtrex-ზე ონლაინ
პრეპარატი გაიცემა რეცეპტით, და პირველი, რასაც ექიმი დააზუსტებს, არის ის, თუ რას მკურნალობენ: სარტყლისებრ ლიქენს, ჰერპესის პირველ ეპიზოდს თუ რეციდივს, ტუჩის ჰერპესს, რეციდივების პროფილაქტიკას თუ ციტომეგალოვირუსის პროფილაქტიკას ტრანსპლანტაციის შემდეგ. ამაზეა დამოკიდებული მთელი სქემა: დოზების დიაპაზონი აქ ერთ-ერთი ყველაზე ფართოა, დღეში ერთხელ 500 მგ-იდან დღეში ოთხჯერ 2000 მგ-მდე.
მნიშვნელოვანია პირველი სიმპტომების გაჩენის თარიღის დასახელება: სარტყლისებრი ლიქენისას 72 საათზე გვიან დაწყების შესახებ მონაცემები არ არსებობს, ხოლო ჰერპესის რეციდივისას მოგებას სწორედ ადრეული დაწყება იძლევა. ცალკე ატყობინებენ თირკმლის დაავადებების შესახებ ანალიზების შედეგებით, ორგანოთა ტრანსპლანტაციის, დასუსტებული იმუნიტეტის შესახებ აივ-ინფექციის ჩათვლით, ორსულობისა და ძუძუთი კვების, ასევე მისაღები პრეპარატების შესახებ — განსაკუთრებით ნეფროტოქსიკურების. ექიმი ონლაინ კონსულტაციაზე შეაფასებს ამ გარემოებებს და უკუჩვენებების არარსებობისას გამოწერს ელექტრონულ რეცეპტს.
