Driptane: შემადგენლობა და გამოშვების ფორმა
Driptane არის ტაბლეტები, თითოეული შეიცავს 5 მგ ოქსიბუტინინის ჰიდროქლორიდს. დოზირება ერთია, მაგრამ ტაბლეტის ნახევარი, ანუ 2,5 მგ, მუდმივად გამოიყენება: სწორედ მისგან იწყებენ მკურნალობას ხანდაზმულებში და ხუთი წლიდან ბავშვებში. შემადგენლობაში შედის ლაქტოზა, ამიტომ ადამიანებს გალაქტოზის იშვიათი მემკვიდრეობითი აუტანლობით, ლაპის ტიპის ლაქტაზას დეფიციტით ან გლუკოზისა და გალაქტოზის შეწოვის დარღვევით პრეპარატი არ მიესადაგება — და ეს წინასწარ შესამოწმებელია, რადგან მას დიდხანს და დღეში რამდენჯერმე იღებენ.
ამ პრეპარატის გაგება ყველაზე მარტივად ერთი დაკვირვებით შეიძლება: თითქმის ყველაფერი, რაც მასზეა დაწერილი — სარგებელიც, გაფრთხილებებიც და გვერდითი ეფექტებიც — ერთი და იმავე მექანიზმია, რომელიც სხვადასხვა ორგანოში ვლინდება. შარდის ბუშტს აცეტილქოლინის ბლოკირება სჭირდება, სანერწყვე ჯირკვლებს, ნაწლავებს, თვალსა და საოფლე ჯირკვლებს კი ეს თან ერგება.
როგორ მოქმედებს Driptane
ოქსიბუტინინს ორი ურთიერთშემავსებელი მოქმედება აქვს. პირველი — პირდაპირი სპაზმოლიზური გავლენა დეტრუზორის, შარდის გამომდევნი კუნთის, გლუვ მუსკულატურაზე. მეორე — ქოლინოლიზური: პრეპარატი თრგუნავს აცეტილქოლინის მოქმედებას გლუვი კუნთების მუსკარინულ რეცეპტორებზე. ორივე ერთსა და იმავე შედეგამდე მიდის — დეტრუზორის მოდუნებამდე.
რას იძლევა ეს შარდის ბუშტის არასტაბილურობისას, კონკრეტულადაა აღწერილი: ბუშტის მოცულობა იზრდება, დეტრუზორის თვითნებური შეკუმშვების რიცხვი კი მცირდება. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ პოზივამდე მეტი შარდი გროვდება, თავად პოზივი კი უფრო იშვიათად და არა ისე მოულოდნელად ჩნდება. საპირისპირო მხარე ასეთია: მუსკარინული რეცეპტორები მხოლოდ ბუშტში არ არის და პრეპარატს არჩევანის გაკეთება არ შეუძლია. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ეს მოქმედება სიმპტომურია: ოქსიბუტინინი დეტრუზორის ჰიპერაქტიურობის გამოვლინებებს ხსნის, მაგრამ მის მიზეზს არ აშორებს, ამიტომ მოხსნის შემდეგ სიმპტომები ბრუნდება.
ჩვენებები
მოზრდილებში ჩვენება ვიწროდაა ჩამოყალიბებული: შარდის ბუშტის არასტაბილურობის სიმპტომების შემსუბუქება შარდვის დარღვევებით ნეიროგენული ბუშტის მქონე პაციენტებში — დეტრუზორის ჰიპერრეფლექსიისას. საუბარია სამ გამოვლინებაზე: გადაუდებელ პოზივებზე, შარდის შეუკავებლობასა და შარდვის სირთულეებზე. ნეიროგენული ბუშტი ნიშნავს, რომ დარღვეულია თავად შარდვის მართვა ნერვული სისტემის მხრიდან, დეტრუზორის ჰიპერრეფლექსია კი — რომ კუნთი თავისით იკუმშება, ავსებას არ ელოდება.
ხუთი წლიდან ბავშვებსა და მოზარდებს ორი ჩვენება აქვთ. პირველი — შარდის შეუკავებლობა, უეცარი პოზივები და ხშირი შარდვა ბუშტის არასტაბილურობისას, გამოწვეული ბუშტის იდიოპათიური ჰიპერაქტიურობით ან ნეიროგენული ბუშტით, ანუ დეტრუზორის ჭარბი აქტიურობით. მეორე — ღამის უნებლიე შარდვა, დაკავშირებული იმავე ჭარბ აქტიურობასთან, ამასთან მხოლოდ არასამკურნალო თერაპიასთან ერთად და მხოლოდ მაშინ, როცა მკურნალობის სხვა მეთოდებმა არ უშველა. დათქმა «სხვა მეთოდებზე» აქ არსებითია: პრეპარატი ბავშვთა ენურეზისას პირველი ნაბიჯი კი არა, უკანასკნელია.
გამოყენების წესი და დოზირება
მოზრდილებს ჩვეულებრივ ნიშნავენ 5 მგ-ს, ანუ ერთ ტაბლეტს, დღეში ორჯერ ან სამჯერ. დოზა შეიძლება გაიზარდოს მაქსიმუმ 5 მგ-მდე დღეში ოთხჯერ, თუ ამას კლინიკური შედეგი მოითხოვს და პაციენტი პრეპარატს კარგად იტანს. ხანდაზმულებში ნახევრადგამოყოფის პერიოდი გრძელდება, ამიტომ მათ, განსაკუთრებით დასუსტებულებსა და გამხდრებს, ჩვეულებრივ საკმარისია 2,5 მგ — ტაბლეტის ნახევარი — დღეში ორჯერ; კარგი ამტანობისას დოზას 5 მგ-მდე ზრდიან დღეში ორჯერ.
დღეში ორ-ოთხჯერ მიღების სქემა ერთი დოზის ხანმოკლე მოქმედებით აიხსნება: პრეპარატი ეფექტს მთელი დღე-ღამის განმავლობაში არ ინარჩუნებს, ამიტომ მიღებებს დღეზე ანაწილებენ. დოზას ნებისმიერ შემთხვევაში ორი ორიენტირით ერთდროულად არჩევენ — მიღწეული შედეგითა და ამტანობით, და მეორე პირველს უფრო ხშირად ზღუდავს, ვიდრე პირიქით. ხუთი წლიდან ბავშვებს ბუშტის ნეიროგენული არასტაბილურობისას იწყებენ 2,5 მგ-ით დღეში ორჯერ და საჭიროებისა და კარგი ამტანობის შემთხვევაში 5 მგ-მდე ადიან დღეში ორ-სამჯერ. ღამის შეუკავებლობისას სქემა იგივეა, მაგრამ მნიშვნელოვანი შესწორებით: დღის ბოლო დოზას ძილის წინ აძლევენ — თორემ საღამოს მიღების აზრი იკარგება. ხუთ წელზე ნაკლები ასაკის ბავშვებს პრეპარატის გამოყენება არ არის რეკომენდებული: უსაფრთხოება ამ ასაკობრივ ჯგუფში დადგენილი არ არის.
უკუჩვენებები
ამ განყოფილების აკრძალვები ორ ჯგუფად იყოფა და ორივე მექანიზმიდან გამომდინარეობს. პირველი — იქ, სადაც გლუვი კუნთების მოდუნება თავისთავად საშიშია: შარდის ბუშტის ყელის შევიწროება, თუ შესაძლებელია შარდის შეკავება; კუჭ-ნაწლავის გაუვალობა, ნაწლავების ატონია ან დამბლისებრი გაუვალობა; მსხვილი ნაწლავის ტოქსიკური გაფართოება; წყლულოვანი კოლიტის მძიმე ფორმა. ნაწლავი ისედაც არ იკუმშება, პრეპარატი კი პერისტალტიკას დამატებით თრგუნავს.
მეორე ჯგუფი თვალი და კუნთებია. ვიწრო ფილტრაციის კუთხის ან არაღრმა წინა კამერის მქონე გლაუკომა გამორიცხულია იმიტომ, რომ ქოლინოლიზური საშუალება გუგას აფართოებს და შეუძლია ისედაც ვიწრო გადინების კუთხე დახუროს. მიასთენია — იმიტომ, რომ მის დროს ნერვიდან კუნთზე სიგნალის გადაცემა ისედაც დარღვეულია სწორედ აცეტილქოლინის დონეზე. ჩამონათვალს ხურავს სტანდარტული პუნქტი: მომატებული მგრძნობელობა მოქმედი ან ნებისმიერი დამხმარე ნივთიერების მიმართ.
განსაკუთრებული მითითებები და სიფრთხილის ზომები
სიფრთხილეა საჭირო გამხდარი აღნაგობის ხანდაზმულებსა და ბავშვებში — ისინი პრეპარატის მოქმედების მიმართ უფრო მგრძნობიარენი არიან, — ასევე ვეგეტატიური ნეიროპათიისას, მაგალითად პარკინსონის დაავადების მქონე პაციენტებში, საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის მძიმე ფუნქციური დარღვევებისას, ღვიძლისა თუ თირკმლის ფუნქციის დარღვევისას და ტვინის სისხლის მიმოქცევის აშლილობებისას. ხანდაზმულებში ქოლინოლიზურ საშუალებებს კოგნიტური დარღვევების რისკის გათვალისწინებით იყენებენ. აღნიშნულია ოქსიბუტინინის გავლენა ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე — ჰალუცინაციები, აღგზნება, დაბნეულობა, ძილიანობა; პაციენტის მდგომარეობის კონტროლს ურჩევენ განსაკუთრებით მკურნალობის პირველ თვეებში და დოზის გაზრდის შემდეგ, ასეთი ნიშნების გაჩენისას კი განიხილავენ დოზის შემცირებას ან მკურნალობის შეწყვეტას.
| ორგანო | რას აკეთებს პრეპარატი და რა ვქნათ ამის გამო |
| პირის ღრუ | ამცირებს ნერწყვის გამოყოფას, პირის სიმშრალე კი კარიესამდე, პაროდონტოზამდე და სოკოვან დაზიანებამდე მიდის; ხანგრძლივი მკურნალობისას ურჩევენ სტომატოლოგთან რეგულარულ ვიზიტებს |
| თვალი | შეუძლია გამოიწვიოს ვიწრო ფილტრაციის კუთხის გლაუკომა; მხედველობის სიმახვილის უეცარი დაკარგვისას ან თვალის ტკივილისას საჭიროა ექიმთან დაუყოვნებელი კავშირი |
| ნაწლავები | პერისტალტიკა ნელდება და შიგთავსი უფრო დიდხანს ჩერდება ქვევით მიმავალ გზაზე; იქ, სადაც საყლაპავი ისედაც ზარალდება — საყლაპავის ხვრელის თიაქარი, რეფლუქსი, ბისფოსფონატების მიღება — ეს ანთების დამატებითი რისკია და პრეპარატს სიფრთხილით იყენებენ |
| საოფლე ჯირკვლები | ამცირებს ოფლიანობას, რის გამოც სიცხეში შესაძლებელია თბური დარტყმა |
| გული და სისხლძარღვები | შეიძლება გაძლიერდეს ტაქიკარდიის, არითმიის, გულის იშემიური დაავადების, არტერიული ჰიპერტენზიის, შეგუბებითი გულის უკმარისობისა და ჰიპერთირეოზის გამოვლინებები |
| პროსტატა | მისი გადიდების სიმპტომები შეიძლება გაძლიერდეს, რადგან შარდის გადინება ისედაც გაძნელებულია |
| პორფირინების ცვლა | ოქსიბუტინინი პორფირიისას საშიშად ითვლება: ცხოველებზე ცდებსა და სინჯარაში მან პორფირინოგენული მოქმედება გამოავლინა |
ხუთ წელზე ნაკლები ასაკის ბავშვებს პრეპარატი არ ურჩევენ. მონაცემები, რომლებიც მის გამოყენებას მონოსიმპტომური ღამის შეუკავებლობისას, ანუ დეტრუზორის ჰიპერაქტიურობასთან დაუკავშირებელს, ასაბუთებს, მწირია. ხუთი წლიდან ბავშვებში სიფრთხილე შესაძლო მომატებული მგრძნობელობის გამოა საჭირო, განსაკუთრებით ნერვული სისტემის მხრიდან არასასურველი მოვლენებისა და ფსიქიკური სიმპტომების მიმართ. ცალკეა აღნიშნული, რომ პრეპარატს შეუძლია გამოიწვიოს ძილიანობა და მხედველობის სიმახვილის დარღვევა, ამიტომ ავტომობილის მართვისას, მექანიზმებთან მუშაობისას და საშიშ სამუშაოზე საჭიროა წინდახედულობა.
ურთიერთქმედება სხვა პრეპარატებთან
მთავარი წესი მარტივია: ქოლინოლიზური მოქმედება ჯამდება. სიფრთხილეა საჭირო ნებისმიერი ანტიქოლინერგული ეფექტის მქონე საშუალების ერთდროული მიღებისას, მათი ჩამონათვალი კი უფრო ფართოა, ვიდრე ჩანს. მასში შედის ამანტადინი და პარკინსონის დაავადებისას გამოყენებული სხვა ქოლინოლიზური საშუალებები, მაგალითად ბიპერიდენი და ლევოდოპა; ანტიჰისტამინური საშუალებები; ანტიფსიქოზურები — ფენოთიაზინის წარმოებულები, ბუტიროფენონები, კლოზაპინი; ქინიდინი; თითისტარას პრეპარატები; ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები; ატროპინი და მისგან წარმოებული სპაზმოლიზური საშუალებები, ასევე დიპირიდამოლი.
ურთიერთქმედებების მეორე ტიპი ცვლასა და ნაწლავების მოტორიკას უკავშირდება. ოქსიბუტინინი გარდაიქმნება ციტოქრომ P450 -ის CYP3A4 იზოფერმენტით, ამიტომ ამ ფერმენტის ინჰიბიტორები — მაგალითად იტრაკონაზოლი — მის მეტაბოლიზმს აფერხებს და მოქმედებას აძლიერებს. პერისტალტიკის შენელებით პრეპარატს შეუძლია გავლენა მოახდინოს სხვა წამლების შეწოვის ხარისხზე, ასუსტებს პროკინეტიკების მოქმედებას, ხოლო ქოლინესთერაზას ინჰიბიტორებთან ერთად გამოყენებისას მათ ეფექტურობას ამცირებს. პაციენტს ალკოჰოლზეც აფრთხილებენ: ის აძლიერებს ქოლინოლიზური საშუალებებით გამოწვეულ ძილიანობას.
ორსულობა და ძუძუთი კვება
ორსულობისას ოქსიბუტინინის უსაფრთხოების საკმარისი მონაცემები არ არსებობს. ცხოველებზე კვლევებში გამოვლინდა მავნე გავლენა რეპროდუქციაზე — მაგრამ თავად დედებისთვის ტოქსიკურ დოზებში, ადამიანისთვის პოტენციური რისკი კი უცნობი რჩება. აღწერის ფორმულირება ფრთხილია: ორსულობისას პრეპარატი არ უნდა გამოიყენონ, თუ ეს აბსოლუტურად აუცილებელი არ არის.
ძუძუთი კვებისას ოქსიბუტინინი მცირე რაოდენობით აღწევს რძეში და ამის გამო მეძუძურ ქალებს მისი მიღება არ შეიძლება. ადამიანზე გავლენის მონაცემები არასაკმარისია; ცხოველებზე კვლევებმა მდედრებისა და მამრების ნაყოფიერებაზე მავნე გავლენა არ გამოავლინა. ქალმა, რომელიც ორსულობას გეგმავს, ეს ექიმთან წინასწარ უნდა განიხილოს: შარდის ბუშტის ჰიპერაქტიურობა წლების განმავლობაში იკურნება და კითხვა თითქმის აუცილებლად გაჩნდება.
არასასურველი მოვლენები
ძალიან ხშირად გვხვდება ყაბზობა, გულისრევა, პირის ლორწოვანის სიმშრალე, კანის სიმშრალე, თავბრუსხვევა, თავის ტკივილი და ძილიანობა. ხშირად აღინიშნება დიარეა და ღებინება, დაბნეულობის მდგომარეობები, თვალის ლორწოვანის სიმშრალე, შარდის შეკავება და სახის კანის სიწითლე. არახშირად ჩნდება დისკომფორტი მუცელში, ანორექსია, მადის დაქვეითება და ყლაპვის დარღვევები. უკვე ამ ჩამონათვალით ჩანს, რომ ჩვენ წინაშეა არა გაფანტული რეაქციები, არამედ ერთი და იგივე მუსკარინული რეცეპტორების ბლოკირება, ორგანოებზე გადანაწილებული: სადღაც ის სეკრეციას ამცირებს, სადღაც კუნთების შეკუმშვას აფერხებს.
დაუდგენელი სიხშირით აღწერილია მოვლენების უფრო ფართო წრე. ფსიქიკის მხრიდან — აღგზნება, მოუსვენრობა, ჰალუცინაციები, ღამის კოშმარები, ბოდვა, კოგნიტური დარღვევები ხანდაზმულებში, დეპრესიის ნიშნები, დეზორიენტაცია და დელირიუმი, ასევე დამოკიდებულება პაციენტებში, რომლებიც წამლებით ან სხვა ნივთიერებებით ბოროტად სარგებლობდნენ. ნერვული სისტემის მხრიდან — კოგნიტური აშლილობები და კრუნჩხვები. თვალის მხრიდან — დახურული კუთხის გლაუკომა, გუგის გაფართოება, თვალშიდა წნევის მომატება და ბუნდოვანი მხედველობა. საჭმლის მონელების მხრიდან — კუჭ-საყლაპავის რეფლუქსი და ფსევდოგაუვალობა რისკის ჯგუფის პაციენტებში, ანუ ხანდაზმულებში ან ყაბზობის მქონეებში, რომლებიც ნაწლავების მოტორიკის შემანელებელ სხვა საშუალებებს იღებენ. აღნიშნულია აგრეთვე ტაქიკარდია და გულის რიტმის დარღვევები, თბური დარტყმა, საშარდე გზების ინფექციები და შარდვის აშლილობები, ანგიონევროზული შეშუპება, გამონაყარი, ჭინჭრის ციება, ოფლიანობის შემცირება, სინათლისადმი მომატებული მგრძნობელობა და ჰიპერმგრძნობელობის რეაქციები.
დოზის გადაჭარბება
დოზის გადაჭარბება ვლინდება ჩვეული არასასურველი მოვლენების გაძლიერებით: ნერვული სისტემის მხრიდან — მოუსვენრობიდან და აღგზნებიდან ფსიქოზურ ქცევამდე; სისხლის მიმოქცევის მხრიდან — სახის სიწითლე, არტერიული წნევის დაქვეითება, სისხლის მიმოქცევის უკმარისობა; შემდეგ შესაძლებელია სუნთქვის უკმარისობა, დამბლა და კომა.
მკურნალობა ძირითადად სიმპტომურია და სტაციონარში ტარდება. აღწერა ჩამოთვლის კონკრეტულ ნაბიჯებს: კუჭის დაუყოვნებელი ამორეცხვა; ფიზოსტიგმინის ნელი ვენაში შეყვანა — მოზრდილებს 0,5 -დან 2,0 მგ-მდე საჭიროებისას გამეორებით ჯამურ 5 მგ-მდე, ბავშვებს 30 მკგ სხეულის მასის კილოგრამზე ჯამურ 2 მგ-მდე; სიცოცხლისთვის საშიში ქოლინოლიზური სიმპტომებისას მის ნაცვლად შეიძლება მწარმოებლის რეკომენდებული დოზებით ნეოსტიგმინის გამოყენება. გამოხატული მოუსვენრობის ან აღგზნებისას ვენაში შეჰყავთ 10 მგ დიაზეპამი, ტაქიკარდიისას — პროპრანოლოლი, შარდის შეკავებას კათეტერიზაციით აგვარებენ, ხოლო სასუნთქი კუნთების დამბლის ზრდისას პაციენტს ხელოვნურ სუნთქვაზე გადაჰყავთ.
როგორ მივიღოთ რეცეპტი Driptane-ზე ონლაინ
Driptane გაიცემა რეცეპტით და e-zdrowie.com -ზე მისი გაფორმება დისტანციურად შეიძლება. თქვენ ავსებთ სამედიცინო კითხვარს, ექიმი სწავლობს პასუხებს და თუ პრეპარატი შესაფერისია, წერს ელექტრონულ რეცეპტს — კოდი შეტყობინებით მოდის და მისით ტაბლეტებს ნებისმიერი პოლონური აფთიაქი გასცემს. ფორმატი მოსახერხებელია უკვე შერჩეული მკურნალობის გასაგრძელებლად: შარდის ბუშტის ჰიპერაქტიურობა ხანგრძლივი მდგომარეობაა, დოზა კი შერჩევის შემდეგ თვეების განმავლობაში ჩვეულებრივ არ იცვლება.
კითხვარში აღწერეთ, როგორ ვლინდება ჩივილები: შარდვის სიხშირე დღისით და ღამით, უეცარი პოზივები, შეუკავებლობის ეპიზოდები, შარდვის დაწყების სირთულეები. მიუთითეთ, ვინ და როდის დანიშნა პრეპარატი პირველად და რომელ დოზაზე ხართ. აუცილებლად შეატყობინეთ გლაუკომის, მიასთენიის, ყაბზობისა და ნაწლავების სხვა დაავადებების, პროსტატის გადიდების, გულის, ღვიძლისა და თირკმლების დაავადებების, პარკინსონის დაავადების, ორსულობის ან ძუძუთი კვების შესახებ, ასევე ჩამოთვალეთ მისაღები წამლები — განსაკუთრებით ანტიდეპრესანტები, ანტიფსიქოზურები, ანტიჰისტამინურები და პარკინსონის საწინააღმდეგო საშუალებები. თვალის უეცარი ტკივილი ან მხედველობის სიმახვილის დაკარგვა მკურნალობის ფონზე ექიმთან დაუყოვნებლივ მისვლის საბაბია და არა მომდევნო რეცეპტის ლოდინისა.
